Xhevdet Shehu
Gjatë një bisede që kam bërë në telefon me Nexhmije Hoxhën më 7 janar 2020, pak ditë pasi kishte dalë libri i saj me titull “Përjetime dhe meditime në jetën time politike (Ilar, Tiranë, 2019)” dhe vetëm pak javë para se të ndahej nga jeta, m’u fiksua një emër: Profesor Basili. Në atë bisedë që ishte relativisht e gjatë ajo përmendi edhe emra të tjerë, por Basili më ngeli në mendje pasi zonja Hoxha më kumtoi se ai po përkthente në gjermanisht një libër të Enver Hoxhës. M’u duk gati e pabesueshme, kur e di fare mirë se çfarë reaksioni krijon shfaqja e ndonjë portreti të Enver Hoxhës në ditë përkujtimore, apo përmendja e tij në ndonjë mbledhje…
Kaluan dy vjet dhe, Ilir Hoxha, djali i madh i Enverit, më tha se sapo i kishte mbërritur kopjet e para të veprës së Enver Hoxhës në gjermanisht. Po të dërgoj kopertinën e librit të sapo botuar, se kush është Profesor Basil Shader dhe një konsideratë të botuesit që është botuar në kopertinën e pasme të librit, më tha.
Për përkthimin nga gjermanishtja në shqip, më ndihmoi Prof. Marenglen Kasmi, një historian par excellence i diplomuar në Gjermani.
Ja çfarë shkruhet në gjermanisht për këtë libër:
Libri është botuar në kolanën e botimeve “për njohjen e Europës Juglindore”, vëllimi II/46, që përgatitet për botim nga Instituti i Historisë së Universitetit të Graz-it, Austri dhe është botuar nga shtëpia botuese prestigjioze Böhlau, Vjenë- Këln, (pjesë e bashkimit prestigjioz të botimit Brill) në vitin 2021.
Botimi është mundësuar nga prof. Basil Shader, i cili ka bërë përkthimin e librit “Vite të Vegjëlisë” si edhe hyrjen dhe komentimet e nevojshme në libër.
Prof. Shader është albanolog dhe ka qenë docent dhe drejtues projekti në Shkollën e Lartë Pedagogjike të Zyrihut. Momentalisht ai punon si autor, redaktor dhe përkthyes.
Në kapakun e pasmë të librit botuesi shkruan:
“Vitet e Vegjëlisë” të ish drejtuesit të Partisë dhe kryetarit faktit të shtetit Enver Hoxha (1908-1985) po botohen për herë të parë me komente. Vetëkuptohet që ky botim i largohet gjithë qëllimeve revizionuese dhe ky botim përbën më tepër një burim me rëndësi për historinë e hershme të shtetit të ri shqiptar të krijuar në vitin 1912, për jetën qytetare, për historinë e përditshme dhe kulturën si edhe për mënyrën e jetesës së klasave të pa privilegjuara.
Libri ka një parathënie nga prof. Karl Kaser dhe po ashtu një hyrje të përgatitur nga prof. Shader.
Titulli i plotë në gjermanisht është: “Vitet e vegjëlisë. Kujtime nga Gjirokastra 1908-1927”.
*Me te LUMTE more CJAP*(Xhevdet Shehu)shkrim qe JEP shume XHUVAP(spjegime)
Xhuvap do te thote “lajm” dhe jo spjegim .
Me luften e sotme Rusi-Ukraine
qe dolen perralla ato te OSBE per paqe
ka ardhur koha jo vetem EDI SALA ME KIMEN
tja pastrojne bunkarin
por te thone dhe NA FAL
Librat me kujtime tè Enverit janè interesantè dhe mjaftè tè vlefshèm, jo vetèm pèr tu njohur me Jetèn e Shqipètarit mè tè Madh, por nè pèrghithèsi si njè pasqyrè e Shekullit qè lamè pas. Nè mos gaboj, Enveri nisi tè shkruajè kujtimet e tija nè njè moment delikat pèr Shqipèrinè, siç ishte prishja me Kinèn, fillimi i famèkeq i tufèzimeve, ngjarjet nè Kosovè, vetèvrasja e Shehut.M, etj. Gjè qè nè atè kohè ju dha mundèsia atyre elementève qè do tè shkatèronin gjithçka qè ishte ndèrtuar me shumè sakrifica nga shqipètarèt……Sot ne kemi nè dorè Librat e tijè edhe nè njè gjuhè qè flitet nga popujt miq tè shqipètarève, mè gèzon shumè fakti qè sot Enverit i pranohen meritat, ashtu si dje nga historianèt anglezè. Mè mirè vonè se sa kurrè!
