PJESA III: Rrëfimi i Gjek Çelajt për 2 Prillin e vitit 1991. Një paralele midis 4 të vrarëve në Shkodër dhe 4 të vrarëve në Bulevardin e Tiranës në vitin 2011

(Vijon nga numri i kaluar -Lexo KETU)

Pyetje: Ju keni botuar një libër për 2 prillin dhe jeni prononcuar shpesh rreth kësaj ngjarjeje, megjithatë ka mbetur ende ndonjë individ që nuk beson në pafajësinë tuaj.

Përgjigje: I nderuar zotëri! Botimi i librit dhe prononcimet e mija nuk kanë asnjë lidhje me fajësinë apo pafajësinë. Fajësia apo pafajësia janë prerogativa të sistemit gjyqësor të pavarur dhe mua nuk mund të më bëjnë fajtor as gangsterët politikë me larot e tyre në drejtësi, as pijanecët e pazarit dhe as barinjtë që ndodheshin duke kullotur tufat e bagëtive kur ka ndodhur ngjarja dhe më vonë hiqen si dijetarë të gjithçkaje. Njeriu është moralisht dhe juridikisht fajtor vetëm kur shkel normat e Kodit Moral të shoqërisë dhe ligjet e shtetit. Fatmirësisht, unë nuk i kam shkelur asnjërin prej tyre dhe në këtë aspekt jam i qetë dhe në paqe me veten time. Unë kam shkruar dhe shkruaj për të bërë të njohur të vërtetën e ngjarjes dhe pasngjarjes dhe për të treguar fytyrën e vërtetë të sajuesve, manipuluesve dhe keqpërdoruesve të saj. Pra, siç thoshte At Zef Pllumbi, “Rrno për me tregue, dhe “për me kallxue” ka pasur, ka dhe do të ketë vend gjithmonë. Unë nuk shkruaj dhe nuk prononcohem as për budallenjtë dhe as për maskarenjtë. Për kategorinë e parë kam parasysh thënien e Shilerit se “Përballë budallallëkut janë të pafuqishme edhe Perënditë”, ndërsa për kategorinë e dytë mbaj parasysh këshillën e Biblës: “Mos ua hidh derrave gurët e çmuar”.

Ata që janë të interesuar për fajësinë apo pafajësinë tonë mund të lexojnë vendimet e gjykatave të të tri shkallëve, të cilat, të ndodhura para mungesës absolute të çdo prove kundër nesh, ndonëse zbatuan urdhrin presidencial për dënimin tonë, u detyruan të pohojnë se “Të akuzuarit as kanë vrarë dhe as kanë dëshiruar ardhjen e pasojave por i lejuan ato të vinin…”. Ndërsa avokati i familjeve të viktimave, i ndjeri N. Bezhani pohonte në vitin 1998 se “Pesë të dënuarit për ngjarjen e 2 prillit nuk kishin kurrfarë lidhjeje me krimin”. Militantët kokëbosh dhe kokëndezur partiakë, krahas versionit të kryetarit dhe ish-kryetarit të partisë, nuk bëjnë keq të lexojnë edhe pohimin e ish-nënkryetarit të PD-së, z. Neritan Ceka i cili në vitin 1997 thoshte se “Nuk ka asnjë dyshim që dy prilli dhe të tëra vrasjet politike të ndodhura gjatë kohëve të fundit… janë vepra direkte të provokatorëve të Sali Berishës”. Njeriu ka gjithmonë kohë për t’u kthjelluar. Të ecësh tridhjetë vjet me këmbët e tua dhe me mendjen e Sali Berishës është diçka e tepërt dhe vetëposhtëruese.

Pyetje: Edhe pse e vërteta e 2 prillit ka mbetur enigmë dhe, madje, ka ndodhur një ngjarje e ngjashme në 21 janar 2011, PD vazhdon ende ta keqpërdorë atë, apo jo? 

