Përse Gjermania?

Pyetja që shtrohet natyrshëm pas lajmeve të fundit është: përse kancelarja Merkel, pra Gjermania, kërkon të promovojë Shqipërinë?

Arsyet duhen gjetur tek vetë politika gjermane, e cila ka qenë dhe mbetet një politikë e mbështetjes së palëkundur të ”idesë” evropiane. Një qytetar i rëndomtë gjerman nuk sheh ndonjë lidhje mes Bashkimit Evropian dhe Shqipërisë. Gjermania pati një bashkim të shpejtë politik por nuk ka ende një kohezion të plotë kombëtar edhe pas 25 vitesh. Një gjerman i rritur në Perëndim ka qenë përgjithesisht i prirur kundër bashkimit, ndërsa një gjerman i rritur në Lindje e ka parë bashkimin më tepër si ”pushtim”, prej të cilit ende nuk e ka marrë veten. Sidoqoftë, përvoja gjermane e bashkimit është një prej përvojave më të ndritura të historisë botërore. Jo vetëm në diplomacinë e shkëlqyer 2+4 të ideuar prej dyshes së famshme Kol-Gensher, por edhe për thelbin e vet, atë të jetës në paqe, harmoi dhe mirëqenie të të gjithë Gjermanisë. Ky vizion i jashtëzakonshëm pasoi me themelimin e BE-së në Mastriht, vizion që mbetet edhe sot laimotivi i politikës gjermane.

Është pak të thuhet se Gjermania është vendi më i përgjegjshëm i Evropës. Ky vend vuajti më shumë se kushdo tjetër njollën e zezë, por të pamerituar, që i ngjiti udhëheqja banditeske nacionalsocialiste këtij populli punëtor, paqedashës dhe të drejtë. Gjëma e luftës është e rrënjosur thellë në shpirtin gjerman si një dhunti kujtese, ndërkohë që vendet e tjera evropiane kanë ”harruar” bëmat e tyre, po njëlloj të dyshimta, që lejuan ”promovimin” e pushtetit nacionalsocialist. Gjermania është motori i BE-së: është vendi solidar që mundohet të rrafshojë pengesat drejt thellimit të Bashkimit dhe, për më tepër, drejt zgjerimit të tij. Por, ashtu si shumë qytetarë të BE-së, edhe për gjermanët, zgjerimi në Ballkan shihet i pakuptimtë, sidomos pas krizës greke.

Gjermania dhe Shqipëria janë vërtëtë larg në shumë aspekte. Por, ato i bashkon vuajtja e përbashkët nën regjime të ”toleruara nga jashtë”, për të cilat Gjermania deshi 50 vjet të çlirohet plotësisht. Këtë vit, Shqipëria mbush 70 vjet prej fitores së lavdishme të Luftës Nacionalçlirimitare. Por ajo është çliruar vetëm pjesërisht prej regjimit që pasoi: trashëgimia e burgut komunist shqiptar vazhdon të mbajë peng vendin. Dëshmi e lidhjes së fortë në vuajtje është përpjekja e parë gjermane për të promovuar Shqipërinë si pjesë të Evropës që para 30 vitesh. Mikpritja e qindra qytetarëve shqiptarë në territorin e ambasadës së saj tregoi mbështetjen e saj për për lirinë e shqiptarëve. Ka qenë konflikti i politikës shqiptare faktori kryesor që ka mbajtur Shqipërinë jashtë BE-së. Kaosi i vitit 1997 dhe lufta e Kosovës ktheyn sytë e Shqipërisë kundrejt SHBA-së. Parrulla e vitit 1990 ”ta bëjmë Shqipërinë si gjithë Evropa” është harruar dhe kthyer në koshin e historisë prej vetë shqiptarëve. Shqipëria nuk e ka mbështetur BE-në në disa rezoluta të OKB-së dhe ka preferuar mbështetjen e qendrimit amerikan dhe izraelit. Ky qendrim e ka larguar Shqipërinë prej Evropës. Ndërsa raportet e progresit janë kthyer në një cinizëm dypalësh prej të cilit asnjë nuk përfiton, SHBA-të janë i vetmi vend i Perëndimit me dialog të hapur e të sinqertë më Shqipërinë. Pikërisht këtë ka kuptuar Gjermania: shqiptarët si vuajtësit më të mëdhenj të stalinizmit dhe nacionalkomunizmit kërkojnë vemendje më të madhe, më shumë mirëkuptim dhe durim. Bashkimi Evropian duhet të ketë durim në vizionin e një Evrope në paqe e prosperitet. Fshehja egoiste në guaskën e një Bashkimi të cunguar është një rrezik që mund të dështojë të gjithë projektin. Shqipëria, për nga madhësia, nuk përbën asnjë shqetësim për BE-në pasi Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe ka shprehur dëshirën për t’iu bashkuar BE-së. Por, cinizmi Shqipëri-Evropë, i cili daton që në kundështinë e Venedikut në krijimin e një dinastie shqiptare, duhet ndalur më në fund. Është fjala për qendrueshmërinë e Ballkanit, të cilën e ka ruajtur vetëm ideali i pashuar i lirisë së shqiptarëve. Në qoftë se shqiptarëve do tu erreshin sytë dhe do të vazhdonin alenacën më ”djallin”, sot do kishim një Ballkan me shumë më tëpër vuajtje dhe me shumë më tepër plagë të pambyllura. Edhe sot, të mbështesësh Serbinë për këmbim territoresh do të thotë fundi i Kosovës, Maqedonisë dhe Bosnjes, do të thotë fitore e doktrinës post-sovjetike me pasoja për të gjithë kontinentin, gjë të cilën, më shumë se kushdo tjetër në Evropë, Gjermania e kupton mirë.

Gjermania lëshon dy mesazhe evropiane me Shqipërinë: palëkundjen e saj në doktrinën vizionare Kol-Gensher për një Evropë të lirë e të bashkuar dhe fundin e mardhënieve cinike shumëshekullore ndërmjet Shqipërisë dhe Evropës, të asaj që Kadare e quan ”keqkuptim” që duhet ”ndrequr”.

E me këtë rast, është vendi për një mirënjohje e falenderim të veçantë kancelares Merkel, e cila do mbahet mend në histori si vazhduese e paepur e idesë së lirisë së popujve të Evropës.

*Profesor në Universitetin e Tiranës