“Drejtësia e re duhet të provojë dhe dëshmojë veten. Nuk ia vlen kaq shumë kohë, kaq mundime dhe burime financiare për të ndryshuar vetëm formën”

Nga Viktor Malaj

Botuar në DITA

Ndjekja penale dhe dënimi me dy vjet burgim i ish-Prokurorit të Përgjithshëm z. Adriatik Llalla iu paraqit opinionit publik shqiptar si një ngjarje e madhe dhe arritje e padiskutueshme e “drejtësisë së re”. Në pamje të parë njerëzve mund t’iu krijohet përshtypja se tani e mbrapa të gjithë do të jenë të barabartë përpara ligjit dhe shqiptarët e drobitur nga mungesa e drejtësisë, apo nga drejtësia e padrejtë, më në fund shpëtuan dhe duhet të jenë të lumtur.

E vërteta që buron nga realiteti dhe analizohet nga arësyeja nuk na jep kurrfarë baze të qenësishme për optimizëm. Unë jam nga ata individë që e kam mbështetur dhe e mbështes të quajturën Reformë të Drejtësisë, jo pse besoj se do të kemi “drejtësi të kulluar”, që as ka pasur dhe as do të ketë ndokund mbi rruzull, por sepse kam besuar dhe besoj se, sidoqoftë, do të bëhet më mirë se ç’ka qenë.

Nuk do shumë mend për të kuptuar se një nga shkaqet kryesore të shkurajimit dhe pakënaqësive mbarëpopullore ka qenë dhe mbetet niveli mjerisht i ulët profesional dhe, sidomos, moral i drejtësisë në vendin tonë. Ato që kanë ndodhur dhe nuk duhej të ndodhnin tash tridhjetë vjet në Shqipëri janë bërë të mundura, kryesisht, për shkak të aleancës së turpshme dhe kriminale midis politikës dhe drejtësisë.

Në heshtje dhe me veprime të dukshme dhe të nëndukshme, secila palë ka shpërdoruar e vjedhur dhe pastaj i janë gjendur njëra-tjetrës me forma dhe mjete të ndryshme sa herë janë ndodhur në hall dhe kur iu duhej të jepnin llogari. Kur erdhi puna që mullarët e të keqes mund të merrnin zjarr nga zemërimi popullor dhe t’i digjnin të dy palët njëherësh, edhe me nismën e huaj, u mendua të bëhej Reforma në Drejtësi.

Përveç disa arritjeve të dukshme formale që nuk mund të mohohen, janë bërë qartësisht të dukshme edhe, të paktën, dy mangësi të kësaj reforme: ngadalësia e papranueshme dhe cilësia e punës në përzgjedhjen dhe klasifikimin e personave që i janë nënshtruar procesit të Vetingut.

Një brez i tërë po kalon nën vuajtjet e padrejtësisë dhe duket se edhe një brez tjetër do të vuaj ngadalësinë dhe cilësinë jo sa duhet të lartë të “drejtësisë së re”. Vetingu ka larguar nga sistemi gjithfarë banditësh që s’kishin lënë gjë pa bërë, por ka larguar, çuditërisht dhe mendjelehtësisht, edhe pak individë me integritet profesional e moral, duke iu quajtur të rëndësishme mospërputhje apo mosdeklarime pasurishë të papërfillshme.

Me vlerësime të tilla, në Shqipërinë e informalitetit shumëvjeçar, zor se do të lejohej të punonte ndonjë zyrtar i administratës shtetërore, qendrore e vendore, i cilitdo pushtet qoftë. Nga ana tjetër, filtrit të Vetingut ka arritur t’i shpëtojë edhe ndonjë rrufjan i pavlerë i cili ka mundur të fshehë ose justifikojë produktet e sjelljes së tij të paligjshme.

Shqiptari i thjeshtë nuk ka as mundësi dhe as nevojë të bëjë vëzhgime dhe analiza në këtë fushë. Këtij i mjafton realiteti që prek vetë. Kur shqiptari, akademik apo bari qoftë, do të shohë se për të fituar të drejtat e tij nuk i nevojiten as “miq” dhe as ryshfet, kur të shohë se në burg do të përfundojë cilido që ka bërë apo vazhdon të bëjë zullume, atëherë do të bindet se punët kanë marrë drejtimin e duhur, do t’i pakësohet dëshpërimi dhe do t’i shtohet besimi në të ardhmen vetjake, familjare dhe kombëtare.