Përgjigje: Incidenti kriminal i 2 prillit 1991 ishte sajuar si mjet njëpërdorimsh, ashtu si pjatat prej letre, por njerëzit që e kanë ngritur karrierën politike mbi krimin besojnë se mund të përdoret sa herë kanë nevojë. A e keni parë një Balash, të cilit ia lëpin lopa flokët çdo mëngjes para se të dalë nga shtëpia, i cili ka disa vjet rresht që vete në Shkodër në 2 prill dhe jep leksione mbi demokracinë dhe “luftën kundër diktaturës” dhe përcakton fajësinë e asaj ngjarjeje? Gjithkush e di për kë e kam fjalën, për atë karagjozin që na gajasi kohët e fundit me pohimin e tij se kishte menduar të rrëzonte komunizmin qysh kur ishte dhjetë vjeç. Ky është pikërisht personi që, në ngjarjen tragjike të 21 janarit 2011 në Tiranë ishte, jo vetëm Ministër i Brendshëm por edhe drejtues në vend i forcave të sigurimit të institucionit, të cilave më vonë iu vërtetua fajësia në ekzekutimin e protestuesve paqësorë. Duhet të jesh plotësisht i zhveshur nga skrupujt moralë dhe nga çdo përgjegjësi qytetare e politike të guxosh të bësh ato që bën ai, pasi në Shkodër paraqitet me maskën e humanistit dhe shpëtimtarit, ndërkohë që në Tiranë ka barrën e mëkatarit dhe përgjegjësisë së pasojave të 21 janarit.

Pyetje: Si i shini ju të dy ngjarjet dhe ngjashmëritë midis tyre?

Përgjigje: Duket sikur një dorë e mbinatyrshme ka ndërhyrë që, fatkeqësisht, të ndodhte ngjarja e 21 janarit 2011, kur në pushtet dhe në vendngjarje ndodheshin protagonistët e mashtrimit dhe keqpërdorimit të 2 prillit. Ngjarja e ndodhur dhe ato që pasuan më vonë ishin një mësim për të gjithë kopukët e këtij vendi, sepse iu tregonte atyre dhe gjithë popullit se kush ishin dhe cilët janë në fakt provokatorët dhe mashtruesit rreth ngjarjes së 2 prillit 1991, se këta janë jo vetëm vrasës, por edhe manipulues, fshehës të provave (filmimeve të godinës qeveritare) dhe tipa që për fajet e veta akuzojnë të tjerët (vetë protestuesit). Tipari më i rëndësishëm i përbashkët i dy ngjarjeve tragjike është vrasja e tetë protestuesve të pafajshëm (nga katër në secilën). Nuk ka gjykatë të ndershme dhe të pavarur në botë që mund t’i klasifikojë si të ligjshme asnjërën nga vrasjet. Ndërsa dallimi më i rëndësishëm midis tyre është fakti se, ndërsa autorësia e pasojave të 21 janarit është provuar ligjërisht, ajo e 2 prillit nuk u provua asnjëherë.

Menaxhues i të dyja proceseve gjyqësore ka qenë i njëjti njeri, me emrin Sali Berisha. Ndërsa viktimat e 2 prillit shteti i kohës i shpalli dëshmorë pas tri javësh, viktimat e 21 janarit u shpallën “kokëpalarë” pas tri ditësh nga qeverisësit. Ndërsa dy ditë pas ngjarjes së 2 prillit drejtuesit e MPB na e bënë të qartë se “Nga aq sa dimë deri tani, vrasjet janë të paligjshme, por i takon drejtësisë të zbardhë të vërtetën”, Kryeministri i vitit 2011, një orë pas ngjarjes i shpalli vrasjet si të kryera nga vetë protestuesit e pajisur me thika me helm dhe çadra-pistoletë, ndërsa më vonë e deri sot pretendojnë se “kemi zbatuar vetëm ligjin dhe personat janë vrarë brenda perimetrit…”.

