Replikë 2 me Dita-n: Pse insistoj që duhen reforma para arrestimeve

Një nga filozofët më të respektuar francezë të shekullit të « Lumières », Rëne Dekart (René Decartes) bënte këtë refleksion në vepren e tij madhore « Diskurs mbi metoden » :  «Bonsensi është gjëja që njerëzit ndajnë më drejtë me njëri-tjetrin në këtë botë. Njerëzit mendojnë se kanë llogjikën e tyre të shëndoshë, në atë pikë sa edhe po të duash t’u ofrosh më shumë llogjikë, nuk do t’ua  pranojnë se u mjafton e tyrja ».

Për respekt të Dekartit, nuk dua të bind në këtë shkrim më shumë se çdokush e ka të bindur veten e tij në lidhje me atë që Dita shpesh e konsideron si domosdoshmeria e arrestimit të ish-kryeministrit Berisha. Për më tepër që materja është eksplozive sa herë që diskutohet për këtë personazh që provokon gjithnjë reagime ekstreme.  Të orvatesh të ngresh pikëpyetje a duhet arrestuar Berisha, për një kategori lexuesish është sikur të pyesësh: a duhet vërtetuar që Toka rrotullohet.

Lexuesit më të sjellshëm sugjerojnë në postimet e tyre të mos humbitet koha me shkrime të tilla retorike. Më «ortodoksët»  shohin  tek ata që e konsiderojnë me rezerva arrestimin e Berishës, një lloj herezie të pafalshme, sidomos kur ajo kryhet nga gazetarët. Nëse për lexuesit dhe postuesit anonimë, deontologjia është koncept që nuk u përket, duhet të paktën ta kuptojnë se ka disa kategori socio-profesionale, si mjekët, gazetarët apo ne sektorin e drejtesise, ku koncepti i deontologjisë është baza e profesionit. Gazetari s’mund të luaje rolin e prokurorit dhe anasjelltas.

Ky ishte aksi i replikës sime të parë me Dita-n të cilës i sugjeroja t’i përqëndronim më shumë energjitë për ide konstruktive në shërbim të reformave që duhet të kryejë vendi. Por një pjesë e lexuesve online, shprehën frustrimin e tyre ndaj ketij pozicionimi, madje e konsideruan atë dhe si një «parti pris»  në favor të Berishës.

Dita dhe Le Monde

Arrestimi i Berishes nuk është megjithatë aspak një operacion banal. Nuk doja të hyja në detaje mbi këtë dosje në shkrimin e mëparshem sepse objekti i asaj replike me Dita-n, nuk kishte të bënte me fatin e Berishës, por me rolin e një gazete. Ma ka ënda të shoh një gazetë të madhe e neutrale në Shqipëri, një lloj «Le Monde» lokal, ku artikujt dhe editorialet mos te shërbejnë si ndezës apo tejçues të pasioneve ekstreme të lexuesve , por si informim pa influencim dhe mbi të gjitha si pedagogji. M’u duk se Dita duke bërë thirrje per arrestim te ish-kryeministrit nuk ishte në rolin e duhur. Me siguri që e kam patur gabim, po të mbaja parasysh pritshmëritë e lexuesve te Dita-s. Por po me aq siguri më duket se e kam patur drejt në raport  me atë që mund të quajmë vlera të gazetarisë. Cdo të ndodhte në Francë sikur Le Monde të bëhej tejçuese e pasioneve më të zjarrta të një pjese të elektoratit në këto kohëra të vështira ekonomike, ku partia e Le Pen-it e ve gishtin, tek emigranti ?

Po të lexosh reagimet ekstremiste në fasho-sferen franceze, has idera të tilla se politikanët aktualë duhen çuar të gjithë në gijotinë sepse që prej katër dekadash kanë organizuar pushtimin sistemik dhe sistematik të Francës nga « raca e zeze » që jo vetëm po tjeterson « le savoir-vivre à la française », por me zhvatjen e sigurimeve shoqerore nëpërmjet familjesh poligame po e hedhin ekonominë franceze dhe francezin në greminë. Le Pen kerkon haptazi përgjegjësi penale, që zgjerohet me procesin tjetër ndaj elitës aktuale politike franceze përse e futi Francën në euro dhe në vallen e globalizimit, një veprim i paramenduar për ta asfiksuar kombin, sipas ekxtreùit te djathë…Nëse një e përditshme e madhe franceze do t’i bënte jehone këtyre tezave, ajo do të fitonte shumë lexues të etur për shfrehje verbale kundra elitave politike aktuale, por njëkohësisht do të humbiste shpirtin e saj, vlerat e saj. Një gazetë serioze, nuk mund të shërbejë si uturak ku të derdhet vreri i një popullate e fragjilizuar dhe e traumatizuar nga kriza dhe nga padrejtesite, pasi politikanë hajduta nuk egzistojnë vetëm në Shqipëri por kudo në Europën e civilizuar.

Pse nuk mobilizohet vetë opinioni publik?

