Vdekja e grida-shkrimeve (Replikë me Grida Dumën)

Ju kujtohet Grida Duma? Ajo që bubronte ekran më ekran për ca kohë, ajo që telendiste gjithë dynjanë e u bënte benë gjithë opozitarëve të asaj kohe? Kush është Grida Duma?! Sinqerisht, nuk di më shumë se kaq për të dhe nuk e di se pse filloi të na mbijë në sy befas. Do kohë, më kujtohet, konkuroi fort edhe doktorin në ekrane. Ja, pra, për atë Gridë e kam fjalën.

Mesa duket, Grida, që na kishte humbur sysh gjatë, u mërzit me lodrat e tjera dhe vendosi të luante me bojra. Mori dy foto: Në njërën Shqipëria para 23 qershorit 2013. Aty kishte rrugë me gropa, pensioniste të rrëgjuar, të papunë, plot te papunë, ndërtime pa leje, plot ndërtime pa leje, varfëri, sa shumë varfëri, polic që merrte 200-lekëshin nga xhami i një makine, një listë të gjatë borxhesh në fletoren e Ridvan Bodes, universitete-kioska, sa shumë kioska, një jug-veri i gjelbëruar marijuane, etj, etj.

Foto tjetër: Shqipëria pas 23 qershorit 2014. Foto e bërë nga i njëjti pozicion.

Ç’të shohë Grida e vogël? Vetëm ca nga rrugët u ishin mbushur gropat. Vetëm pak vuajtje u ishte fashitur pensionistëve, vetëm me 50,000 ishte ulur numri i të papunëve, vetëm disa pallate pa leje ishin shembur (akoma më keq, nuk ishte shtuar asnjë ndërtim i ri pa leje), varfëria ishte ulur fare pak, asnjë polic që zgjat dorën nuk dukej më, zero zona e gjelbër jug-veri, uni-kioskat e shembura aty-këtu, fletorja e Bodes ishte zbardhur…. Grida vë duart në kokë !

Kaq pak për plot një vit?! Si? U dashkan plot katër vjet për të përmbysur rokopujën e këtij vendi? E cila u krijua për vetëm 23 vjet? Grida rrëmben bojrat e zemëruar dhe fillon: Ngjyros penelin dhe fup një njollë e madhe mbi Lazarat. Ngjyen penelin dhe fap një njollë tjetër aty ku duhet të ishte uni-kioska, fup edhe një tjetër, edhe një tjetër, edhe një… inati nuk ndalet derisa krejt fotoja e dytë është bërë zi fare.

Atëherë Grida buzëqesh, e merr foton, e fut në zarf dhe hop, e dërgon tek gazeta Mapo. Por, para se ta dërgojë, duhet një titull mbi zarf. Mendohet një hop, sytë i shkojnë mbi ekranin e Tv-së. Fëmija e ka hapur tek stacioni T: “Vdekja e kalit”, lexon titullin e filmit. E gjeti, shkruan shpejt e shpejt mbi zarf “Vdekja e ka…uzës” dhe e nis.

Në fakt, nuk e di pse më kujtoi filmin “Vdekja e kalit” dhe të jem i sinqertë me ju deri në fund, ishte pikërisht respekti për atë film, që më bëri të gjendesha duke lexuar shkrimin e Gridës. Mbase nuk është mjaftueshëm si lidhje dhe mungon sasia e nevojshme e kuptimdhënies midis “Vdekjes së kalit” dhe shkrimit të Gridës, por ju betohem, kjo është gjithë ç’mund të jap për shpjegim.

Pra, e lexova.

Grida “shpjegonte” realitetin dramatik që po jetojmë, duke u përpjekur të na vendosë të gjithëve syzet e saj multidimensionale, sepse është e bindur që ne nuk mund të shohim atë që ajo mundet.

Ajo e bën në këndvështrimin e saj. Në mënyrën e saj.

Në fakt, këto rreshta që po shkruaj i dedikohen jo këndvështrimit të Gridës, por mënyrës së saj. Sepse mund të jem indiferent ndaj dikujt mendjelehtë, por jo ndaj një mendjelehte fodulle. Grida është.

Stili i shkrimit? E keni parasysh tullumbacen e fryrë që e lëshon nga dora dhe ajo, qëndron për 2 minuta e 34 sekonda në ajër pa lëvizur e më pas nuk ikën lart po bie poshtë? Jo? Nuk e keni parasysh? As unë në fakt, po ama ashtu ishte fiks stili i Gridës.

