Autostrada e gabuar dhe e mangët

Kjo që ndodh në vendin tonë, lidhur me përdorimin e investimeve, është të luash nga trutë e kokës. Janë disa dukuri që as logjika e thjeshtë, pa qenë nevoja për t’u shitur si ekspert, nuk i pranon dot. Dhe më e pakta, bie në sy mungesa e efektivitetit të tyre. Vazhdojnë punimet në autostradën Tiranë – Durrës, pjesa e palmave. Për mua, këta që e vazhdojnë këtë investim, për llogari të delegacioneve të BE-së, janë shpërdorues “me karakter”, e çojnë shpërdorimin deri në fund. Kur, dy apo tre muaj më parë, u mor vesh se ky investim është pjesë e rrugës që të çon në Tiranë, pasi zbret nga dyert e avionëve, e kur për këtë u shprehën goxha shqetësime për shpërdorim të tyre, në vend që ky investim të kishte “ngrirë” aty deri te palmat e të vazhdojë vetëm atëhere kur kjo pjesë të integrohet krejtësisht me krejt rrugën deri në Durrës, aty vazhdohet a thua se shqetësimin e kanë shprehur mizat e jo opinioni publik, taksapaguesit.
Detyrohesh të shpjegosh pak teknikë, aq sa kuptohet edhe nga një hajvan. Superstrada Tiranë-Durrës për numrin e mjeteve që qarkullojnë aty është e ngushtë me të paktën një korsi në vajtje e një në ardhje. Pjesa nga kthesa e Kamzës deri në Rinas, si pjesë e këtij aksi kërkon detyrimisht edhe kjo dy korsi. Por ndërsa e para është ndërtuar herët e mund edhe të falet ky defiçit, pjesa e Rinasit, si ndërtim i vonë është skandal, aty është përmirësuar amortizimi i mjeteve, por është shtuar në mënyrë krejt kriminale rreziku i jetës i pasagjerëve. Por jo i qeveritarëve që e bllokojnë trasenë e saj me makina shoqëruese policie. Investimet në rrugë të ndërtuara bëhen ose për llogari të mirëmbajtjes të saj, ose të rritjes të kapacitetit. Meqenëse fondet për rritjen e kapacitetit (shtimin e korsive) mungojnë, mbetet e para, mirëmbajtja e saj. Natyrisht që edhe mirëmbajtja ka logjikën e vet teknike. Në një rrugë ku shtresat që përbëjnë bërthamën e saj janë klasike, dhe i ngjeshur, çakëll binder (zhavorr mali) dhe asfaltobeton, ajo ka një strukturë të zakonshme për të mos thënë të rëndomtë. Krahasuar me rrugët ku poshtë asfaltobetonit kanë shtresë betoni të armuar, ngarkesat që ushtrohen mbi të (kalimi i mjeteve) kanë një kufi relativisht të ulët që nuk është i vështirë të llogaritet në përputhje me cilësinë e rrugës të
realizuar. Pa dyshim që ky kufi në këtë aks, është tejkaluar me jo më pak se 30% të kapacitetit të saj maksimal. Për pasojë, aty ku ngarkesa e tejkalon aftësinë mbajtëse (rezistencën e saj) nuk ka kuptim të flasësh për mirëmbajtje. Kjo është e pamundur, pasi struktura ndërtimore e saj është “e lodhur” qysh në fillim. Boksieri i peshës të lehtë nuk i reziston dot atij të peshës të rëndë. Stërvitja apo “mirëmbajtja” e tij janë të pavlera. Pa hyrë në ring, ai është në pozicion nokdauni. Mirëmbajtja e aksit të mësipërm është krejt e mangët. Asaj ose i duhet rritur pesha, t’i ndryshojë struktura e ndërtimit të shtresave, ose “kundërshtari” duhet ulur në peshë, duhet pakësuar ngarkesa e mjeteve në rrugë nëpërmjet shtimit të korsive. Pra kur thua se mirëmbajtja është e pamundur të realizojë kërkesat teknike për të cilën bëhet, imagjino një riveshje me asfalt. Boksierit tonë të peshës të lehtë i vesh një kanotjere të re, mbathje e doreza të tilla, para se atij t’i dalë para Tajsoni. Hiç asgjë, jo më pak se 15 euro për metër katror. D.m.th. 10 mijë metra linear për 16 metra gjerësi herë 15 euro, baras 2.4 milion euro. Asgjë, aq sa mund të rivishet krejt rruga Tiranë – Durrës Plepa nga drejtimi i Ndroqit, e cila me “qefin më të madh” mund të thithi jo më pak se 30% të inventarit të autostradë (superstradë) shkretës që po i dalin “zorrët”.
Si konkluzion: Së pari Aksi Tiranë-Durrës, superstrada duhet urgjentisht të rritet me dy korsi e të kthehet në autostradë. Përveçse disa shpenzimeve mirëmbajtjeje për të “qepur” mballomat e saj, çdo lloj shpenzimi tjetër aty është abuziv, injorancë, papërgjegjshmëri. E dyta, rruga kthesa e Kamzës-Rinas është pjesë e pandarë e këtij aksi dhe ajo duhet kthyer me 4 korsi në mamentin më të shpejtë të mundshëm. Tre, aksi Tiranë-Ndroq-Durrës-Plepa duhet konsideruar pjesë përbërëse në këtë kompleks. Mundësia investuese që mund të ofrohet këtu, duhet detyrimisht të realizohet në kombinimin më të mirë të këtyre tre komponentëve.