Enver Hoxha ka qene dhe mbetet nje analist i shkelqyer. Te gjitha i kane pas dal edhe vazhdojne t’i dalin. Ai tha, se Jugosllavia eshte nje burg popujsh, qe heret a vone do te shpernbehet. Dhe u shperbe. Ai ka thene, se social imoperializmi sovjetik eshte rrezik per popujt. Ja ku doli. Ai ka pas thene, se varesia ekonomikje te çon detyrimisht ne vartesi politike. Shiko se si po perdridhe Gjermnaia nga frika e gazit rus. Ai ka pas thene, se grinden dy suerfuqite,por harxhet i paguajne popujt, nje thenie brilante. Shiko ç’po ngjet ne Evrope dhe ne bote. Manjatet ruse dhe amerikane majmen, ndersa njerezit e thjeshte numrojne qindarkat nga rritja e çmimeve. Ukraunasit nuk po gjejne dot bukere te ruajne koken, ndersa ne i patem dhe i prishen nga injorantet demokrate te shekullit.
Kjo fotografi nuk eshte botuar kurre,,as me vdekje as me gjallje te Urjahipit,sepse ketu ka dale me nipin e Baba Cenos,Abaz Omarin,qe i preu koken me sepate,me urdher te tij(dokumenti urdherdhenes ndodhet ne AQSH,mjafton te klikoni Abaz Omari)
Abazi e mbajti dy vjet ne pensionin ku banonte ne Monpelje,Me vone ju be peshqesh edhe ne Paris.
Abazi u diplomua per jyrisprudence ne Monpelje dhe per histori arti ne Paris,,Kurse ky dergonte letra ne shtepi qe Abazit ja kane prere bursen,se eshte kthyer nga Franca pa diplome,.Kopilin e vet,ja la ne dere Abazit..
Ne 1939 Abazi formoi nje grup antifashist,ne Fier me Tefik Cfirin,Skender Mucon,,kurse Urjahipi,,pasi hiku Mexhidja,u be agjent i ministrise brendshme fashiste,,spiunoi gjithe profesoret qe organizuan demostraten antifashiste ne Korce dhe me 7 rroga te pamerituara shperblim,ja mbathi ne Itali per kurim.
Abazi formoi ceten e pare antifashiste ne Mallakaster,kurse Urjahipi u be byth e breke me serbo-malazezet,,per tja kthyer Kosoven Serbise.,.
I organizoi edhe dy atentate ne Fier.
Se cfare i beri Abaz Omari ketij,,se ke tradhtoi Abaz Omari,,vetem lypesqarri,,ay qe ka bere faqen bythe,
paraziti i pabese mund ta dije.
Cfare shteti krijoi ky more!
Nje shtet te terrorit dhe skamjes,qe nuk ka te tille as ne xhunglat e Afrikes,,Cfare do ti kujtojne Austriaket ketij,,tmerret qe hoqen 200 austriake qe erdhen nga Korfuzi dhe u dorzuan tek partizanet,ky i mbajti ne kampe perqendrimi ,,i vuri te mbajne ne krahe kufomat e cvarrosura te bedelave partizane qe u vrane ne Kosove bashke me serbet,,
Lej Feni gramshalesh Marksenglen Kasmi ka bere kallauzin per tiranin si skuth enverist,se nuk jane me ata gjermane e austriake,qe jetuan atrocitetet e kanibalit ne kenetat dhe kanalet e Shqiperise..
Ne Afrike,nne Kamboxhia shko botoje enverin o skuth enverist,qe ta krahasojne me Mobutun dhe me Pol Potin.
Ha, ha, morr “Demo” (Memishaj), pi barnat shpejt dhe qetsohu, se je rrezik infakti! E fillon një mendim dhe fap pëson lidhje të shkurtër dhe n’a shkruan diçka tjetér. Fjalitë nuk kanë lidhje njëra me tjetrën, gjë që tregon që ose do të pësosh infakt, ose do të pësosh strokë! Jo për gjë, por do të n’a mungosh si personazh i veçantë në komentet e Ditës. U mësuam me zotrote, që komenton gjithmonë me një mllef të papershkruar, si perfaqsues i denjë i berishizmit dhe Gazidedes së SHIKUT. Vlonjatët duhet të dinë bëmat e tua në fillim të viteteve 1990.
Basil Schader,nje njeri brilant dhe shpirtemire.E kame takuar njehere para shume vitesh ne fshatin ku banon afer Winterthurit.I uroj cdo te mire.
Ja dhe nje drite ne erresiren e rrumpalles 32 vjeçare.
Demo te kam thene mos flaç rroma pertoma, trap me gene mongolesh.
Kjo foto po ta shëkosh dicituren ne liber, eshte gjyshja e tij fisnike nga Cucatet, me djalin e saj Shyqyri Cuci dhe niperit e vegjel, femijet e vegjel te dy cupave, Enveri me te motren Sanijen, tre te tjeret nga familja Gami, femijte e tezes.
Trap. Abazin e kish djalin e cupes se xhaxhait.
Kaqol ditshumi. Te gjitha i di ti.
Abazi , kriminel, komandant balli, me nje ane morale jo shume te kendshme. Ju be gjygj i regullt dhe u pushkatua.
Se sado ne fillimet e veta, ate kohe kish shtet.
Dhe misionet anglo-amerikane qene prezent ne vend.
Po gruan e di ku e ke apo ke burre?
Si gangrene plot me qelp je, demo kerma khaver devomuti
Marengleni eshte lej fen po ti cje demo mavria?