Këto gjëra më shkuan në mendje teksa lexoja thirrjen për arrestime të Berishës, të përkrahura në ekstrem nga lexues të shumtë që ndjekin botimin online të Ditës. Fundi i fundit cili është morali që shoqëron këto thirrje për drejtësi dhe ndershkueshmëri ? Ne, militantë të majtë apo thjesht anti-berishianë votuam per t’i çuar ne burg këto plehëra, atëhere cfarë prêt qeveria të na japë satisfaksion ? Ky është morali. Asgjë tjetër. Padurimi i një kategorie të elektoratit shqiptar që pas një çerek shekulli anarko-demokracie dhe pasurimi me shpejtësinë e dritës të kastave të pushtetarëve, të bëhen shembull me burgim aktorët më emblematikë të këtyre dy dekadave e gjysëm, në krye të të cilëve Sali Berisha. Pas 100 ditësh pushtet të qeverisë aktuale, ku po degjohet më shumë Dita sesa ata që e kanë në dorë të vënë në lëvizje makinerinë e drejtesisë, dy opsione ka: Ose qeveria nuk do për momentin të merret me penalizimin e dosjes Berisha. Ose qeveria nuk mundet. Por çfarë e pengon gazetën këtë rast, t’i kerkojë një intervistë të zgjeruar ministrit të drejtësisë për mësuar mbi arsyet e “ngërçit” dhe t’i shprehe padurimin e lektoratit te saj? Lexuesit e Dita-s nuk duhet të merren me opinionistët por më të zotët e punës. Dhe ndoshta të përveshin vetë mëngët, nëse e ndjejnë veten si « homos politicus » të implikuar në zgjidhjet e prëblemeve të vendit të tyre… Ka plot shembuj në perëndim. Në Francë, qytetarë të lodhur që drejtësia nuk hapte dosje kundra politikanëve sipas tyre të korruptuar kanë ngritur një shoqatë me emrin Anticorps, që me ndihmën e profesionistave ngrejnë dosje me aktakuza të kopsitura mirë dhe ja dorëzojnë hetuesisë  ne emër të opinionit publik. E kanë bërë këtë kundra dy presidentëve të fundit francez Zh. Shirak dhe N.Sarkozi. I pari, moshë e thyer u dënua dy vjet me burgim me kondicional…

Stadiumi i drejtësisë

Në këtë kontekst duhet kuptuar shkrimi im i mëparshëm në lidhje me atë që disa e kanë kuptuar gabimisht si thirrje për mos-arrestim të Berishës. Gazetari nuk duhet të marrë qëndrim nëse ai vetë duhet t’u kujtojë gjithmonë e vazhdimisht politikanëve dhe opinionit se çdo person konsiderohet si i pafajshëm për aq kohë sa nuk është dënuar nga gjykatat. I bindur se ky mision deri në dënimin e mundshëm përfundimtar të një Sali Berishe është tepër i vështirë dhe i gjatë, sugjeroja që qeveria mos të harrojë gjatë kësaj kohe prioritetin, reformat. Me fjalë të tjera, sugjeroja që përpara se të behet ndeshja, dhe të vihej në jetë ai parimi i shenjtë i Ndëshkueshmërisë, po sikur të mendonim të ndërtonim fillimisht stadimiun? Është ky stadium, ky institucion ku duhet të bëhet drejtësia popullore që nuk jep satisfaksion sot dhe duhet rimenduar nga themelet. Leximi i nje kopertine tjetër të Dita-s e shton këtë bindje. Fotografia e Fatos Skejës në faqe të parë ditën e Krishtlindjeve s’kishte sesi mos të tërhiqte vëmendjen. Truproja e Berishës është në situatë delikate. Në mos e arrestofshin për atë çka di mbi eprorin e tij, shtypi (Dita) beson se ai do të arrestohet të paktën për një histori mitmarrje brenda familjes. Gjë e pazakontë në shtypin perëndimor, shihje të botuar në brendësi të Dita-s proces-verbalin integral të marrjes në pyetje të Fatos Skejës nga një oficer i policisë gjyqësore. Gjëra intime ishin botuar (numrat personale të telefonave etj). Por problemi kryesor është gjetiu dhe aty ndihet ajo nevojë akute për ta reformuar këtë drejtësi nga themelet.

Prokurorë miq…

Mëson në këtë proces-verbal të marrjes në pyetje të Fatos Skejës botuar nga Dita, se ditën kur policia përgatitej ta kapte në flagrancë për vënie gjobe disa qindra mijera eurosh nje kushëriri diku nga Dajti, më 16 shtator, truproja e Berishes udhëtonte me makinën që ja kishte dhënë hua një miku i tij i ngushtë, Xhevahir Lita. Ky personazh është prokuror i Shkodrës.  Nuk mund të imagjinohet në Francë që bodiguardi i Sarkozisë, të udhetojë me makinen që ia jep Prokurori i Marsejës qoftë dhe makina personale e këtij të fundit… Fola më sipër për deontologjinë e gazetarit. Ajo e prokurorit është dhe më e domosdoshme. Në këto kushte mungese pavarësie të drejtësisë në Shqipëri, edhe sikur para t’u japin atyre shqipatareve anti-berishista të asistojnë në një proces gjyqësor të Sali Berishës ata nuk duhet ta pranojnë. Nuk është normale ! Duhet pastruar një here shtëpia para se të fillojë kuvendi i familjes.