Argumentet e “analizuara”? I keni parasysh femrat e silikonuara që vyshken para kohe nga sasia e tepërt e silikonit të vënë pa karar? Si? Jo, nuk ka lidhje fizike me Gridën. I keni parasysh, pra? Ok, shumë mirë, fiks ashtu ishin argumentat e Gridës. Në shkrim.

Grida shkruan:

“Sigurisht nuk vë në dyshim inteligjencën e shqiptarëve siç edhe nuk vë në dyshim zhgënjimin e thellë të tyre, një zhgënjim që ta thonë kudo…

…Mjafton të rishikosh xhirimet e kohës së fushatës, për të kuptuar se sa e rëndë është të pranosh në çfarë mase i janë hedhur “fuçi” me gënjeshtra turmës.”

Hë tani Grida, ndaje të paktën këtë!

Ose jemi inteligjentë (madje krenarë për faktin që ti nuk e vë në dyshim), ose jemi jo-inteligjentë (budallenj?! L) që na mashtrojnë me gënjeshtra. Madje jo me gënjeshtra fine nga ato që mund të gënjejnë edhe inteligjentët, por nga ato të hedhura me fuçi, si penelat me bojë të Gridës! Tani, të lutem na e hiq këtë dilemë që rrezikon të trondisë boshtin e ndërgjegjes e të vetëdijes kombëtare. Të lutem Grida, bëje për të ardhmen tonë europiane. Të paktën na hiq “fuçitë”… Edhe “turmën”…

Më poshtë vazhdon :

“Nuk do ta harroj kurrë momentin kur, ndërsa bënim regjistrimet e anëtarësisë së Partisë Demokratike, iu drejtuam një burri rreth të gjashtëdhjetave, i cili kishte vuajtur burgun komunist. Dihej nga të gjithë që ai ishte një demokrat në shpirt e veprim. I drithëruar, ai na tha: “më regjistroni mua dhe gruan, por jo çunat se i kam në punë e do m’i heqin…”’

As unë nuk do ta harroj kurrë momentin kur lexova përshkrimin tënd për momentin që ti nuk do ta harrosh kurrë Grida.

Ishte kaq prekëse…kaq e vërtetë. Më kujtove momentet kur rastësisht më ra në dorë një libër i vjetër “Këndimi” i shkollës fillore dhe rilexova një pjesë “Nuk do ta harroj kurrë atë ditë kur xha Halua, një burrë rreth të gjashtëdhjetave, që kishte bërë burg në kohën e Zogut, erdhi në bazën ku qëndronim dhe na bëri të lotojmë nga emocioni kur me zërin e tij të ashpër e të vendosur tha “më bëni komunist mua dhe plakën”.

Eh Grida… më bëre të lotoj, dreqi e mori. T’i kuptoj emocionet.

Por besoj që, sidoqoftë, ti ndihesh mirë kur mendon se sa shumë u kujdes ish-qeveria për të përndjekurit e regjimit komunist, që e kaluan jetën burgjeve e kampeve të diktaturës. Ti, besoj, ndihesh e lehtësuar kur kujton se të përndjekurit e regjimit komunist rifituan gjithë nderin që u takonte nën përkujdesjen e ish-qeverisë tënde të dashur…

Ej, Gridë! Le të flasim pak seriozisht: Duhet të të vijë turp, në fakt!

Duhet të kesh të paktën instiktin, mirë arsyen që nuk e ke, për të nuhatur që nuk duhet t’i keqpërdorni më (as nëpër shkrimet e tua të çartura) ish të përndjekurit, me të cilët u tallët për vite me rradhë në një kohë që kishit jo vetëm detyrimin, por të gjitha mundësitë ligjore e financiare për të shpërblyer sado pak në demokraci vuajtjet e tyre në diktaturë. Nuk u ngopët duke i tallur e keqpërdorur, o të pangopur të pacipë? Mungoje edhe ti?

Nejse, e teprova pak me seriozitetin, në një rast si ky shkrimi yt në tentativë.

Le të vazhdojmë me stilin tënd më poshtë:

“Heronjtë e errësirës komuniste që luftuan për demokraci kanë vdekur; por, falë sakrificës së tyre, tashmë është thuajse e pamundur të jetosh apo të vdesësh duke luftuar për demokracinë”.

