SHËNIM: Pafundësia e Pafytyrësisë

“Është një tragjedi kombëtare…Shkaqet e kësaj tragjedie kombëtare kanë edhe shkaktarë“, Lulzim Basha

I gjatë, relativisht i ri, me flokët e lyer me xhel, veshur me një kostum disa mijëra eurosh, lë të gjitha “punët” e tjera dhe niset nga Tirana për të shkuar në periferi të vendit. Dhe, kur? Gjatë fundjavës kur shumë të tjerë si ai shkojnë me pushime, brenda dhe jashtë Shqipërisë. Çfarë e shtyn këtë “djalosh” të hijshëm të sakrifikojë ditë nga jeta e tij luksoze dhe të shfaqet tak-fak në Kukës, në shtëpinë e një familjeje që ka humbur aksidentalisht vajzën në Gjermani?

Mendimi i parë që të shkon ndërmend është se ky individ, si shumëkush, është shtyrë nga ndjenja humane dhe keqardhja pikëlluese për humbjen tragjike të jetës së një bashkatdhetareje, gjëma e madhe për familjen që duhet ngushëlluar për t’ia lehtësuar dhimbjen. Që ta besonim mendimin tonë të parë do duhej që Lulzim Basha të mos e përdorte fatkeqësinë për të bërë deklarata me përmbajtje politike që nxjerrin në pah vjetërsinë erëndyrë të kësaj lloj politike dhe zvetënimin moral të vetë deklaruesit. Pas deklaratave të tij, natyrshëm njeriu normal nis të arsyetojë më tej. Që të besonim në ndjenjën humane të Bashës, do të duhej që vajza fatkeqe të ishte një ndër të rrallat shqiptare që kanë pësuar aksident dhe që Lulëzimi të kishte shkuar për ngushëllime edhe në familje të tjera që kanë provuar humbje si kjo e më të rënda se kjo, për nga numri i viktimave dhe rrethanat tragjike. Që të mendonim kësisoj, pra të besonim në ndjenjën humane, do na duhej edhe një kusht tjetër. Ngushëlluesi “i pikëlluar” gjatë karrierës së tij të mos kishte pasur asnjë mundësi për t’i kontribuar parandalimit të humbjes së jetës nga shqiptarët.

Jeta, kjo mësuese e rreptë dhe e papërtuar, na tregon se djalli, tek politikanët fshihet gjithnjë poshtë mantelit engjëllor, pas fjalëve prekëse dhe pas veprimeve sipërfaqësisht humane. Nuk ka më të rrezikshëm se njerëzit që shtiren, nuk ka më të pafytyrë se keqpërdoruesit e fatkeqësive dhe nuk ka më të pander se ata që “të nderojnë” me synimin për të nxjerrë përfitime për vete.

I tillë ishte edhe akti i Lulzim Bashës i cili vajti në Kukës për “ngushëllim” në një familje fatkeqe, e cila kishte humbur vajzën 23 vjeçe në një aksident në Gjermani. Vetëm në pamje të parë, veprimi duket human dhe normal, por përdorimi i rastit për të nxjerrë përfitime politike nga vdekja e kujtdo, është antihuman edhe moralisht i dënueshëm. Vajza fatkeqe u aksidentua në Gjermani ku kishte vajtur si emigrante, mirëpo, nga 1990 e këtej kanë lënë Shqipërinë si emigrantë gati dy milion shqiptarë dhe kanë humbur jetët e tyre disa mijëra, jo vetëm në vendet e huaja, por edhe gjatë kalimit të kufirit midis Shqipërisë dhe vendeve fqinj.

Lulzim Basha nuk është ai emigranti dhe studenti i viteve ‘90 i cili, me “virgjërinë” e tij morale dhe politike, do të mund të na bindte se i ka vajtuar shpirtërisht fatkeqësitë që shqiptarët pësonin në vende të huaja e në vendlindje dhe, prandaj, tek ai sot mund të shihet shpresa e shpëtimit nga aksidentet dhe fatkeqësitë e tjera. Po të prekej sinqerisht nga hapja dhe lëndimi i plagëve shpirtërore të familjeve shqiptare do ta kishim parë të shkonte çdo vit në bregdetin e Vlorës dhe të hidhte lule në det për shpirtrat e 81 shqiptarëve që u mbytën nga anija italiane në det në vitin 1997 për t’i shpëtuar kaosit që solli partia, në të cilën Basha u fut si kollovar pas disa vitesh. Po të ishte më shumë njeri se politikan dhe po t’i konsideronte të gjithë shqiptarët njësoj, ai do të shkonte çdo 15 prill në Gërdec dhe të vendoste lule pranë varreve të 27 të vrarëve nga shpërthimi që shkaktoi babëzia për pasurim e familjes së shefit të qeverisë, ku ai ishte anëtar. Po ta komandonte dëlirësia morale dhe jo djallëzia politike, Lulzim Basha do të shkonte për vizitë edhe në familjet e katër të vrarëve të 21 janarit (të ngrihej deri në nivelin e ish-udhëheqësit komunist, Ramiz Alia që vajti në Shkodër ku u vranë katër protestues në 2 prill 1991) dhe t’iu thoshte se ai nuk e dëshironte atë që ndodhi, se nuk e dëshironte as fshehjen e provave të krimit dhe as përjashtimin e fajtorëve nga përgjegjësia ligjore.

