Dokumentet e CIA-s: Mehmet Shehut iu kërkua të vriste Hoxhën dhe të merrte pushtetin pas luftës

Mehmet Shehu mund ta kishte vrarë Enver Hoxhën dhe të merrte pushtetin ende pa u çliruar Shqipëria.

Kjo nuk është një hipotezë por një fakt i zbuluar nga dokumentet sekrete të CIA-s, të cilat tashmë janë deklasifikuar.

Oficerët e shërbimit sekret amerikan ia kanë kërkuar këtë Mehmetit në prag të çlirimit të Tiranës.

“Kjo është një histori e parrëfyer më parë e operacioneve sekrete të OSS-it (Zyrës për Shërbime Strategjike, pararendëse e CIA-s) amerikan në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe se si Shtetet e Bashkuara, krahas anglezëve, ndihmuan komunistët të mundnin nazistët dhe të merrnin pushtetin në vend” – thotë për DITA shkrimtari dhe historiani i njohur amerikan Peter Lucas.

Ai ka shkruar një libër mbi këtë temë, të cilin e ka sjell në shqip gazetari Xhevdet Shehu.

Libri titullohet “Misioni Amerikan në Shqipëri – Operacionet sekrete të OSS-it dhe bashkëpunimi me partizanët komunistë gjatë Luftës së Dytë Botërore”.

Është një libër antipod i librit me kujtime të Enver Hoxhës “Rreziku anglo-amerikan për Shqipërinë”. Ose, për të qenë më korrektë, janë dy tablo të përkundërta rreth një të vërtete historike.

Në këtë libër dëshmon edhe zëvendës shefi i misionit amerikan, personi që ia ka bërë propozimin Mehmet Shehut, një prej figurave më të spikatura të luftës, komandantit të Divizionit të Parë Sulmues.

Propozimi është bërë më shumë se një herë në prag të çlirimit të Tiranës.

Të dhënat e OSS-it, që më vonë u shndërrua në Agjencinë Qendrore të Informacionit (CIA), nuk u bënë publike deri në vitin 1975, kur CIA filloi kthimin e tyre në Arkivat Kombëtare (National Archives).

Megjithëse janë botuar shumë libra mbi OSS-in gjatë Luftës së Dytë Botërore, ky është libri i parë për operacionet e OSS-it në Shqipëri.

Peter Lucas shkruan si kanë mbërritur në Shqipëri njerëzit e shërbimit inteligjent amerikan dhe si u bashkuan me shtabin e Enver Hoxhës.

Ky mision i OSS-it, krahas atij britanik, ndihmoi Enver Hoxhën dhe partizanët e tij komunistë të mposhtnin nazistët dhe të çlironin vendin pavarësisht faktit që Hoxha adhuronte diktatorin sovjetik Josif Stalin dhe Bashkimin Sovjetik.

Lukas thotë se një pjesë e mirë e materialeve të këtij libri janë fryt i udhëtimeve në Shqipëri, ku ka intervistuar partizanë të moshuar që kishin luftuar me Hoxhën.

“Kam ndjekur itinerarin që kishin përshkuar partizanët në ndjekje të armikut dhe kam qëndruar në qytete si Saranda, Vlora, Përmeti, Korça, Berati, Gjirokastra, Tirana, Elbasani, Peshkopia, Pogradeci e tjetërkund. Kam udhëtuar i hipur mbi gomar nëpër malet e Shqipërisë jugore ku Enver Hoxha kishte vendosur shtabin e tij – thotë autori për DITA.

Por burimi kyç i librit është pikërisht Nik Kukiçi, zv/shefi i misionit amerikan në Shqipëri, i cili ishte në krah të gjeneral Mehmet Shehut në Luftën e Tiranës. Ai ka testuar Mehmet Shehun me idenë të eleminonte Hoxhën dhe të merrte pushtetin pas luftës.

Biseda që ka bërë Kukiç me Mehmet Shehun mbi mundësinë e eleminimit të Hoxhës nuk mund të ketë qenë një bisedë private apo e rastësishme. Ai ishte një përfaqësues i rëndësishëm i Shteteve të Bashkuara dhe për çdo gjë që shihte, flitej apo dëgjonte ai raportonte në qendër.

Për më tepër, kjo bisedë është bërë më shumë se njëherë. Biseda është bërë një ditë fundtetori të vitit 1944 në fshatin Priskë në periferi të Tiranës. Këtë ia ka dëshmuar vetë Kukiçi autorit Peter Lucas gjatë shkrimit të këtij libri.

Rrëfimi i Kukiçit: 

Tashmë Shehu ishte jashtë portave të Tiranës duke bërë planin e sulmit ndërkohë që Hoxha, udhëheqësi i tij, ishte nja 160 km larg në Berat duke diskutuar për paradën e fitores. Edhe nëse Shehu fshihte ndonjë armiqësi ndaj Hoxhës ai nuk e shfaqi atë. Ndoshta donte që kështu të mbetej.

Ai mund ta kishte marrë pushtetin. Ai po bënte luftën. Ushtarët partizanë e pëlqenin Shehun. Kishte intimitet midis tij dhe luftëtarëve. Njerëzit e donin Shehun. Ai kishte një nam të mirë nga lufta e Spanjës. Ai u kthye në Shqipëri si një hero. Ai ishte tepër i disiplinuar dhe shumë i fortë. Dhe gëzonte respekt. Hoxha e la atë të merrej me luftën dhe Shehu i la Hoxhës punët e politikës.

Unë nuk mendoj se Hoxha kishte ndonjë plan për betejën e Tiranës. Ai ia la Shehut ta bënte atë.

Unë i thashë Shehut, ‘Mehmet, ty të duan luftëtarët. Populli të do ty. Ti duhet të marrësh pushtetin. Ti duhet ta drejtosh vendin’. Ai m’u përgjigj, ‘Niko, mos bisedo me mua për gjëra të tilla. Politika është zanat i Hoxhës, jo i imi. Larg meje, Niko’.”

Shehu i drejtonte mbledhjet me ne në gjuhën shqipe, ndonëse herë-herë fliste anglisht ose italisht. Kur doja të flisja me të vetëm për vetëm, takoheshim në terren të hapur ku ata mund të bisedonin pa qenë të vëzhguar.

Atje unë do t’i thosha se ai duhej të merrte pushtetin. Ai e dinte se mund ta merrte pushtetin në vend. Ai mund ta kishte vrarë Hoxhën. Por ai nuk donte ta bënte këtë”.

Dhe ja si e përshkruan në libër takimin e parë me Enver Hoxhën në Helmës, Nik Kukiç i cili nxiste Shehun për vasjen e tij:

“Unë ngriva nga shfaqja e Hoxhës. Ai ishte i gjatë dhe mjaft tërheqës, një burrë magjepsës, i bukur si yll kinemaje.  Ai mund t’ju priste e të bisedonte me ju duke buzëqeshur. Por, mandej, ai mund të kthehej kundër jush në një farë kohe dhe të ndryshonte krejtësisht qëndrimin. Ai ishte i pamëshirshëm”…