Rrëfimi i Bujar Hoxhës, kush e thurri skenarin e 2 prillit ’91 në Shkodër, cili ishte agjenti i Sigurimit “Skifteri” (PJESA II)

Nga Xhevdet Shehu

Botuar në DITA

Pak fjalë për pjesë e dytë të rrëfimit të Bujar Hoxhës: Shprehja e njohur popullore se e vërteta vonon por nuk harron, ndoshta më shumë se kujtdo ngjarjeje tjetër të këtyre 30 viteve të fundit, mund t’i shkojë për shtat ngjarjes tragjike të dy prillit 1991 në Shkodër.

Shumë e qartë në pamje të parë, por e manipuluar dhe fshehur me kujdes më vonë, pas një gjykimi farsë që u zhvillua për gjoja zbardhjen e ngjarjes, në fakt kemi parë manovrat më të paskrupullta për ta shtrembëruar të vërtetën e për ta kthyer përmbys atë.

Mirëpo ja, ish-drejtuesi i Sigurimit të Shtetit në Kukës, Vlorë dhe Tiranë gjatë viteve 1989-1992, Bujar Hoxha flet me guxim për këtë të vërtetë dhe tregon me gisht fajtorët dhe kriminelët ë vërtetë, të cilët edhe sot e kësaj dite, jo vetëm nuk janë ndëshkuar, por kërkojnë të dominojnë politikën dhe të bëjnë karrierë.

E pyeta dje Bujarin se nga i buron gjithë ajo siguri për të vërtetën e 2 prillit dhe ai m’u përgjigj:

– Nga faktet dhe vetëm faktet. Problemet që shtjellohen në librin tim “Pluralizmi shqiptar dhe Sigurimi i Shtetit” mbështeten në dëshmi të sakta dhe zbërthen për lexuesin mekanizmat agjenturore mes dy shërbimeve sekrete, të Sigurimit të Shtetit  dhe spiunazhit jugosllav, duke nxjerrë në pah edhe turbullirën që nisi të shfaqej në strukturën e kundërzbulimit tonë.

Nuk kishte shpjegim tjetër, “defekti” i makinës me grupin e vëzhgimit në Lezhë, kur masat aktive të vendosura kishin përjashtuar një mundësi të tillë. Nga ana tjetër, DPB Shkodër kishte njoftim të saktë për këta njerëz me përparësi agjenturore dhe kundërzbulimi i Tiranes nuk mori asnjë njoftim për ecurinë e operacionit.

Po aq çuditshëm si operacion i dështuar, ky libër është edhe një dokument i dorës së parë që mbështetet në burimet më të mira të agjentëve të fshehtë të kundërzbulimit dhe të pabotuara e të panjohura më parë…

Por le t’ia lemë fjalën Bujarit ta tregojë atë, siç e ka përjetuar dhe si ka ndodhur, mbështetur në fakte dhe informata të sakta të kohës.

(Vijon nga dje)

PAS DITËS SË GËNJESTRËS –  “DY PRILLI”

Këtu, or tungjatjeta, e varin njeriun, e mandej i bëjnë gjyqin (një thënie shkodrane)

Gati një muaj para zgjedhjeve parlamentare të marsit ’91, kundërzbulimi i Tiranës, përpiloi disa raporte sinjifikative për skenarë ogurzinj, qëllimi i të cilave ishte të krijoheshin konfrontime sociale. Në Tiranë u veçua zona ku do kandidonte R. Alia (më parë bastion historik i Enver Hoxhës), kërkohej me çdo kusht të luhej me riskun. R. Alia u vu në dijeni dhe u shtrua varianti i ndryshimit të kandidimit në këtë zonë, por ai nuk pranoi. Fitorja e kandidatit të Partisë Demoktratike e shmangu konfliktin e parashikuar.

Humbja në zonën elektorale e fyeu në palcë. Për shkak të “bujarisë” së treguar në çështjet e imponuar nga opozita, ai krijoi një tokë të djegur përreth vetes. Skenari ishte përgatitur, për të pritur pasardhësin e tij, S. Berisha, i cili vendosi të kapte fluturimthi rastin për të fituar zgjedhjet.

Në skenë do dilte “Skifteri” i cili raportoi se po përgatitej një skenar ogurzi në Shkodër, si bastion i fortë i demokratëve. Përveç të tjerëve përmendi E. B. asistent pedagogun në Universitetin e Tiranës, me origjinë nga Kosova, ardhur ilegalisht e sistemuar në Tiranë. Ngjarjet po bëheshin interesante: një i afërt i profesorit kishte ardhur nga Kosova si vizitor, pikërisht për t’u çmallur me “kushëririn”. Nga përgjimet mikrofonike, u mësua për futjen ilegalisht të një grupi diversionist nga Jugosllavia për të vënë në zbatim skenarin e parashikuar. Ishte kapur sinjali se sekretari i ambasadës Jugosllave në Tiranë po përgatitej për të shkuar në Shkodër, në momentin e fundit ndryshoi mendje.

