Sytë nga SPAK

Dy institucionet kyçe të sistemit të ri të drejtësisë, Këshilli i Lartë i Prokurorisë dhe Këshilli i Lartë Gjyqësor u krijuan për herë të parë në dhjetor dhe pritet të fillojnë të funksionojnë normalisht gjatë vitit 2019, duke i dhënë fund një periudhe tranzitore që zgjati afro dy vjet.

Në vendimet e pritshme kyçe janë zgjedhja e prokurorit të ri të përgjithshëm dhe emërimi i anëtarëve të Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar.

SPAK do të ketë detyrën të luftojë kriminalitetin e nivelit të lartë dhe Shtetet e Bashkuara e Bashkimi Europian kanë ofruar sakaq ndihmë në trajnimin dhe përgatitjen e funksionarëve të kësaj strukture.

Gjyqtarët e gjykatës për Krime të rënda kanë mundësinë të jenë përkohësisht anëtarë të Gjykatës së Posaçme, me kushtin që ata dhe familjarët e tyre të japin pëlqimin për kontrollin periodik të llogarive të tyre bankare si dhe të telekomunikimeve vetjake.

Për të marrë emërimin e përhershëm në këtë institucion, gjyqtarët duhet të kalojnë me sukses edhe procesin e vetingut, si dhe të përmbushin kriteret e promovimit në detyrë – shkruan BIRN.

Ligji “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve” parashikon gjithashtu edhe rastin kur gjyqtari i përkohshëm ngel në veting.

Nga ana tjetër, emërimi i një prokurori të ri të përgjitshëm pritet t’i hapë rrugën zbatimit në praktikë të parimit të pavarësisë në vendimmarrje të prokurorëve, një nga ndryshimet kyçe të reformës në drejtësi.

Procesi i vetingut, i cili gjatë vitit të kaluar kontrolloi pasuritë, aftësitë profesionale dhe pastërtinë e figurës së 9% të zyrtarëve të sistemit të drejtësisë gjatë vitit të kaluar, pritet të vijojë këtë vit me përfundimin e kontrollit të një numri zyrtarësh të lartë, përfshirë krerët e gjykatave dhe gjyqtarët e gjykatave të apelit.

DITA posedon një kopje të Draft Strategjisë për Reformën në Drejtësi, hartuar nga Komisioni i Posaçëm Parlamentar dhe një grup ekspertësh.

Drafti parashikon rregullimin me ligj të veçantë të krijimit të kësaj strukture me polici gjyqësore, prokurori dhe gjykatë të shkallës së parë dhe të apelit.

Drafti parashikon “status të veçantë” për gjyqtarët dhe prokurorët e SPAK dhe hetuesit e Byrosë së Hetimit.

Ky status përfshin palëvizshmërinë e tyre nga detyra.

Për t’u dhënë anëtarëve të SPAK akses në hetime, drafti thotë se do ndryshohet Kodi i Procedurës Penale dhe legjislacioni për komunikimet elektronike duke parashikuar dispozita që lehtësojnë hetimin e veprave penale në fushën e korrupsionit.

Një nga këto ndryshime do u lejojë hetuesve të SPAK “akses të papenguar në të dhënat telefonike dhe elektronike” të shtetasve.

Drafti lejon SPAK-un të përdorë “agent provocateur” (person të infiltruar provokator) i cili mund të kryejë regjistrime dhe filmime ose të marër në posedim të tilla “nga individë, media, dëshmitarë anonimë etj” – thotë drafti.

Drafti parashikon edhe dipozita shtesë për “mbrojtjen dhe shpërblimin e sinjalizuesit (bilbilfryrësin), që informon për një rast korrupsioni” si dhe krijimin e një Mekanizmi të posaçëm (Courts Watcher) për “ankesat për korrupsion ose sjelljet jo-etike të gjyqtarëve dhe prokurorëve”.

Krerët e shteteve të Bashkimit Europian do të vendosin në qershor nëse duan apo jo të hapin bisedimet për anëtarësim në BE për Shqipërinë dhe Maqedoninë.

Në qershorin e kaluar, Këshilli i BE-së u shpreh në mënyrë ambigue, duke lënë një portë të hapur por njëkohësisht duke kërkuar zbatimin e reformave në Shqipëri.

Reformat në këtë drejtim kanë ecur sa para aq edhe pas. Ndërsa reforma në drejtësi ka ecur përpara, reforma elektorale nuk është konkluduar.

Nga ana tjetër, BE do të duhet të vlerësojë nëse Shqipëria ka bërë apo jo hapa të mjaftueshëm përpara në luftën kundër krimit dhe korrupsionit.

Ndërsa disa operacione policore gjatë vitit të kaluar kanë arritur një shkallë suksesi kundër trafikut të drogës, Shqipëria ende nuk ka shënuar ndonjë rast zyrtari të lartë të dënuar për korrupsion.

n.s. / dita