Fol, ose vdis

Dje, e mërkurë, u mblodh Kuvendi i Kosovës, i cili, në rendin e tij të ditës kishte një nga gjërat më të vështira dhe njëkohësisht më të çuditshme: Parlamenti miratoi  ngritjen e një Tribunali të veçantë, tani mund të quhet edhe Gjykatë Speciale, i cili, ose e cila, në fazën e parë do të hetojë, analizojë, hulumtojë dhe dënojë krimet e luftës nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës (!!)Dhe më pas, është e mundshme, të shtrihet edhe më tej, në ngjarjet e rënda të pasluftës, korrupsionin, krimin e organizuar, pra gjithçka që është parashikuar në Kushtetutën e Kosovës si një detyrë parësore e Drejtësisë në Kosovë.

Është precedenti i parë juridik në një shtet të pavarur dhe të njohur si të tillë.

Në sallë ishin shumë miq të mi, të vyer, me të cilët kemi ecur sëbashku në shumë vite të vështira, kur askush nuk do të besonte se do të vinte një ditë e tillë, por që janë të bindur se ata janë ulur aty, në atë sallë Kuvendi, dhe nuk janë të burgosur, klandestinë apo të mërguar, pikërisht në sajë të ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilës i kanë takuar si pjesë e rëndësishme drejtuese. Në sallë ishin edhe njerëz të politikës që mendojnë ndryshe nga unë, por edhe nga ata që ndoshta nuk kanë dëgjuar kurrë për mua, e kjo nuk është aspak e rëndësishme. Por, edhe ata në vetëdijen e tyre, e dinë fare mirë se janë në atë sallë, pikërisht në sajë të gjakut të derdhur nga një popull martir, që mbështeti shpresat tek ushtria Çlirimtare e Kosovës, e cila u bë, si do të thonte Ismail Kadare, “dalëzotësja e Kosovës”.

Kjo “dalëzotëse”, do të dalë për herë të katërt para gjyqit, duke ngritur shpresat e politikës serbe, për t’u kthyer në “bjerrahumbësja e Kosovës”.

Unë desha t’ju drejtohem të gjithëve: Nëse i gjithë dinjiteti juaj është vetëm në ngritjen e dorës apo të kartonit, thjeshtë pro ose kundër, pa dëgjuar askush zërin tuaj, kur për gjëra të tjera, të parëndësishme shpesh herë,kemi folur e debatuar me orë të tëra, shpesh pa zgjidhur asgjë, atëherë këtë të mërkurë ju jeni deputetët më fiktivë të këtij kombi.

Natyrisht, si gjithë miqtë e mi, unë jam të dënohen ashpër cilido që ka bërë krime, qoftë gjatë luftës, qoftë pas saj. Askush nuk ka të drejtë të ja mohojë jetën tjetrit, vetëm se mendon ndryshe. Ashtu si nuk jam i dalur mendsh të mbroj korrupsionin që shpërtheu edhe në Kosovë. Cilido që është pasuruar nga gjaku e djersa e të tjerëve ai duhet të marrë ndëshkimin e duhur, e më tej se kaq, pasuria e tij e paligjshme duhet të konfiskohet.

Por unë e kam fjalën për ata që janë në atë sallë falë dinjitetit të tyre, që e kanë bërë emrin e ndershëm përmes luftës, punës, burgosjeve dhe sakrificave. Kam pasur fatin të drejtoj një Organizatë çlirimtare, pjesëtarët e së cilës, sipas përllogaritjeve jo të sakta deri në fund, kanë bërë, së bashku, në pak më shumë se 20 vite, rreth 4 mijë e 200 vite burgime të rënda në të gjitha skëterrat serbe dhe pjesët më eminente të saj janë në sallën e Kuvendit.

Përse mund të fliste një deputet i parlamentit të Kosovës? Askurrë nuk kam pasur guximin të mësoj ndonjërin prej tyre, por diçka më lejohet t’ju kujtoj, si mik i hershëm i tyre.

Po sjell në vëmendjen e tyre një fshat të lashtë, me rreth 1 mijë shtëpi, Krushën e Madhe. Disa ditë më parë unë shkrova për masakrat serbe në Krushën e Vogël, por, po në të njëjtën ditë, nga të njëjtat forca speciale serbe dhe nga paraushtarakët serbë, disa nga të cilët ishin banorë të asaj zone, u bënë masakra të tmerrshme.

Po sjell një dëshmi të profesor Kadri Dellovës: Në mesin e 25 dhe 27 marsit 1999, pak ditë pas fillimit të operacioneve masive të NATO-s, që në atë kohë cilësohej aleatja e UÇK-së dhe vetë UÇK-ja, sipas shefit të asaj kohe, Ë. Klark, “forca tokësore e NATO-s”, në Krushë të madhe janë vrarë dhe janë zhdukur pa lënë gjurmë 241 persona të moshave të ndryshme. Prej tyre, 206 njerëz ishin banorë të Krushës së madhe, ndërsa 35 të tjerë nga fshatrat përreth, që kishin gjetur strehë aty.

