Helmimi dyfish nga ilaçet e rimbursuara; të lira dhe të padobishme

Në muajin maj të këtij viti shpërtheu skandali me rimbursimin e ilaçeve. Ish-kryeministri Berisha dhe ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj replikuan ashpër më 21 maj në seancën e Kuvendit, ndërsa diskutohej çështja e rimbursimit të ilaçeve. Opozita e quajti “supervjedhja me ilaçet e rimbursueshme”.

Më 9 korrik Kryeministri Edi Rama foli lidhur me skandalin e rimbursimit të barnave në Fondin e Sigurimeve të Kujdesit Shëndetësor.

Ndonëse i ka njohur meritën qeverisë për zbulimin e kësaj afere korruptive, kryeministri pranoi për herë të parë se administrata e tij nuk është e painfektuar nga vullnetet negative të individëve për të përfituar nga sistemi.

“Jemi shumë të vetëdijshëm për faktin se sistemi ka ende boshllëqe dhe nuk ishte e rastit që një kontroll i ushtruar në Fondin e Sigurimit të detyrueshëm të kujdesit shëndetësor me theks tek rimbursimi i barnave, nxori në pah një skemë korrupsioni të patolerueshme. Sigurisht që nga njëra anë, ne nuk kemi pse të mos jemi të inkurajuar për faktin që e zbuluam dhe e goditëm këtë skemë, por nga ana tjetër është padiskutim e domosdoshme që të përmirësojmë sistemin në një pikë që të mos jetë më vulnerabël ndaj vullneteve negative të individëve”, është shprehur kryeministri.

Historia vazhdon

Gjatë muajit të fundit unë kam hetuar me kujdes se si shkon çështja e rimbursimit të ilaçeve dhe çfarë ka ndryshuar pas skandalit të para disa muajve. Me keqardhje konstatova se historia e skandalit vazhdon, vjedhja jo vetëm nuk është shmangur, por është bërë më e rafinuar. Po e tregoj këtë histori ashtu si e kam parë dhe dëgjuar nga disa pensionistë dhe të sëmurë që duhej të përfitonin nga rimbursimi i ilaçeve.

Qytetari H.A: Është fjala për një urdhëresë që u imponon farmacistëve që të mos bëjnë asnjë ndryshim të barnave që u shesin pensionistëve që përfitojnë rimbursimin nga shteti. Po përpiqem ta përmbledh edhe njëherë problemin që dëshiroja t’u ekspozoja.

Sipas ligjit përkatës, çdo pensionist gëzon të drejtën që shteti, përmes sigurimeve shëndetësore, t’u rimbursojë paratë që ata shpenzojnë për të blerë ilaçet e nevojshme për çdo muaj. Pra mjekimi që duhet të marrë pensionisti është përcaktuar nga mjeku ku është vizituar dhe që i ka diagnostikuar sëmundjen nga e cila vuan.

Me kurën e caktuar nga mjeku, pensionisti paraqitet tek mjekja (apo mjeku) e familjes, e cila e dërgon pensionistin tek mjeku specialist për patologjinë nga e cila vuan pensionisti. P.sh., në rast se vuan nga sëmundje kronike të zemrës e dërgon tek kardiologu. Ky, ose ajo, duke u bazuar në kurën që i paraqet pensionisti, përpilon listën e ilaçeve në përputhje me listën e ilaçeve që rimbursohen. Kjo listë mandej bëhet baza mbi të cilën mjekja e familjes përpilon recetën për çdo muaj. Pensionisti me këtë recetë shkon tek farmacia që ka kontratë me sigurimet shëndetësore dhe e realizon atë recetë.

Është e qartë, se lista e ilaçeve të rimbursueshme, që është hartuar nga një komision shtetëror, përmban ato ilaçe, çmimi i të cilave të mos jetë shumë i lartë. Kjo do të thotë se seleksionimi bëhet sipas politikave financiare që ndjek çdo qeveri dhe mundësive që ka ajo për të financuar këtë lloj shpenzimi. Në kushtet e varfërisë së shtetit tonë është e natyrshme që, në listë nuk do të përfshihen ilaçet e shtrenjta.