Po në të njëjtin tregim te Dita-s mbi Fatos Skejen lexon se ky u ka shkuar në shtëpi vëllezërvre të të vrarit Hekuran Deda pas masakrës së 21 janarit për të « blerë gjakun » e të ndjerit. Te shokuar, vëllezërit e viktimës e denoncuan Skejën në organet e drejtësisë. Por ishin ata vetë që u dënuan nga gjykata e Tiranës me gjobë disa qindra mijëra lekësh për shpifje në dëm të truprojës së Berishës! Prokuroria nga ana e saj nuk hetoi kurrë padinë e dy vëllezërve kundra Skejes që u kishte vajtur në shtëpi per “pazar” pas 21 janarit. Dhe ju prisni nga kjo Drejtesi që të padisë e të gjykojë Sali Berishën?! Me këta të njëjtë shërbëtorë në shërbim të më të fortëve dhe jo të popullatës ?

Berisha dhe asnjë politikan tjetër i lartë nuk duhen gjykuar për aq kohë sa reformat ne drejtësi nuk janë kryer. Dhe jo vetëm në drejtësi por edhe në ekonomi. Pasi po shkoi ekonomia tatëpjetë, është opozita, PD-ja e Lulzim Bashës që do t’i fitojë demokratikisht zgjedhjet më 2017. Në mënyrën më demokratike me këtë drejtesi të pareformuar mazhoranca e mundshme e ardhshme do të rehabilitojë figurën e një Berishe nëse ky i fundit do të ishte dënuar gjatë mandatit Rama.

Pak a shumë i njëjti proçes ashtu si e majta e detyroi drejtësinë të rehabilitojë figurën e Fatos Nanos pas burgimit që i bëri atij e djathta në vitet 90’. Kësaj loje pingpongu me drejtesinë i duhet dhënë fund një herë e përgjithmon, duke ngritur  në këmbë një drejtësi të re, të pavarur, profesionale, të pakompromentuar që mos t’i bëjë syri « tërr » as nga Rama, as nga Berisha dhe as nga zoti vetë po i erdhi qejfi të sundojë një ditë në Shqipëri. Një drejtësi trime me politikanët me imazhin e asaj të Italisë apo të Turqisë, vende ku klasa politike është vërtet ku thërret qameti, por ku drejtësia është zonjë e rëndë dhe e respektuar.

Konkluzion: Po Nishani ?

Topthin e koklavitur të leshit të drejtësisë duhet të fillosh ta tjerrësh nga nyja që e mban të tërën dhe që është Presidenti i Republikës. Në një version të përshpejtuar të reformave, mazhoranca duhet ta shkarkojë presidentin duke i gjetur zabtim të besueshëm nenit 90 të kushtetutës. Gjë aspak e lehtë, thuajse e pamundur. Por tek kjo nyje kuptohet qartë se asgjë nuk mund të ndërmerret kundra Sali Berishës, për aq kohë sa presidenti Nishani është në atë post që i siguron ketij të fundit legalisht kontrollin mbi prokurorët dhe këshillin e lartë të drejtësisë.

Mazhoranca aktuale e zotit Rama ose nuk ishte  koshiente për këtë  kur ishte në opozitë dhe tani është kapur papritur në kurth dhe po humbet kohë pa plan te veçantë. Ose ishte fare koshiente, ashtu siç e besoj unë, dhe ka menduar që t’i lërë gjërat në rrokullitje të lirë deri ne rinovimin e ardhshëm të presidentit me shpresën se gjatë kësaj kohe ky i tanishmi do e kuptojë presionin « demokratik », do t’i « braktisë » miqtë e dikurshëm, dhe nuk do të bëhet pengesë per rifondacionin e drejtësisë.

Duke i kërkuar Dita-s në shkrimin tim të mëparshëm që mos ta nguste qeverinë për arrestimin e Berishës, por ta nxiste të bënte reforma, këtë prapaskenë të reformës së drejtësisë kisha parasysh. Dhe sa ta kthjellohet uji ne kulisa, nje farë kohe do të kalojë, ndaj qeveria të përveshë mëngët në fushën e ekonomisë për aq kohë sa drejtësia mund t’i ketë këmbët e lidhura nga roli konstitucional i Nishanit. Nëse Dita do t’i ftonte për durim lexuesit e saj, do t’i bënte një shërbim jo të vogël, kauzës së modernizmit të vendit. Më kartezianë se Dekarti? Shqiptarët e kanë këtë mundësi…