Pas përfundimit të luftës, një ekip i Tribunalit të Hagës bashkë me patologët anglezë, në Krushë të Madhe zhvarrosën 171 kufoma dhe mbetje mortore, të cilat u gjetën në 8 varreza masive, 2 krematoriume dhe në shumë varreza individuale. Nga ky numër i të zhvarrosurve janë identifikuar 86 persona, ndërsa 85 të tjerë që kryesisht ishin mbetje (eshtra) të karbonizuara nuk janë identifikuar, dhe ashtu janë varrosur. Në mesin e të vrarëve dhe të masakruarve janë 7 fëmijë dhe 5 femra, kanë mbetur 500 fëmijë jetimë, ndërsa 25 persona kanë marrë plagë të rënda trupore. Ndërkaq, pas luftës 121 persona konsideroheshin të zhdukur, mirëpo gjatë këtyre viteve janë gjetur edhe 53 kufoma dhe aktualisht në Krushë të Madhe mungojnë edhe 68 persona, në mesin e tyre edhe Ukshin Hoti.

Në masakrën e Krushës së Madhe, përveç forcave militare dhe paramilitare, kanë marrë pjesë, edhe serbët nga Rahoveci, Hoqa e Madhe dhe nga Krusha e Vogël. Disa nga emrat e atyre që kanë marrë pjesë në vrasjen dhe masakrimin e banorëve të Krushës së Madhe janë:

– Goran Radosaleviq-Guri, komandant i njësive speciale;

– Sava Petroviq nga Prizreni,

– Vëllezërit Sava dhe Nebojsha Matiq;

– Angjelko Kollashinac, ish-prefekti i komunës së Rahovecit, i cili ka qenë edhe i akuzuar për krime lufte;

– Sveta Tasiq nga Krusha e Vogël;

– Boshko Stefanoviq, nga Krusha e Madhe, etj.

Të gjithë këto janë të lirë dhe për asnjërin prej tyre nuk do të ngrihet tribunali i posaçëm.

Përveç këtyre, ka edhe shumë serbë tjerë lokalë, të cilët kanë marrë pjesë në krime, dhe dëshmitarët e Krushës së Madhe pas luftës i kanë denoncuar emrat e tyre, pranë organeve drejtësisë, si në Tribunalin e Hagës, në UNMIK, te Policia e Kosovës, në KFOR, EULEX etj. Mirëpo, deri më sot, nuk është dënuar asnjë kriminelë, për këto krime të tmerrshme!

Asnjë i dënuar nga e gjithë kjo masakër, kur dihen tashmë krimet dhe kriminelët. Ky është thelbi i asaj që përjeton sot Kosova. Këtë ju duhet ta thonit. Dhe, në se deri më tash gjithçka është rënduar mbi të vrarët, nëse është i domosdoshëm ky tribunal i paprecedentë, atëherë le të ketë një zgjidhje të arsyeshme të hetohen të gjithë dhe gjithçka, të dalë përpara gjykimit kushdo që ka vrarë, dhe atëherë të jeni të bindur se Gjykata Speciale do të ketë punë të mjaftueshme edhe për njëzet vitet e tjera, dhe sado pak, plagët e shqiptarëve do të mund të lehtësoheshin nga ndëshkimi i drejtë dhe vendosja e së drejtës.

Thuajse të gjithë liderët politikë në Kosovë, dikush me dhimbje, dikush me gëzim, e ndonjë tjetër në vorbullën e paqartësisë, janë shprehur se, megjithëse e dhimbshme, duhet ngritur ky tribunal drejtësie.

Ndërkohë shteti shqiptar dhe parlamenti i tij po hesht. Ligjvënësit tanë kanë nxjerrë rezoluta e ndërmarrë nisma edhe për vende shumë të largëta, me të cilët na lidhin vetëm kujtime të hershme, ndërsa për një proces tejet domethënës që ndodhë në një pjesë të rëndësishme të kombit, ka vetëm heshtje. Është e lehtë të rrahësh shpatullat dhe të bësh kauzë të përbashkët për gjëra të orës së tretë, por e rëndë të heshtësh në një çast sublim, si do të jetë kjo ditë e mërkurë.

Emisarët e ndryshëm politikë, sado të rëndësishëm të jenë si emisarë dhe si figura politike, nuk mund të jenë të njëjtë me atë që përfaqëson pjesën më vitale të kombit. Heshtja e sotme nuk mund të jetë alibi e së nesërmes. Dje, e mërkurë, në parlamentin e Kosovës, u votua për një ndër strukturat më të rëndësishme të këtij shteti të ri, e cila do të jetë si një shtet ligjor brenda shtetit pa ligje. Trysnia ka bërë që të ketë heshtje, por njerëzit duhet të flasin. Të paktën të çlirojnë shpirtin e tyre. Shumë e shumë vite më parë, kur vetë fjala ishte e rrezikuar, Ukshin Hoti do të thonte pikërisht në Krushën e Madhe, fjalët e tij lapidare “Fol, ose vdis”. Ju mund të heshtnit, por brenda jush do të heshtë njëkohësisht shumë çka.