Nuk nëpërkëmben partizanët, o të marrë!

-Në vend të një replike të detyruar, përballë 70 vjetorit të Çlirimit të Atdheut-

Një emission-kuvendim që unë e ndjek jo rrallë, po shkonte drejt fundit. I ftuari nga Mitrovica, që të them të drejtën nuk e mora vesh mirë se ç’zanat kishte – filozof i “pavarur”, analist, profesor, politikan, gazetar a historian pa mjekër,- po kukuriste si firaun.

Kujtesa e vëllezërve kosovarë të Prishtinës e Mitrovicës nuk besoj të harrojë 29 Nëntorin 1944, kur festuan e gëzuan me zemër Ditën e Çlirimit të Shqipërisë bashkë me luftëtarët e Brigadës III e të V Sulmuese Partizane. Ashtu siç gjëmuan Prizreni e Peja, që u çliruan në një ditë me Tiranën!. Mirëpo ky i ftuar “special” përtej akshamit, pasi deklaroi se Rexhep Mitrovica e Xhafer Deva nuk ishin kolaboracionistë dhe as bashkëpunëtorë të nazistëve gjermanë (madje i pagëzoi fët e fët si figurat më pozitive të kohës), i vuri kapak muhabetit duke zbrazur një tjetër shpifje të zezë që më rrënqethi trupin e shpirtin:

“…Në fakt, as partizanët nuk kanë luftuar kundër gjermanëve. Ne nuk dimë se sa gjermanë janë vrarë në Shqipëri, ne dimë 1 në Tiranë nga Vojo Kushi dhe 1 në Borovë. Nuk janë më shumë se dy – tha (?!) Përballë këtyre bandillëve të shkolluar a të gdhendur së prapthi, duhet heshtur apo të ulërasësh me thes në kokë ? Apo ta shtyjmë me një “pordhi kali në derë të hanit”?

Lufta Antifashiste Nacionalclirimtare e popullit shqiptar mbetet e shenjtë. Kush përpiqet të shkelë mbi të, i bie damllaja. Unë e kuptoj mirë dëshpërimin e revoltën e vërsnikut tim hallemadh e të papërkulur që jeton midis Grykës së Këlcyrë-Mezhgoranit, në atë grykë hijerëndë ku bëjnë roje në shekuj Trebeshina e Goliku me këmbët  përkundur buzë Vjosës. Atje, sot e kësaj dite mjaft rrënjë lisi e bliri, çaji e trëndeline, misri e gruri, bimë mjekësore etj. mbijnë edhe nëpër gëzhoja e gjyle të plasura nga pushtuesit nazifashistë. Mbi 7 dekada kështu. Madje nëpër shtrungat a stanet e bagëtive, por edhe nëpër avllitë e shtëpive gjen ende helmeta e gaveta italo-gjermane që përdoren për të shuar etjen dhitë e dhentë,kuajt e qentë…Në Sajmolë, në tokën e pakët më pjellore të luginës historike, ishte deri vonë një varrezë e madhe e ushtarëve të huaj.Veçse nuk u përdhosën e nuk hyri kurrë as parmenda e as traktori. Një kod zakonor i lashtë sa malet ! Për të mbledhur kockat e tyre,erdhi nga përtej detit edhe një ish-gjeneral i ushtrisë së vdekur.

Kushdo që kalon për në Tepelenë a Përmet, nuk mund të mos mërmërijë vetiu atë këngën lapidar “Një zë po del nga Gryk’ e Mezhgoranit”.Mbase pak e dinë në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi e gjetkë, faktin se përmasat europiane asaj kënge partizane do ia falte zëri i paarritshëm i një ish mitralieri partizan në atë betejë, i rreshtuar në çetën “Hajredin Tremishti”. Ai djalosh hamall i punës, luftës, lirisë e këngës, atëhere qau si fëmijë mbi supet e shkëmbit të murrmë kur pa komisar Asimin e sharruar nga plumbat e dushmanit mbi istikam. Qante për komisarin e dashur që la studimet e larta në Romë dhe erdhi në mëmëdheun që lëngonte i pushtuar. Ishte zëri i papërsëritshëm i të madhit Mentor Xhemali…

