“Erdogan dhe Skënderbeu? Debat bosh!” Një analizë mbi vizitën e Presidentit turk, projektin qesharak të dy ‘sovranistëve’ dhe hijen e gjatë të Ramës

Intervistoi Xhevdet Shehu

Botuar në DITA

Analisti Skënder Minxhozi në këtë intervistë për DITA-n analizon vizitën e Presidentit turk në Shqipëri më 17 janar. Ai nuk e radhit veten me palën që është kundër kësaj vizite. Për Minxhozin, vizita e Erdogan nuk përbën aspak një sfidë ndaj BE, por është thjesht një tentativë e radhës për të shtrirë influencën në këtë zonë të Ballkanit.

– Vizita e Presidentit të Turqisë në Tiranë ka ngjallur debate të forta pro dhe kundër në opinionin shqiptar. Ju, Skënder, në cilin nga këto “kampe” e fusni veten?

– Personalisht e gjej të pavend dhe madje edhe provokative idenë se mund të jem kundër një vizite e cila vjen të zyrtarizojë më së pari ndërtimin e mbi 500 apartamenteve për të pastrehët e tërmetit të rëndë të para dy viteve. Presidenti turk Erdogan erdhi në Shqipëri për një arsye të madhe dhe të përligjur: për të finalizuar mbështetjen që shteti turk dha për ne shqiptarët në një moment tragjik dhe tejet të komplikuar.

Në këtë mënyrë rreshtimi kundër vizitës më duket i sforcuar dhe dashakeq për shkak të rrethanave të mësipërme.

– A mund të konsiderohet kjo vizitë si një sfidë ndaj BE-së që po shtyn për në kalendat greke anëtarësimin e Shqipërisë?

– Mendoj se situata që ju përshkruani ka dy aspekte. I pari është ai i dinamikës së marrëdhënieve mes vendit tonë dhe Bashkimit Evropian. Ju përdorni metaforën e kalendave greke e cila i shkon më së miri gjendjes ku ndodhemi.

Evropa e Bashkuar po tregohet hipokrite ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor. Po shtyn e po e tjerr pafund procesin e zgjerimit, po nxjerr pretekste e po gënjen hapur vendet e rajonit tonë, duke bërë llogaritë e veta meskine që lidhen me lodhjen nga zgjerimet e mëparshme, me ngritjen e të djathtave ksenofobe, me krizën ekonomike e financiare globale e motive të tjera specifike për shtetet kryesore të Unionit.

Evropianët refuzojnë të marrin parasysh kështu se vakuumi që krijohet në këtë pjesë të kontinentit, po mbushet në heshtje nga faktorë të tjerë. Ndër ta, Rusia, Kina dhe Turqia janë më kryesorët. Diku me ndihma financiare, diku me investime, diku me armatime, ky lob i tretë vendesh po kërkon hapësirat e veta gjeostrategjike të lëna bosh nga Perëndimi.

Amerikanët siç dihet, bëjnë luftërat, paqen e financon Evropa. Kjo është ndarja e punëve të cilën Brukseli duket se po refuzon ta bëjë. Duke i dhënë shkas dhe mundësi manovre fuqive të mësipërme. Në këtë aspekt, vizita e Erdogan nuk përbën aspak një sfidë ndaj BE, por është thjesht një tentativë e radhës për të shtrirë influencën në këtë zonë të Ballkanit. Cinike por e vërtetë.

– Vizita u krye në 17 janar në përvjetorin e vdekjes së Skënderbeut. A ishte kjo e qëllimshme për t’i ndezur më shumë debatet, sidomos lidhur me historinë e Perandorisë Otomane?

– Është thënë e shkruar me të drejtë këto orë, që shteti i sotëm turk nuk është Perandoria Otomane. Sado nostalgji të ketë në Turqinë e sotme për lavdinë e shkuar perandorake, nën urën e Dardaneleve kanë rrjedhur shumë ujëra, që të mund të përsëritet ajo histori. Ky është një parim që vlen edhe Evropën e mbretërve, e cila sot gjendet në guidat turistike, apo në vendet që kanë ruajtur monarkitë kushtetuese, duke e rrudhur skajshëm rolin e familjeve mbretërore.