Adriatik Llalla ishte një zyrtar i drejtësisë i cili as nuk kishte nivelin e lartë profesional dhe as nuk tregoi ndonjë integritet të lartë moral gjatë ushtrimit të funksioneve zyrtare. Sigurisht që ishte i korruptuar, por ai nuk ishte as prokurori më i korruptuar dhe as zyrtari shtetëror më i padenjë. Një numër pambarimisht i madh prokurorësh e gjyqtarësh kanë qenë, dhe ndonjë është akoma, tregtarë të së drejtës dhe, rrjedhimisht, edhe bashkëpunëtorë të botës së krimit.

Ata janë pasuruar, janë larguar nga funksionet zyrtare por as kanë dhënë llogari ligjore për pasuritë e vëna nëpërmjet shpërdorimit të posteve zyrtare dhe as iu është hequr e drejta të shërbejnë në drejtësi në role dytësore si avokatë apo noterë, pra në role ku mund të vazhdojnë të dëmtojnë drejtësinë dhe interesat e qytetarëve.

Adriatik Llalla u procedua penalisht për disa vepra penale dhe, përfundimisht, u dënua për “fshehje të pasurisë”. A e fshehin dhe përse e fshehin njerëzit pasurinë e tyre nëse e kanë fituar në rrugë të ligjshme?! Në mos gaboj, Llalla u dënua sepse kishte fshehur një pasuri të vogël prej rreth dhjetë mijë euro (pavarësisht se sa mund të jetë pasuria e vënë prej tij duke shpërdoruar postin zyrtar).

Këtu lind pyetja: po dhjetëra prokurorë dhe gjykatës, që nuk arritën të justifikojnë para Vetingut pasuri disa herë më të mëdha, pse nuk ndiqen penalisht dhe pse nuk dënohen?! Po qindra zyrtarë shtetëror, të djeshëm dhe të sotëm, që i kanë shkaktuar shtetit dhe popullit qindra milionë euro dëme ekonomike gjatë ushtrimit të detyrës, përse nuk shkojnë në burg?!

Një Ministër i Komunikacionit, i quajtur Lulzim Basha, pati “humbur” dikur 230 milion euro në ndërtimin e një rruge dhe qeveria e tij prishi rrethrrotullimin e Zogut të Zi, në mes të ndërtimit, duke shkaktuar një dëm prej 1.5 milion euro. Ky qeveritar as u dënua, as u pendua. Ndërtesa e vjehrrit të tij në bregdet u prish nga qeveria e Edi Ramës duke i dhënë pronarit mbi 15 milion euro. Është rasti të kujtojmë, pa e vënë midis kllapave, se gjithë Stadiumi i Arenës Kombëtare ka kushtuar 22 milion euro.

Po ashtu, nga Kontrolli i Lartë i Shtetit konstatohen çdo vit dhjetëra milionë euro dëme financiare, të shkaktuar kryesisht nëpërmjet tenderave dhe konçesioneve të parregullt. Pse nuk ndiqen penalisht dhe pse nuk dënohen autorët e tyre?!

Nëse dënimi i Llallës nuk i shkakton kujt dhimbje e as keqardhje, mosdënimi i autorëve të vjedhjeve, shpërdorimeve dhe krimeve të djeshme dhe të sotme, disa herë më të mëdha se ato të Llallës, shkakton çudi, pakënaqësi dhe mosbesim. Ndërsa qindra mijëra shqiptarë kërkojnë punë apo fitojnë nga puna e tyre e keqpaguar vetëm bukën e përditëshme, mijëra biznesmenë iu shmangen taksave çdo vit nëpërmjet falsifikimit të dokumenteve, korruptimit të agjencive shtetërore të ngarkuara me kontrollin dhe verifikimin fiskal, apo me marifete të tjera të paligjshme. Cili prej tyre ka shkuar në burg deri tani? Thuajse asnjë.