Përroi i Mezhgoranit ka mbi 70 vjet që gurgullon e derdh në Vjosë edhe një betim erë baruti mbajtur me grushtin lart mbi trupin e heroit: Me luftë e nisëm, me luftë do ta fitojmë Lirinë! Ai që e ka thënë ishte Xheladin Beqiri (Karadaku i famshëm), që nëna kosovare e kish lindur për një Botë të Re. Në ballë të Batalionit, ky komandant i rrallë do binte heroikisht në betejën e mirënjohur të Qafës së Gjarprit, në përleshje me nazistët gjermanë dhe bashkëpunëtorët e tyre. Nënat e Oparit e të Kurveleshit e vajtuan me ligje partizanin nga Gjilani.

Të jem i sinqertë, po të kish lëshuar broçkulla të tilla thjesht një ballist a zogist i rëndomtë, mbase nuk do ulesha për të shkruar. Kaq e lehtë është sot të zësh vend nëpër kolona gazetash e në faqe ekranesh,me ajër të kondincionuar, me kostum e kollare dhe të përbaltësh kuturu e këmbë përmbi këmbë mbi 600 vajza e djem partizanë që ranë e derdhën gjak për lirinë e viseve shqiptare në Kosovë,në Mal të Zi e gjer në Bosnjë?! Po ata qindra luftëtarë që u kthyen në vatrat e tyre familjare me plagë e plumba në trup dhe mjaft prej tyre i morën me vete edhe në atë botë?…

Unë do të dëshiroja të ishte gjallë e ballë për ballë me “analistin” e ftuar edhe  Ramadan Çitaku nga Mitrovica, një nga figurat e shquara të Luftës ANÇ. Të ishin edhe gjakovarët e paharruar Hajdar Dushi, Emin Duraku, Sadik Stavileci etj! Po pse jo edhe trimi i ndershëm, djali i “kapedan Sali Vranishtit”, Maman Saliu plot çika strralli, me të cilin pata fatin dikur të kuvendoja gjatë në shtëpinë e tijn të thjeshtë në Lumin e Vlorës! Ose Resul Bedon e dashur që nuk iu përtha kurrë pena për dëshmorët e shokët e luftës. Më gjeni një shembull të dytë si ai i partizanit mallakastriot Haki Kapaj, borizanit legjendar në Tendën e Qypit: Nga fyti i shpuar prej plumbit, vërshoi gjaku e kushtrimi që ndezi zjarrin e përleshjes trup me trup! Historia nuk harron asgjë.

As ata pionierët heronj Nimete Progonati, Ylbere Bilibashi, Met Hasa etj. Nënë Fatimeja e Tepelenës nuk ia veshi dot vellon e nusërisë Nimetes, i mbeti lule e bukur trimërie në Sinjë të Dibrësl veshi përjetësisht vellon e kuqe të Lirisë…Ndërsa gjoksi i njomë i Metit u ça si shegë mbi grykën e mitralozit nazist! Heroizmi i Ylberes ka 70 vjet që ligjëron e drithëron te kodrat e Junikut,në Kosovë…

Mos vallë vajzat dhe djemtë e nënave që mbushën njësitet e para guerrile, çetat, batalionet, brigadat e divizionet partizane, dolën në male thjesht për piknik a uikend ?! Në çdo kilometër është një çezmë gjaku për Lirinë! Dikush mund ta quajë patetizëm apo figurë letrare. Por Shqipëria jonë, nga Lufta ANÇ doli me faqe të ndritur ndaj gjithë njerëzimit në botë. Kjo është e vërteta që do na nderojë në breza.