Drejtuesit e forcave të policisë në ngjarjen e 2 prillit 1991, megjithëse s’u vërtetua kurrë autorësia e policisë në pasojat e ardhura, u dënuan me nga 15 vjet burg, ndërsa drejtuesi në vendngjarje i forcave të Gardës, Lulzim Basha, fajësia e të cilave u provua në ngjarjen e 21 janarit 2011, jo vetëm nuk u pyet në hetuesi dhe as gjykatë, por u shpall “yll në ngjitje”, u bë kryetar partie dhe pretendon të bëhet Kryeministër i Shqipërisë. Ndërsa kryetarin rajonal të partisë në pushtet, Xhemal Dymylen, institucioni i të cilit u sulmua në 2 prill, e dënuan me 16 vjet burg, Kryetari i gjithë partisë në pushtet dhe Kryeministër i vendit, godina e të cilit u rrethua në 21 janar, jo vetëm s’u pyet dhe as u dënua, por vazhdoi të ishte kryetar qeverie dhe sot mëton të ribëhet Kryeministër në hije. Ndërsa Zëvendësministri i Brendshëm i vitit 1991, z. Aredin Shyti ndodhej mbi 100 kilometër larg vendngjarjes së 2 prillit, u dënua me 17 vjet burg, Ministri i Brendshëm në ngjarjen e 21 janarit, Lulzim Basha, i cili ndodhej 20 metra lart (vertikalisht-në tarracë) forcave të Gardës, duke i komanduar ato, jep ende leksione për drejtësinë, demokracinë dhe moralin. Ky është standardi dhe këto janë kriteret e peshores morale dhe juridike të Sali Berishës.

Pyetje: Kohët e fundit ka botuar një libër ish-Kryetari i Hetuesisë së Përgjithshme të asaj kohe, z.Qemal Lame. Aty flet edhe për 2 prillin. A e keni lexuar ende librin?

Përgjigje: Librin nuk e kam lexuar por kam lexuar disa pjesë që ka botuar shtypi. Bindja ime është se oficerët e policisë, prokurorët dhe gjykatësit duhet të jenë, figurativisht, në rolin e zagarit që nuhat, ndjek dhe kap gjahun, domethënë fajtorin në një krim, dhe jo në rolin e qenit të tërbuar që leh papushim dhe pa shkak.

Ashtu si Sali Berisha, dhe jo pak të tjerë, Q. Lame i përket kategorisë së “komunistëve” të cilët, kur e panë se anija e tyre po fundosej dhe ajo kapitaliste priste në radë për ankorim, vrapuan të vetëshpallen luftëtarë të shquar kundër atyre që kishin drejtuar anijen që po mbytej. Këtë kategori njerëzish të paskrupullt, ish-Presidenti çek Vaclav Havel, një ish i dënuar politik i sistemit komunist, i konsideronte si njerëzit më të ligj të shoqërisë. I konsideronte të tillë pasi i shihte se ata ishin njerëz pa ideale, pa karakter, por me interesa vetjake të larta e të shumta, që nuk lanë mjet e rrugë pa përdorur për t’u shitur tjetër nga ç’kishin qenë dhe për të marrë pamjen e disidentit ndaj sistemit në ikje dhe të shpëtimtarit të vendit e të popullit. Kultivuesit vullnetarë të komunizmit po shiteshin si varrmihës të tij, megjithëse sistemi politik kishte pësuar “vdekje natyrale”. Do të ishte fatkeq cilido që, qoftë edhe rastësisht, mund të ndodhej në rrugën ku ata vraponin me zhurmën e bajlozit në gojë dhe me shpatën e Don Kishotit në dorë.

Qemal Lame ka shkruar në gazetën RD qysh në korrik 1991, por nuk ka shkruar si jurist dhe as si “zagar” por si politikan dhe si “qen i tërbuar”. Për këtë arsye, i pata kërkuar gjykatës që ai dhe 4-5 laro të tjerë të thirreshin në gjyq si dëshmitarë në mënyrë që të provonin deklarimet e tyre. Synoja thjesht dhe vetëm t’i demaskoja për mashtrimet dhe trillimet e tyre. Asnjëri prej tyre nuk u pa në gjyq.