U dorëzova. Epo, le të hapim një konkurs. Fiton një udhëtim dhe qëndrim një-javor në Ibiza për dy persona, “all inclusive”, kush arrin të tregojë dhe të gjejë një fijëz logjike në atë çfarë ka dashur të thotë Grida me fjalinë e mësipërme. Keni kohë tre ditë duke filluar nga sot. Edhe ti Grida, patjetër edhe ti mund të marrësh pjesë. Suksese të gjithëve! J

“Sot rilindja e nihilizmit kryhet nëpërmjet vjedhjes së uniformave të ushtarëve të vrarë në mbrojtje të kauzave të mëdha. Hajdutëve të historisë nuk u bërtet askush. Sepse shumica e njerëzve që flijoheshin për kauza tashmë kanë vdekur. Por janë gjallë njerëzit-miza që ushqehen nga simbolika e tyre. Janë gjallë njerëzit që përdorin simbolikën e shallit të kuq, simbolikën e festës partizane, simbolikën e grushtit lart. Ata janë gjallë, dhe në këtë periudhë post-ideologjike ia kalojnë fort mirë, duke grabitur varret e ideologjive të vdekura. Kur vjen puna deri këtu, shqiptarët thonë rëndom: “Mirë që ngordhi kali, por s’na lënë rehat as mizat”.

Oj Grid!

Dëshmorët ranë për Liri dhe Atdhe. Dëshmorët janë dëshmorë, por kauza jeton përgjithmonë. Kauza e Lirisë dhe Atdheut nuk vdes kurrë, breza të tërë prodhojnë dëshmorë në emër të tyre. Sepse “barku që polli atë, nuk është shterpëzuar”. Në çdo kohë dalin kuçedra që tentojnë ta kafshojnë Atdheun, ose t’i falin tokën apo detin të huajve. Dhe në secilën nga këto kohë, dëshmorët janë aty, i ke parë mirë edhe ti.

Dhe brezat që u mbrujtën me simbolikat e të rënëve për Liri e Atdhe nuk janë miza, oj mizë! Janë pasardhës të denjë të dëshmorëve, shqiptarëve më të mirë që kjo tokë ka nxjerrë.

Të bezdis shalli i kuq dhe përkujtimoret e partizanëve? Unë shkoj në varrezat e dëshmorëve dy herë në vit. Në 5 Maj dhe 29 Nëntor. Kështu kam bërë që kur isha fëmijë me tim atë për dore. Duke qenë që 5 Maji nuk është ditë pushimi për nxënësit e shkollave, vetëm në 29 Nëntor unë marr edhe vajzën me vete për të vendosur lule te varri i gjyshit dhe xhaxhait, rënë dëshmorë në 1943-in.

Ndihem mirë që të paktën po e ruaj një traditë. Ndiej që bëj diçka të mirë. Jo dhe aq për veten time, por për atë. A nuk ndihem jashtë mode?! Po, por më pëlqen të mos jem fashion, se nuk dua të jem si një si ty.

A nuk ndihem komunist?! Jo, ndoshta ndihem partizan dhe kujtoj që liria nuk vjen nga hiçi!

A nuk ndihem enverist?! Jo, por sigurisht që ndihem shqiptar, nga ata që me mend këndojnë të përkthyer “God bless Albania”, se “Zoti vetë e tha me gojë, që kombet shuhen përmbi dhe, por Shqipëria do të rrojë, për të, për të….” Mësoji këto këngë Grida, edhe pse nuk janë fashion.

Sepse, mos të ngatërrohemi nga penelat e zinj të grida-shkrueseve, investimi më i madh që mund të bëjmë dhe duhet të bëjmë te fëmijët është kultivimi i respektit për të rënët për atdhe dhe dashuria për flamurin. Fëmijët tanë kanë nevojë për simbole. Duhet ta bëjmë këtë për të mirën e tyre, jo për hir të modës. Sepse kur ke identitet kombëtar, nuk ndjehesh kurrë inferior para të tjerëve. Dhe inferioriteti të bën ta humbasësh garën pa hyrë fare në të. Inferioriteti të bën të ndihesh mizë.

Nejse. Më fal Grida, harrova që nuk ja vlen të marrësh seriozisht një si soji yt.