Si funksionon skema?  

Deri këtu, sa përshkruam më sipër, duket se gjithçka është në rregull dhe nuk ka asnjë pretendim.

Qytetari K.L: Meqenëse çdo ilaç, përveç efekteve të mira shëruese, ka edhe veprime anësore të padëshiruara, atëherë është e natyrshme që, individë të ndryshëm të mos kenë të njëjtin efekt të mirë nga i njëjti ilaç. Këta persona janë të detyruar të marrin ilaçe të tjera, që nuk figurojnë në listën e atyre që rimbursohen, kështu që detyrohen t’i blejnë me paret e tyre.

Në këto kushte, me dashamirësinë e farmacistëve, deri para pak javësh, bëhej zëvendësimi i ilaçit që rimbursohej me atë që i këshillohej pensionistit të sëmurë. Diferencën e çmimit pensionisti e paguante vetë. Pra, pensionisti, shfrytëzonte atë pjesë të çmimit që ia rimbursonte shteti dhe, duke shtuar vetë nga xhepi diferencën, merrte ilaçin që i bënte mirë atij. Kështu kanë vepruar një pjesë e mirë e pensionistëve. Në këtë rast, leverdia qe e përbashkët, e dyanshme, si e pensionistit ashtu edhe e farmacistit.

Mirëpo… Këtu fillojnë avazet

Ka një muaj, apo mbase edhe më shumë, që papritur, me një urdhër nga institucioni i lartë shëndetësor, u ndalohet farmacistëve për të bërë një zëvendësim të tillë. Nuk dihet arsyeja, ose të paktën nuk është publikuar se përse është marrë një vendim i tillë.

Asnjë farmacist nuk pranon të bëjë më një veprim të tillë.

Farmacistja S. M: E vetmja arsye që mund të ketë shërbyer për këtë vendim, mbase supozohet, është që të mos u lejohet farmacistëve të përfitojnë atë shtesë që paguanin pensionistët. Por, pavarësisht nga shkaku, ata që janë dëmtuar seriozisht, nuk janë farmacistët, por pensionistët, të cilët, në vend që të ndihmoheshin nga rimbursimi i pjesshëm që bën shteti, tani detyrohen të paguajnë çmimet e ilaçeve nga xhepi i tyre.

Të kuptohemi, kjo ndodh për ata pensionistë që kanë nevojë për ilaçe që nuk përfshihen në listën e rimbursimeve dhe të tillë pensionistë nuk janë pak.

Përse ndodh kjo?

Qytetari H. A: Është fare e thjeshtë. Pensionisti tani shkon në farmaci me recetën që merr nga mjeku i familjes. Farmacistja duhet të japë rigorozisht vetëm ato ilaçe që përmban receta dhe nuk ka të drejtë të bëjë asnjë lloj zëvendësimi. Pacienti detyrohet të marrë ato ilaçe, një pjesë e të cilave, jo vetëm që nuk i japin efektin që pret, por mbase edhe i krijojnë kundërindikacione. Kjo e detyron pensionistin që të blejë tani, me çmimin e plotë, ilaçet që i duhen. Farmacisti është mjaft i kënaqur me këtë vendim, sepse tashmë realizon dy shitje, të dyja të leverdisshme: njëra janë ilaçet e rimbursueshme, të cilat ia rimburson shteti, kurse shitja tjetër, akoma më e leverdishme, është ajo e ilaçeve më të shtrenjta, për të cilat ai merr para kesh nga pensionisti.

Përfundimisht, pensionisti, në vend që të marrë, mundësisht falas të gjitha ilaçet, ose një pjesë të mirë të tyre, tani detyrohet që jo vetëm të mos përfitojë atë ndihmë, por edhe të paguajë të tjera nga xhepi.