Ja nje hajvan qe shyqyr qe bere shkolle ne ate system se babai jo “kulak” do te te kish cuar ne sherbim “speciale” te beu. E kupton vet ti nashtina…
Brigada e V, mbarova se qeshuri…
Sa mbrapa ka mbetur ky demua, o njerez!
Ky po shteron dhe sterron ditëpërdite!
Mbahu Demo! I ziu Demo! Hallemadhi Demo!
Nuk arrin te kuptosh se Enver Hoxha e ktheu Shqiperine nga erresira mesjetare ne DRITE: Mijera shkolla, qendra shendetesore, shtepi lindjesh deri ne zonat me te thella malore, dhjetera qytete, punishte, ndermarrje industriale, uzina, fabrika e kombinate, kanale vadistes dhe bujqesi moderne, qindera km rruge hekurudhore, flote tregtare, ushtri moderne dhe nje sistem mbrojtes per popullaten ne rast emergjence… shkolla te mesme dhe profesionale, universitete dhe Akademi Shkencash, qe nuk ishin pare, degjuar dhe imagjinuar ne Shqiperi.
Realiteti i sotem eshte tragjik! Kudo demo e korrupsion, demo e krim, demo e idiotizme, demo dhe arratisje nga syte kembet, demo e degjenerim, demo e kurveri…
”Demo”, me keto mendime dhe zell e dashuri per kolaboracionistet – armiq te popullit dhe lirise, je me fat, qe i ke shpetuar gjalle sopates se ”diktatorit”…
Paç jete, demo, se mendja te ka shkuar per lesh!
Anen morale sketerre e kishte enveri,brigada V,ate e zune brenda ne dollap tek harixhijte e Bruxelit,,Mos ja ngjit huqet e enverit,Abaz Omarit.
Abazi ishte avokat me Diplome,nuk ishte nje rrugac sharlatan,qe kapardisej kafeneve te bejlereve me lemosha e me “ndere” bejleresh. Te gjitha,,qe nga bursa e pamerituar ne Montpelie,Konsullata e pamerituarne Bruxel(qe la nam),profesori me ore i Lyceut,Dyqani Flora i Ibrahim bej Bicakut,,Te gjitha jane NDERE bejleresh.
Nuk ishte LIPSANIK Abaz Omari,,ishte qytetar fisnik me karakter te larte.
Por mua me vjen keq per ju femijet e Enverit per ate baba qe patet,,dhe e kam thene shume kohe me pare:Te jeni krenare per veten tuaj,qe nuk u bete si enveri,se do kishit perfunduar si Usai me Udain.
Demo te kam thene mos flaç rroma pertoma, trap me gene mongolesh.
Kjo foto po ta shëkosh dicituren ne liber, eshte gjyshja e tij fisnike nga Cucatet, me djalin e saj Shyqyri Cuci dhe niperit e vegjel, femijet e vegjel te dy cupave, Enveri me te motren Sanijen, tre te tjeret nga familja Gami, femijte e tezes.
Trap. Abazi sarhosh, hante leket e kunatit dhe gjemonte beqaret te lacht po te pasura.
Hajde rri e pi pordht e rames aty ne Shypni.
Neve na e … me bicakun e intelektualit
Demo te kam thene mos flaç rroma pertoma, trap me gene mongolesh te stepave te largta
Trap. Abazi sarhosh, hante leket e kunatit dhe gjemonte beqaret te lacht po te pasura.
Hajde rri e pi pordht e rames aty ne Shypni.
Neve na e … me bicakun e intelektualit
Hahaha bejlere te dhjere.
Po pse demo koqja ke haruar qe Enveri vdiq e u varros si burre shteti e u qa nga nje popull i tere.
I ngateron gjerat mes gadafit e sadamit demo sklerotik mavria
Pi pordhet e salehmones dhe ahmetaj e malokeve aty ti demo CO2
Brigada e V, mbarova se qeshuri…
Ne gjermani ka edhe libra per jeten e Hitlerit ,”Mein Kampf” po ashtu edhe ne amerike qe shiten lirisht nga $10-$90.Ku qendron cudia ketu me librin mbi Enverin?Mjaft i budallalloset shqiptaret me kultin e individit.Rinia as ka interes ,kete fiksojeni ne tru,per asnje lloj libri.Rinia do “Big Brather”
dmth qenka botim i revizionuar. Duket qe nga titulli kopertina dhe traplliqet e tjera qe sherben si reference ezhvillimit shtetit shsqiptar
Genjeshtra te shkruara nga Spiro Dede .Shqiperia e kohes se enverit ishte pocaqi .
Mirënjohje!
Botimi në gjuhën gjermane i librit të Enver Hoxhës “Vitet e Vegjëlisë”, përgatitur nga Instituti i Historisë së Universitetit të Graz-it dhe botuar nga shtëpia botuese Bolhau, Vjenë-Këln, shënon dallëndyshen e parë të pranverës, të tjera do të vijnë pas saj për vlerat e tyre historike, social-kulturore dhe shkencore. Me mirënjohje për këto institucione dashamirëse dhe albanologun e mirënjohur Basil Shader, Kasandra.