“Skifteri” dha një detaj me vlerë: “autorët do ishin shqiptarë dhe të huaj… misioni do jetë unik në llojin e vet”. Gjatë ndjekjes së bërë E. B. dhe “kushëririt”, makina e dërguar me njerëz nga qendra  pësoi “defekt” në Lezhë. Po bëhej e qartë se procedurat për ezaurimin e informacioneve sekrete po bëheshin të ngatërruara duke krijuar “mure” dhe aty ku nuk duhej. “Defekti” me makinën në Lezhë na vuri në dyshime, pyetjet kërkonin përgjigje. Në përballje me një koleg në ministri rritëm tonet e debatit, i vura në dukje se nuk vuaja nga krenaria e të shprehurit ndershmërisht. Unë i nxora informacionet, mbi të gjitha burimi ishte i yni.

Informacioni nuk u përpunua me kujdes, nuk u interpretua saktë ose pati shenja alarmi nga drejtuesit në qendër. Hezitimet për të vepruar me hetime të forta, të ndihmuar nga qendra, paralizuan muskujt, ç’ka bëri që këto raporte të dukeshin të çalë.

Reagimi i kundërzbulimit të Tiranës për “dy prillin” ishte tipik për dhënien e informacioneve refleksive, me qëllim që shërbimi të dilte i pastër, duke drejtuar fajin në drejtim tjetër, atje ku duhej. Në përmbajtjen e tyre, u dërguan disa raporte sekrete ku thuhej për futjen ilegalisht nga kufiri jugosllav të disa personave për “të bërë terror”, duke orientuar bazën e strehimit, një shtëpi private, pronari njihej me pseudonim operativ. Materiali ndoqi procedurën, për shpejtësi u bë njoftimi emergjent me shifër. Në këto raporte dilnin edhe emrat e drejtuesve të partisë demokratike në Shkodër, P. Arbnori, A. Spahia, A. Kazazi e të tjerë, pa veçuar ardhjen nga Tirana të Azem Hajdarit. Në vijim bëhej me dije se skenarët ishin përgatitur për të nxitur gjakderdhje, kërcënime me vdekje, duke vënë në shënjestër Sigurimin e Shtetit si organizator të ngjarjes. Një kujtesë: në makinën që po çonte me urgjencë Pjetër Arbnorin në Shkodër, nga një kontroll “rutinë” u pa se ishte fshehur një pushkë, shoferi pranoi se ishte e tij. Hetimi degradoi dhe nuk qullosi asgjë. Për më tepër, në raportet konfidenciale, kundërzbulimi afronte opinione për P. Arbnorin si njeri konspirativ. Por a ka ndonjë profesion më të diskutuar se sa spiuni i spiunëve?

Në pjesën e mbetur të prillit, çdo njeri në këto struktura, pavarësisht nga rëndësia, priste me padurim të mësonte, më në fund, kush do cilësohej fajtor për “dy prillin”. A do të shkohej përgjegjësia deri lart, mbase deri te R. Alia? Apo do kalonte poshtë, tek specialistët e thjeshtë që prisnin gjithë frikë se cilat koka do të priteshin dhe cilët do sakrifikoheshin, për të shuar etjen e radikalëve për fajtorë. Drejtuesit opozitar në Shkodër e më lart  nuk e përmbanin ngërdheshjen, duke pritur me mllef rrëzimin e qeverisë Nano. Kërkohej me ngulm një spektakël pompoz, që të shërbente si lëndë e parë për të përmbysur qeverinë. Kur lexoi raportet e Sigurimit të Shtetit, R. Alia shprehu një zemërim se historia ishte krejt ndryshe dhe kishte te drejtë të alarmohej. Për arsye ligjore, dhe, çështje morale, R. Alia duhej të mbronte si burrë shteti veprimtarinë e Sigurimit të Shtetit dhe agjentëve të tij nga falangat e fryra në kor që sajonin paturpësisht lajme të sajuara duke afektuar pa dyshim të gjitha veprimet e ngjarjes. Ky rast do mbetej si gozhdë në derën e këtij institucioni dinjitoz, të mbyllte sytë dhe të tregonte gjëagjëza.

Qeveria nga ana tjetër ishte në kushte alarmi dhe me një gjendje të rënë shpirtërore. Si presidenca dhe qeveria po etiketoheshin si përgjegjës për masakrën dhe nisën të merrnin kërcënime. Kasnecët e mediave opozitare merrnin në shenjë tabelat e përgatitura për goditje, ndërkohë publiku opozitar kërkonte hakmarrje dhe qeveria bënte përgatitje të sakrifikonte ndonjë kurban për t’ia lëshuar turmës, dhe, u gjendën menjëherë: drejtuesit e DPB Shkodër!