Pas gjithë këtyre që thashë më sipër, shtrohet pyetja:

Kush përfitoi nga ky vendim që u ndalon farmacistëve që, në marrëveshje me pensionistët, të bëjnë ndërrimet e mundshme të ilaçeve?

Qeveria ligjërisht dhe zyrtarisht nuk ka asnjë përfitim; politikisht përveç antipatisë që ngjall tek pensionistët kjo masë që i detyron të sakrifikojnë një pjesë të pensionit të tyre modest për të blerë ilaçet që u duhen, nuk fiton asgjë.

Farmacistët kanë përfitim të madh, sepse do të shesin shumë më tepër ilaçe për një pensionist, në krahasim me periudhën përpara daljes së këtij vendimi të çuditshëm, për të mos thënë antihuman.

Po kush përfiton?

Qytetari K.L: Përfitojnë gjithashtu shumë kompanitë farmaceutike që importojnë ilaçe me çmime të ulëta, prej atyre që rimbursohen. Dhe vërtet, tani kanë vërshuar ilaçe që janë prodhuar në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë, ose edhe në vende të tjera, të cilat përdoren vetëm në ato dy vende dhe në asnjë vend tjetër të kontinentit europian. Mjafton të kërkosh në Google, duke shkruar emrin e katër ilaçeve që po i bashkëngjisim, sa për ilustrim, për ta vërtetuar këtë pohim. Janë katër ilaçe për të sëmurët kardiakë, pasi shumica dërrmuese e të sëmurëve që kërkojnë rimbursim vuajnë pikërisht nga sëmundjet e zemrës. Dhe jo vetëm aq, por në rubrikën përkatëse lexon edhe këshillën që, përdorimin e tyre duhet ta këshillosh më parë me mjekun.

Më në fund, ajo që është më interesante është fakti që, edhe kur i thua farmacistit që ilaçet e recetës t’i mbajë ai, në rast se pensionisti nuk i merr dhe blen të tjera, farmacisti nuk i pranon, madje as falas, sepse ka frikë nga kontrolli që ushtrohet nga organet qeveritare.

Duket sikur shteti nuk ka asnjë përfitim në këtë mes. Por nuk është krejtësisht ashtu. Kjo do të thotë që dikush, madje edhe në organet e qeverisë, është shumë i interesuar që ato lloj ilaçesh të shiten me çdo kusht. Se kush është ky “Dikush”, vetëm shteti mund ta gjejë.

Për më tepër, më i dyshimtë është fakti i përzgjedhjes së firmave farmaceutike nga vijnë këto ilaçe. Të sëmurët vërtetë kërkojnë dhe duan që ilaçet të jenë sa më të lira, pasi është në favorin e tyre, por kur këto ilaçe të lira nuk bëjnë asnjë efekt pozitiv për shëndetin e tyre, do të thotë se ka diçka thelbësore që nuk shkon, ose që shkon në kundërshtim me interesin dhe shëndetin e qytetarit të sëmurë. Atëherë, ku ta shohim fytyrën humane të qeverisë në këtë aspekt, kur goditet dhe preket shtresa më e vobektë e shoqërisë? Kush e bën këtë përzgjedhje? Dikush me siguri e bën dhe e bën zyrtarisht…

T’i lemë fjalët e bukura dhe të mos mallëngjehemi nga premtimet e bujshme. Le të mos flasim me eufemizma. Faktet që solla në këtë shkrim tregon se skandali me ilaçet e rimbursueshme jo vetëm nuk është mbyllur, por është bërë më i rafinuar duke u thelluar.

Ja emrat e katër ilaçeve që përmendëm pak më sipër:

TENSEC (Bisoprolol);

ERYNORM (Losartan)

CORNELIN (Lercanidipin).

Të tria këto ilaçe i prodhon kompania serbe “Hemofarm” në Beograd.

Kurse ilaçi tjetër është:

FELODIPIN- prodhuar në Vietnam.