Lulzim Basha e ka humbur të drejtën morale dhe politike t’iu “qajë hallet” shqiptarëve pasi, jo vetëm ka qenë tetë vjet anëtar qeverie, por ishte ministër i transporteve dhe, pashmangshëm, drejtpërdrejt përgjegjës për shpërdorimin dhe “humbjen” pa gjurmë të 230 milion eurove gjatë ndërtimit të rrugës Durrës-Kukës. Ai ua ka hequr mundësinë shqiptarëve që këtë shumë të madhe parash ta përdornin për arsimim dhe punësim brenda vendit. Përpjekjet e tij të sotme për të barazuar grabitjen e 230 milion eurove nga buxheti i shtetit (xhepi i përbashkët i shqiptarëve) në kohën e tij me mosrealizimet e të ardhurave nga tatimet nga qeveria aktuale janë të ngjashme me përpjekjet e kurvave të lagjeve për t’u barazuar moralisht me femrat që s’kanë arritur të martohen ende (lëneshat).

E, ndërsa Basha, me të drejtë, thotë se kjo “tragjedi kombëtare ka edhe shkaktarë”, ai, me të padrejtë, përpiqet që shkaktarët t’i gjejë vetëm tek ata që drejtojnë Shqipërinë prej gati dy vjetësh, por jo tek ata që Shqipërinë e kanë drejtuar gjatë 13 viteve dhe e kanë traumatizuar gjatë 12 viteve të tjera. Nuk i thotë shkaktarët e vërtetë dhe kryesorë sepse nuk i intereson e vërteta. Nën shembullin e atij që e futi kollovar, e vërteta edhe për të duhet të heshtë si kusht që gënjeshtra të shtrihet sa më gjerë. Nuk ka si t’i interesojë, sepse e vërteta e akuzon edhe atë. Dhe, madje, e akuzon jo vetëm moralisht por edhe ligjërisht.

E vërteta e madhe të cilën duhet ta pranojë çdo shqiptar i ndershëm dhe i arsyeshëm është se shkaqet e emigrimit janë disa, të vjetër dhe të rinj, të brendshëm dhe të jashtëm, ekonomikë dhe moralë. Brezave të sotëm (sidomos) nuk iu është thënë e vërteta se Shqipëria ka trashëguar historikisht një prapambetje alarmante në raport me vendet e tjera evropiane. Kjo prapambetje, ekonomike dhe kulturore, ka qenë shekullore dhe ka ardhur sa për faj të vetë shqiptarëve, aq edhe për shkak të rrethanave historike.

Përveç prapambetjes shekullore, mëkatet politike i kanë sjellë dëme të mëdha vendit qysh nga krijimi i shtetit shqiptar, duke përfshirë edhe regjimet monarkiste dhe komuniste të cilët, dukshëm, mund dhe duhej të kishin bërë hapa më të shpejtë në përparimin e vendit, sidomos në aspektin ekonomik. Klasa politike shqiptare e pas 1990, ku bën pjesë edhe Basha, ka dështuar në mënyrë banale, domethënë komike duke sjell pasoja tragjike, jo vetëm për prosperitetin ekonomik të vendit por, mbi të gjitha, në aspektet morale të shoqërisë dhe të funksionimit të shtetit të së drejtës. Ka 25 vjet që shqiptarët ikin nga vendi i tyre (sipas statistikave zyrtare, gjatë qeverisjes së Bashës e kanë lënë vendin 30-40 mijë shqiptarë çdo vit) dhe duket se ky fenomen do të vazhdojë edhe për shumë kohë.

Edhe të huajt, me mënyrën si i kanë trajtuar proceset dhe fenomenet politike të Shqipërisë së pas 1990, me qëndrimet e tyre as kështu e as ashtu, me disa standarde dhe, jo rrallë, në kundërshtim me predikimet e tyre teoriko-instruktuese, kanë ndihmuar në krijimin e kësaj kënete politiko-morale që njohim.

Me gjithë mëkatet e qeverisë aktuale, dëshira e milionerit Basha dhe mentorit e padronit të tij për të amnistuar veten dhe akuzuar të tjerët është e pamoralshme deri në shëmti. Basha premton t’iu “tregojë vendin shkaktarëve” të emigrimit. Çfarë pafytyrësie! Vendi i vërtetë i këtyre shkaktarëve është pas hekurave të burgut, një burgu të madh ku të ketë vend për të majtë e të djathtë, pa bërë gabimin e mosrezervimit të një dhome të sigurisë së lartë edhe për Bashën dhe mentorin e tij, kaun e vjetër që bërlyket e pëllet, duke jashtëqitur pandalshëm shpifjet e gënjeshtrat e vjetra, pa harruar t’u shtoj të reja.

Të ardhmen e vendit mund ta prijnë individë me integritet të lartë moral dhe jo nxënës besnikë të shtetrrënuesve dhe nekrofilëve politikë dhe as figura qeverisëse që kanë dëshmuar se janë pafundësisht të pafytyrë, prandaj edhe tmerrësisht të suksesshëm në dështime gjatë ushtrimit të detyrave të larta politike. Pafytyrësia e tyre është e damkosur edhe atëherë kur buzëqeshin si dashnorë të zjarrtë të një populli të vuajtur, ndërsa vetë jetojnë në një luks me burim të panjohur.