Pretendimet dhe propaganda tymuese se dënimi i Llallës dëshmon se iku koha e pandëshkueshmërisë dhe se tashmë të gjithë janë të barabartë përpara ligjit, nuk janë “përralla të një nate vere”, por përralla të ditëve të çdo stine të vitit.

Kur qytetari shqiptar shkon në zyrat e administratës shtetërore, të drejtësisë apo tek shërbimet mjekësore dhe përballet me gjithfarë “lypësash” gjobëvënës e shantazhues, që nuk kanë kurrfarë skrupulli moral por as kurrfarë frike nga ligji, atëherë ky qytetar nuk do t’ia dijë pse u dënua dikush për “moskallëzim pasurie”. Nuk do t’ia dijë edhe sepse nuk sheh të dënohet askush për “përvetësim pasurie”.

Qindra zyrtarë shtetërorë dhe banditë të rrugës janë paditur dhe ndjekur penalisht për tjetërsim (në të vërtetë, përvetësim) të pronave nga Shkodra në Sarandë, prona që kapin vlerën qindra milionë euro, dhe thuajse asnjë prej tyre nuk ndodhet në burg. Proceset hetimore dhe gjyqësore maratonë, të pafundme në kohë, që iu japin mundësi të fshehin gjurmët e krimit ose të manipulojnë një pjesë të drejtësisë, flasin për ndryshime të pandjeshme në moralin e sistemit të drejtësisë.

Organet e reja të drejtësisë nuk mund të fitojnë besimin e publikut shqiptar, dhe as e meritojnë atë besim, nëse na shesin si arritje procedimet dhe dënimet e zyrtarëve të tipit Llalla për “fshehje pasurie” apo procedimet dhe arrestimet si ato të një zv. ministreje për “ryshfet” prej dy mijë euro dhe një arkë me peshk.

Është qesharake dhe diskredituese për sistemin e drejtësisë dhe shtetin shqiptar që vrapon të arrestojë Adriatik Llallën njëzet minuta pas vendimit të dënimit në Gjykatën e Apelit, pa u zbardhur vendimi penal dhe, nga ana tjetër, zyrtarët shtetëror të proceduar për vjedhje dhe shpërdorime dhjetëra milion euro në rrugën Tiranë-Elbasan dhe rrugë të tjera, apo “hajnat e tokave” nga jugu në veri i lë në gjendje të lirë.

Shkalla e përgjegjësisë dhe ashpërsia e veprimit kundrejt fajtorëve duhet të jenë në përpjestim të drejtë me dëmet e shkaktuar, rrezikshmërinë e veprës penale dhe të autorëve të tyre. Përndryshe, me të drejtë, krijohet përshtypja se këto punë bëhen për dukje, për justifikime dhe për propagandë. Propaganda që mund të bëhet me këto lloj veprimesh e dënimesh i ngjan asaj shkumës së bardhë që hedhin gjyqtarët e futbollit në fushë për të caktuar vendin e topit në goditjet e lira dhe që qëndron aty për pesë minuta.

Në Shqipëri, fatkeqësisht, janë kryer dhe vazhdojnë të kryhen aq shumë krime sa nuk do të mjaftonin edhe pesë herë më shumë burgje për fajtorët. E quajtura “drejtësi e re” duhet ta provojë dhe dëshmojë veten. Prova janë ndjekja e shpejtë, cilësore dhe pa kompromis ndaj cilitdo, por në radhë të parë ndaj atyre që kanë pasur dhe kanë pushtet sepse rrezikshmëria e tyre shoqërore është më e lartë.

Në të kundërt do të na duhet të besojmë se po ndryshojmë formën, por jo përmbajtjen. Nuk ia vlen kaq shumë kohë, mundime dhe burime financiare për të ndryshuar vetëm formën.

Le të shpresojmë se nuk do të presim gjatë për të parë në “ekranin shoqëror” ndryshimin e thellë të përmbajtjes. Nuk ka më kohë për të pritur. Llallat dhe përrallat nuk e ndryshojnë gjendjen shpirtërore dhe as vetëdijen shoqërore të shqiptarëve.

—–

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016

buy windows 10 enterprise