Historia u bë nga 70 mijë partizanë e partizane (6 mijë ishin gra e vajza). Nuk mund të bësh histori tjetër, siç rropaten më kot ca sejmenë batakçinj të gojës e të penës. Gjatë dy dekadave të fundit, boll janë lënduar veteranët, pasardhësit, familjet e dëshmorëve dhe të afërmit e tyre! Vlerat e luftëtarëve kundër nazifashizmit janë në themelet e qytetërimit botëror. Sistemet dhe bindjet e ndryshme politike shkojnë e vijnë, por gjaku partizan nuk bëhet kurrë ujë.

Pinjollët e zinj me pushtet e pa pushtet dëmtuan pllaka përkujtimore, lapidarë, shtëpi muze,buste e përmendore. Disa pseudohistorianë mercenarë morën yrysh nëpër media e gjer në tekstet shkollore – si gjithnjë, në emër të një “antikomunizmi” kallp. Dhe kapën majën më të turpshme në historinë e turpit: shpërblyen me pafille (dekorata) të ndryshkura edhe bashkëpunëtorë të nazifashizmit ! Më thoni, në cilin vend europian e perëndimor ka ndodhur kështu?! Partizanët shqiptarë ishin dhe mbetën atdhetarët idealistë më të kulluar, një kurorë lavdie e krenarie shekullore.

Ai zotëria që përmenda në fillim të këtij shënimi në DITA, me siguri ka kaluar p.sh. në Qafmorinë të Kukësit. Pyeteni se kush dhe pse i pushkatuan te ai vend 26 shqiptarë të burgosur, 70 vjet më parë ? Po për kampin shfarosës të Prishtinës, përse nuk iu hap goja në studion televizive? Ose le të na thotë, kush dhe pse i vranë e masakruan 104 bij e bija shqiptare,duke i vërvitur të gjithë në një gropë të madhe? (Atje kuqon e akuzon fortedhe gjaku i ish kolegut tonë antifashist, redaktor i revistës “Kushtrimi i Lirisë”,23 vjeçarit Gjikë Kuqali !) Po terrorin e përbindshëm nazisto-ballist të 4 Shkurtit, mos duhet ta fshijmë nga historia?! Po për 8 operacionet e pushtuesit vetëm gjatë Mësymjes dimërore nga Jugu në Veri, ku mbetën 3 mijë nazistë të vrarë, të plagosur e robër, të mos flasim? Po ai gjenerali nazist (komandant i D 297 e nënkomandant i Korpusit XXI), me kë luftoi dhe la jetën në Qishëbardhë të Vlorës? Po ditarin e komandantit 26 vjeçar të Divizionit Partizan,Gjin Marku, a e ka lëçitur vallë? Kur të kalojë nga Mushqetaja a Peza,le të pyesë se kush e drejtoi atë Thirrjen kombëtare flakërimë “pa dallim feje,krahine e ideje” dhe cilët nuk iu përgjigjën duke fshehur kokën nën kapotat e sqetullat nazifashiste?…Po ata 127 partizanë, kundër kujt ranë për çlirimin e Tiranës? Apo ata qindra ushtarë e oficerë pushtues ishin ulur këmbëkryq në kryeqytet për të bërë sehir e gosti (?!). Vetëm në Qafën e Gjarprit dhe në Gurin e Prerë lanë kokën 150 vetë (emrat e tyre, të nënës e të babës etj. mbase do i gjejë një ditë ai “analisti” firaun!). Deri atëhere besoj do ketë zbuluar edhe atë shënimin dëshpërues të ish kreut të Regjimentit I Alpin hitlerian…

Në tregun e lirë të demokracisë nuk do mungojnë kurrë xhambazët politikë e mediatikë. Por gjaku i dëshmorëve as nuk shitet e as nuk blihet dot. Është në themelet e Shqipërisë sonë. Nuk nëpërkëmben partizanët, o të marrë!