Qemal Lame, ish-prokuror ushtarak dhe Kryetar i Hetuesisë së Përgjithshme për një dekadë, madje edhe anëtar i KQ të PPSH-së, si atëherë edhe tani e paraqet veten e tij si një disident që, për dhjetë vjet rresht vetëm kundërshtonte udhëheqjen më të lartë të shtetit, deri tek E. Hoxha; si një superman që kishte shpëtuar nga burgu Ismail Kadarenë, gjeneralët e ushtrisë, “pesë mijë të arrestuar në ngjarjen e ambasadave” (vini re: pesë mijë ka qenë krejt numri i atyre që hynë në ambasada); që urdhëronte MPB (!) të mos përdoreshin armët kur u rrëzua shtatorja e Hoxhës (sikur ky kishte në varësi këtë ministri) dhe harron se në një libër të mëparshëm ka shkruar se rrinte në korridor si një nëpunës i rëndomtë në pritje që të takonte ministrin Hekuran Isai, kur ai të dilte nga zyra e zëvendësministrit Aredin Shyti; se ishte i pari shqiptar që kishte kërkuar lejimin e pluralizmit politik; se e kishin akuzuar si tradhtar dhe sabotator, se donin ta arrestonin dhe ta vrisnin në tre raste, por s’kishin mundur etj. etj. dhe se, megjithë këto s’i ndodhi asgjë e, madje, kërkoi edhe dorëheqjen por shteti monist nuk ia pranoi. Këto flasin shumë për personalitetin e tij dhe mungesën e dinjitetit. Po të ishin të vërteta pohimet e tij, na rezulton që ai sistem dhe udhëheqja e tij ishin njëqind herë më tolerantë se drejtuesit politikë të pas 1990 të cilët i kanë përjashtuar dhe vazhdojnë ende sot t’i largojnë figurat politikë për një kundërshtim të vogël.

Lidhur me ngjarjen e 2 prillit 1991 Lame bën tellallin politik duke folur për urdhra nga lart për përdorimin e armëve nga policia, akuzon ish-Presidentin e ish-Kryeministrin e kohës “që kanë urdhëruar policinë të qëllojë mbi demonstruesit”, se ishte ai që propozoi shpalljen dëshmorë të viktimave të ngjarjes etj. Mirëpo, megjithëse pretendon se mban katër diploma të shkollave të larta, inteligjenca e tradhton dhe bën vetëvrasje duke pohuar se “gjithë veprimtarinë time e kordinoja me Partinë Demokratike”. Nga ky moment ai tregohet i sinqertë dhe na bën me dije se nuk sillej dhe as vepronte i udhëhequr nga ligjet e shtetit dhe dëshira për drejtësi, por udhëhiqej nga interesat politike të një grupi politik, pikërisht atij që kishte sajuar dhe organizuar ngjarjen, dhe synonte përkrahjen e versionit politik dhe jo zbulimin e së vërtetës. Për juristët e mirëfilltë, trajtimi dhe lehjet e Lames për ngjarjen e 2 prillit 1991 janë një lajthitje juridike dhe një mjerim i madh moral. Ai nuk ka zënë mend as sot, mbas kaq vitesh, kur kanë ndodhur kaq shumë ngjarje dhe sidomos ngjarja e 21 janarit 2011, që tregojnë fytyrën e vërtetë të atyre me të cilët ai “koordinohej”. Lame mbetet thjesht një mitoman dhe njeri i paskrupullt që i bën me turp edhe ata që pretendon se i ka shpëtuar nga burgu se paskëshin qenë desidentë të diktaturës. Ndiej keqardhje për të që, megjithë shërbimet politike kundër së vërtetës, që i bëri Berishës, meqë s’e ftuan në asnjë post të dëshiruar prej tij pas 1992, ai u largua nga vendi në shtator 1992, kur kishte fituar “demokracia”, por atij ende “i rrezikohej” jeta”. Mjerimin e tij edhe si gënjeshtar edhe si atdhetar mund ta gjej kushdo në faqen e Presidencës së Republikës tek dekretet për marrje dhe lënie shtetësie. Qemali e ka lënë, marrë dhe përsëri lënë shtetësinë shqiptare sa askush tjetër.

Fund

——

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016