E thënë kjo, Erdogan dhe vdekja e Skënderbeut nuk kanë asnjë lidhje, pasi me këtë logjikë, Merkel dhe Macron s’do të duhej të bënin asnjë vizitë në shtetet e këtij kontinenti, sepse me siguri në çdo datë të kalendarit Adolf Hitler dhe Napoleon Bonapart kanë bërë diku një pushtim, një masakër ose një hero i këtyre vendeve që ka luftuar gjermanët e francezët mund të ketë atë ditë ditëlindjen ose datën e vdekjes.

Një gjë është e vërtetë në këtë debat bosh. Që ndaj Erdoganit ka shumë dëshirë për improvozim negativ dhe antireklamë. Është lojë politike e sforcuar.

– Presidenti Erdogan shmangu takimin me Ilir Metën. Pse? Gjithashtu gjatë përshëndetjes së Erdogan në Kuvend ra në sy mungesa e Sali Berishës. A mund të lidhet kjo me situatën aktuale të Berishës?

– Besoj se tashmë mes presidentit turk dhe Presidentit dhe ish-kryeministrit tonë, qëndron silueta e gjatë dhe e rëndë e Edi Ramës. Berisha dhe Meta nuk kanë asnjë arsye specifike për të mos e dashur Erdoganin, përveç faktit që e akuzojnë se i ka dhënë një dorë qëndrimit në pushtet të Ramës. Çka nuk është e pavërtetë në fakt.

Nga ana e tij mendoj se Erdogan, një politikan me nuhatje të largët dhe me stofin e një dhelpre të vjetër të diplomacisë, e ka parasysh se me dy liderët në fjalë e ka të mbyllur derën e komunikimit. Mostakimi me Metën dhe mungesa e Berishës në Kuvendi flasin për një raport reciprok mospëlqimi.

Kisha e sovranistëve dhe ‘palo shteti’ me buton atomik në xhep

Nga Skënder Minxhozi

Herën e parë u tha se me deklaratat dhe sjelljen e tij në fushatë, i prishi opozitës zgjedhjet e 25 prillit. Tani thuhet se po i del para të keqes amerikane që po afrohet dhe se po përgatit rikthimin në partinë e tij, pas largimit nga Presidenca.

Ilir Meta ka ridalë nga guacka e kreut normal të shtetit, për t’u zhytur në liturgjitë e tij të zakonshme kundër Ramës, ambasadores amerikane dhe cilitdo diplomat tjetër apo edhe shtet, që nuk përputhet me interesat dhe pozicionin e tij aktual.

Dalja hapur kundër Erdoganit në ditën kur presidenti turk dorëzonte çelësat e shtëpive të të pastrehëve të tërmetit në Laç, shënon një degëzim tjetër të konfliktit që Ilir Meta ka me një listë të gjatë personash e institucionesh brenda dhe jashtë Shqipërisë. Nuk duhen, kaq është e gjithë e vërteta.

Ka qenë një ndjesi e “lashtë” e politikës shqiptare, se mes Sali Berishës dhe Ilir Metës qëndron një ‘shirit i paprerë’ kërthize, i cili daton qysh në vitet e hershme ’90. Berisha dhe Meta kanë konsumuar mes tyre shumë më tepër paqe e dashuri në distancë, sesa konflikte e sherre, duke qenë pa mëdyshje aleanca më afatgjatë e politikës shqiptare.

Të gjithë janë prishur mes tyre në një moment të caktuar, e vetmja dyshe që i ka qëndruar kohërave, duke u paraqitur e bashkuar dhe koherente në momentet më delikate të këtij vendi, ka qenë ajo mes Berishës dhe Metës.

