Versioni i një toksikologu për ngjarjen në Sazan të denoncuar nga Daily Mail

Rreth 20 marinsa britanikë pjesëtarë të Bazës së Marinës Mbretërore të Portsmuthit u sëmurën gjatë një stërvitje në ishullin e Sazanit, dhe në lëkurë u janë krijuar disa bulëza dhe flluska. Trupat ushtarake patën nevojë urgjente për ndihmë mjekësore ndërsa zhvillonin manovrat në ishullin e Sazanit. Kjo ishte stërvitja e 3-të vjetore, e realizuar nga marina britanike, në bashkëpunim me ushtrinë shqiptare. Stërvitja “Albanian Lion 2013” u realizua në jug të Shqipërisë nga 28 gushti deri në 2 shtator 2013.

Gjatë periudhës së muajit Shtator 2013 ushtarët anglezë kanë pësuar simptomat por mediet angleze kanë mësuar këtë fakt vetëm ditët e fundit dhe kanë raportuar ngjarjen e ndodhur që në Shtator.
Dje një gazetë e Portsmuthit, qytet në të cilin është e vendosur dhe baza e ushtarëve angleze raportonte mbi këtë fakt, por saktësonte  se gjendja e ushtarëve dhe irritomi i lëkurës së tyre ka ardhur drejt përmirësimit dhe gjithçka tashmë duket drejt normalizimit.

Po çfarë ka ndodhur?

Konfirmohet se ushtarët anglezë për disa ditë kanë qenë të impenjuar në pastrimin e një rrjeti tunelesh në ishullin e Sazanit. Duke qenë se kanë operuar në një zonë të izoluar dhe pa ajrim ata mund të jenë ekspozuar nga agjentë të ndryshëm që kanë sjellë dhe problemet me lëkurën. Simptoma duket e ngjashme me efektin që të jep gazi “Mustardë”. Ky gaz jep zakonisht të tilla efekte, ndërsa më parë mendohet se sasi të tilla gazi janë konservuar në këtë ishull.
Por zyrtarisht Ministria e Mbrojtjes Shqiptare ka përgënjeshtruar lajmin e dalë fillimisht në “Dailymail” tre ditë më parë, por nga ana tjetër gazetat angleze citojnë burime ushtarake nga kontingjenti i prekur që qëndroi në Sazan, ku ushtarët angleze shprehen të sigurt se problemin e patën gjatë pastrimit të këtyre tuneleve.

 Qemal Poçi: Opsionet e ngjarjes që ka ndodhur në Sazan

Zoti Poçi, disa ushtarë anglezë dyshohet se kanë pësuar probleme me lëkurën, krijim flluskash gjatë një stërvitje të kryer në Sazan. Sipas jush çfarë mund të ketë ndodhur?

E kam dëgjuar si ngjarje. Së pari më lejoni të sqaroj se ka katër grupe agjentësh dëmtues.

-Grupi i parë janë agjentët Neuro-Paralitike, ose fosfor-organike, gaz nervor, lëndë që shkaktojnë  efekt akut asgjësues brenda disa minutave. Këtu përfshihen lëndët Tabun, Zarinë, Zoman, Vx.
-Grupi i dytë janë lëndët Dermo-Apsedues me  e veprim mbi lëkurë. Edhe këta janë vdekjeprurës por kur janë me doza më të mëdha, janë më rezistent në kontakt me mjedisin, pra me efekt të gjatë. Këtu përfshihen  Ipriti(Gazi Mustard), Luizit, Iprit-Azotik.
Në armatimin kimik sot të Shqipërisë është vetëm Ipriti, ose i njohur ndryshe si gazi mustard. Emrin e ka Iprit sepse e ka origjinën nga lumi Ipër ku është përdorur në Luftën e Parë Botërore.
-Grupi tretë janë Psikogjenet ose psiko-kimiket, ku bën pjesë lënda BZ. Këto janë droga të fuqishme që i shkallmojnë psiqikisht ushtarët, tanket u duken fushë me lule kur janë nën efektin e kësaj droge ushtarake. Por nuk janë vdekjeprurës nëse nuk jepen në mbidozë.
-Grupi katërt, janë lëndët ngacmuese, ose policore, që ka dy nëngrupe, grupi parë është tështitës, me efekt në rrrugët nazale , grupi i dytë janë me efekt lotues, si gazi lotësjellës.
Nga simptomat e ushtarëve anglezë, efekti i takon grupit të dytë dhe mendoj se mund të jenë ekspozuar ndaj gazit mustard.

Pra ka pasur gaz mustard në ato tunele?

Thjesht po eksplorojmë mundësitë teorike. Siguri s’mund të kemi.  Ka dhe barute të municione të skaduara, ambienti është i paventiluar dhe i paajrosur.  Përveç Ipritit, mundet të jetë ndonjë tritol TNT  Nuk përjashtohet mundësia që forcat tona të kimisë të kenë përdorur për stërvitje Iprit-mësimor, i cili është i përbërë nga 5 përqind Iprit-koncentrat luftarak dhe 95 për qind diluent tretës organik. Mund të jetë dhe diluenti që ka shkaktuar efektin. Por duke qenë se në ato tunele nuk ka ajrim dhe ventilim, ekziston mundësia që dhe lëndë të tjera në fazë degradimi dhe shpërbërje ta kenë krijuar atë efekt. Një efekt të tillë mundet ta krijojë dhe tritoli, TNT-ja e lënë në gjendje të lirë dhe të dekompozuar. Por që nisur nga të dhënat që dimë për ata ushtarë anglezë, fakti që kanë një përmirësim të lëkurës, tregon se janë ekspozuar ndaj sasive të vogla nëse ka qenë Iprit, pra gaz mustard, ose kanë qenë të ekspozuar ndaj dekompozimeve të faktorëve dhe lëndëve të tjera si baruti apo tritoli. Këto janë opsionet më të mundshme sipas meje.