Atë, që ndodhi në seancat gjyqësore, do përshkruhej si një spektakël histerik me klithma e goditje gjithfarëlloji. Mbi bazën e kësaj çorbe të gatuar me të dhëna të tërthorta, pa prova bindëse, prokurori i porositur paraqiti akuzën me konkluzione të hamendësuara se autorët e masakrës ishin të arrestuarit që sipas tij kishin urdhëruar të qëllohej mbi turmën që solli pasojat e njohura. Por një përfundim i tillë nuk kënaqi dhe bindi kënd, veço militantët dhe nxitësit e masakrës. Ah po, dhe gjyqtarin natyrisht, një zyrtar servil në palcë që do i hapte gropën sistemit të drejtësisë. Prokurori dhe gjyqtari të gajasur nga procesi do shënjoheshin si përdhosës të drejtësisë ndërkohë politika shqiptare do i gradonte me tituj përulës të karrierës. Më qesharakë do prezantoheshin P. Arbnori dhe A. Spahia që e shfaqën hapur parapërgatitjen e dëshmisë. A. Spahia përmendi disa gjykime të përgjithshme, lidhur me orët e ngjarjes, por ato thënie nuk përmbanin ndonjë të veçantë, që në një farë mënyre të forconte dëshminë e “vëllamit” të tij të strukur. U tha që ishte qëlluar nga një ndërtesë dykatëshe, nuk u hetua me seriozitet. Ali Spahia deklaronte se u qëllua nga ndërtesa e komitetit të partisë, pa qenë fare në vend ngjarje. Nuk është  e mundur që një plumb të kërcejë në këtë mënyrë. Duhet të ketë qenë një burrë me të vërtetë i zoti!

Të sqarohemi, me rastin e “ dy prillit “, ministria e Brendshme e gjeti veten në qendër të një situate që  nuk pasqyronte të vërtetën, përveçse qëllimit politik. Nëse do gërshetoheshin të dhënat e kundërzbulimit të Tiranës me një hetim të fortë, pasojat do të ishin shmangur. Mendjelehtësia dhe hutimi humbën pikë, lëshuan një deklaratë justifikuese dhe më pas avulluan. Masat e propozuara nga Dr.P.B. Tiranë u neglizhuan, ndryshe nuk do binin në grackën e organizuar nga zbulimi jugosllav me spiunët e tyre, por rregulli dhe ligji dolën jashtë kontrollit. Po kuptohej se episodet e “dy prillit” kishin me tepëri karakter djallëzor se operistik, të cilën “ Skifteri” vetëm sa e kishte skicuar.

Për të kundërshtuar këto vlime anarkiste, u dërguan me detyra specifike disa informatorë të maturuar nga Tirana, me origjinë shkodrane dhe lidhje me interes. U siguruan disa informacione ku jepeshin emra organizatorësh dhe ekzekutorësh, disa prej tyre të implikuar edhe para dy vjetësh që kërkonin të digjnin ndërtesat e komitetit të partisë dhe DP Brendshme si dhe “shpalljen Republikë” të qytetit. U sigurua dhe një dëshmi nga një ish i dënuar që dinte fakte për ngjarjen, i dekonspiruar dhe i kërcënuar e tërhoqi dëshminë.

Mungesa efektive e koordinimit operativ e çoi “dy prillin” në fatalitet. Nga pikëpamja e thjeshtë operative ajo vazhdonte të ndikonte negativisht në aftësitë e kundërzbulimit në Shkodër, prandaj çështja më e fortë e ditës mbeti e pazgjidhur. Në propozimin tonë theksonim se analiza e materialeve të çështjes, e kryer deri tani ishte jo e plotë dhe në shumë aspekte e diskutueshme. Për të nxitur progresin, konkludonim se “dy prilli” mbetej e hapur dhe se mund të ecte pozitivisht vetëm nëpërmjet një hetimi të kujdesshëm të kundërzbulimit në qendër dhe hetuesisë qendrore, askush prej tyre nuk e panë të arsyeshme të hidheshin në sulm.

Frika është një fjalë e keqe që kontrollon shoqërinë. Arma më e rëndësishme, që përdori opozita radikale, ishte pikërisht manipulimi, me dinakëri i frikës. Asgjë më shumë se sa frika nuk e kufizon aftësinë e njeriut për të shfaqur personalitetin e tij, pikërisht kj

o nxiti radikalët që mori përmasat e një “marshimi kryqtarësh”. Veçanërisht, mbi SSH u sul një lukuni e tërë politikanësh, gazetarësh që zinin bulevardet si gangsterë që nuk dinin ç’është keqardhja dhe realiteti. Elita e kalemxhinjve nisi të vihej në provë.

(Vijon)

©️Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016