Të dy janë duke themeluar këto kohë atë që mund të quhet fare mirë “kisha e sovranistëve” në politikën shqiptare. Një lloj projekti qesharak që parashikon se vendi ynë mund të sfidojë e shpërfillë cilindo që Saliu dhe Iliri e konsiderojnë si të papërshtatshëm. E gjitha kjo, në emër të ndërtimit të një qëndrimi kryeneç medemek sovran të tipit të Orbanit në Hungari.

E kotë të thuash se krahasimi me Hungarinë dhe me Orbanin (me të cilin Berisha e Meta ndajnë edhe inatin për Xhorxh Sorosin), është grotesk dhe i pamundur. Ndërkohë që hungarezët janë anëtarë tashmë të konsoliduar të BE, ne shqiptarët jo vetëm që i ulemi anash tryezës evropiane, por jemi një demokraci e brishtë dhe e korruptuar që mund të bjerë “me një grusht demokratësh të Mamurrasit”, siç thotë Doktori sa herë që kërkon një metaforë force dhe kërcënimi.

Në daljet e fundit, kreu i shtetit ka hedhur benzinë mbi deklaratat ekstreme të Berishës kundër amerikanëve. Të njëjtën gjatësi vale dhe teksti kanë pasur edhe fjalët që Meta ka adresuar ndaj të huajve në përgjithësi. Dy politikanë të vjetër që e dinë mirë se kushdo që po ja fusin kot, e që megjithatë vazhdojnë të tjerrin pezhishkën e vjetër të dumbabizmit shqiptar.

Paralelisht me maisjen  e sherrit brenda PD, që si shkak fillestar ka shpalljen non grata të Berishës nga SHBA, edhe qëndrimi i Presidentit ka ndjekur një kurbë shoqëruese të lëvizjeve të Berishës. Meta ka qenë nga shtatori, një lloj engjëlli mbrojtës i Foltores në distancë, duke inkurajuar opozicionin ndaj Bashës në PD dhe duke mos i kursyer sulmet e hapura ndaj tij.

Në konfliktin e rrezikshëm të tetë janarit, Meta e zbuloi vetë se kishte shkëmbyer mesazhe me protestuesit e Berishës, në lidhje me mosprekjen e automjeteve në oborrin e PD apo edhe me sjelljen e përkrahësve të ish-kryeministrit. Se çfarë pune ka një kryetar shteti me automjetet private të nëpunësve të opozitës në parkimin e partisë, këtë veç një President i përfshirë kokë e këmbë në telenovelën e demokratëve mund ta shpjegojë.

Ilir Meta po i afrohet largimit nga posti që mban formalisht që nga vera e vitit 2017. Nuk është se do të ndryshojë ndonjë gjë kur të mos jetë më president. Nuk ka qenë i tillë, me vullnet të plotë personal, qysh nga dita kur ka bërë betimin. Do të jetë kryetar i LSI me kohë të plotë dhe me stemën e partisë në jakën e xhaketës. E vetmja gjë që i mungon aktualisht.

Kalimi i Metës në zanatin e opozitarit të qeverisë Rama 3, i jep një impuls të pamohueshëm projektit të Foltores, të mbetur në pikë të vdekur pas sulmit të dështuar “mbi Bastijë” të tetë janarit.

Mbetet shumë interesante të shihet sesi do të marrë formë konkrete bashkëpunimi Berisha-Meta gjatë verës, kur kreu aktual i shtetit të heqë kostumin presidencial dhe të ketë të gjithë lirinë e shpengimin e imagjinueshëm për t’ia thënë të gjitha ato që mendon ‘palo shtetit’ që i ka shpallur non grata aleatin e vjetër strategjik.

Me pak muaj vonesë, Meta po nxiton të rreshtohet përkrah Doktorit, për t’i dhënë edhe një shtytje tjetër makinës së ngecur në baltë të revolucionit paqësor të Sali Berishës.