Liljana Cengu: Mbreti është “i zoti i shtëpisë’’ dhe kryeministri është “djali i madh”

Ka ndjekur studimet në Fakultetin e Inxhinierisë së ndërtimit, Dega Arkitekturë dhe studimet Master në Arkitekturë dhe vlerësim të pasurive të paluajtëshme.   Ekspericë e gjatë si arkitekte në Studio private, pranë Bashkisë së Tiranës, Kamzës, Farkës si dhe lektore pranë Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit. Aktualisht, është kandidate për deputete e Partisë Lëvizja e Legalitetit në Qarkun e Tiranës.

Gruaja shqiptare flet ngadalë apo shpejt? Si duhet të flasë, që të kuptohet më mire?

Shpejt apo ngadalë është një çështje dytësore, parësore për mua është të fillojë të flasë…

A i dëgjoni shpesh gratë, ndërsa thonë ‘’kështu erdhi e kështu do të shkoj puna jonë’’?

Po, sepse gruaja shqiptare është e pambrojtur dhe kjo e bën atë t’i bindet realitetit që e rrethon. Në kohën e monizmit, me shumë vuajtje u arrit emancipimi i gruas dhe me keqardhje them se sot, gruaja është duke humbur çdo ditë nga vetja e saj. Ashtu si u zgjeruan mundësitë për një jetë më të mirë, po ashtu u shtuan edhe presionet ndaj gruas shqiptare.

Sot rreth 2 milion njerëz vdesin çdo vit nga mungesa e ujit të pijshëm. Gratë, a e harrojnë hapur rubinetin në shtëpi?

E harron, por edhe kur nuk e harron, e shpërdoron atë. Edhe në këtë rast, bie në sy fakti që ne nuk jemi edukuar me pronën private dhe që gjërat kanë një fund. Madje, ende mendojmë se çdo gjë duhet të na e sigurojë shteti.

Si arkitekte, a jeni dakort që të prishet piramida?

Jo, nuk jam dakort, piramida mbart një histori e cila duam apo jo është historia  jonë, madje unë ngul këmbë që ajo të kthehet si në ditën e parë. Edhe pse Enver Hoxha ishte një diktator dhe është pjesë e errët e historisë sonë, ajo duhet të mbetet si dëshmi. Mund të rindërtosh të gjithë qytetin, por jo të shkruash historinë e tij nga fillimi, këtë nuk mund ta bësh.

Po për ndërtimin e Parlamentit të ri?

Në çdo vepër publike, populli është gjithashtu edhe aksioner. P.sh. në ndërtimin e piramidës punuan prindërit tanë, aty çdo kush sheh mundin dhe sakrificën e vet. Ndërtimi i Parlamentit, mund të bëhet në një vend tjetër, madje unë po ta kisha në dorë të ktheja kohën mbrapsht, do të thoja që edhe vetë Tirana duhej ruajtur ashtu siç ishte, me trotuaret, me lulishtet, me shtëpitë përdhese. Sot, turistët do të kishin mjaft arsye për ta vizituar e kuptuar se si jetuam gjysëm shekulli në ato kushte…

Prishja e piramidës, a krijon premisa që të mbijnë piramida të reja?

Askush nuk mund ta di. Mbase po, e mbase jo, varet nga momentet, faktet dhe njerëzit. Ne jemi një popull që bëjmë çudira dhe askush nga studiuesit nuk ka mundur të bëjë parashikime të drejta.

Dhënia me konçension e monumenteve të kulturës bizneseve, a është shqetësuese?

Do ta vlerësoja këtë vendim, vetëm nëse do të kishte një mbikqyrje të rreptë mbi to dhe këtë kontroll ta bënin njerëz të fushës që kanë dëshmuar se nuk bëjnë kompromise. Ndërkohë, duhet patur parasysh edhe mendimi ynë i papjekur ekonomik, që çdo gjë për të cilën kemi paguar, na takon. E përvetësojmë të gjithën dhe mendojmë se mund të bëjmë ç’të duam me të. Gjithashtu, nëse përfshijmë edhe emocionet tona politike, mund të presim veçse shkatërrimin e tyre.

A besojnë gratë, te një arkitekte grua?

Po, tashmë kanë filluar të besojnë. Në fillim ishte e vështirë, kjo edhe për faktin se në kohën e komunizmit ka patur shumë pak dhe ishte një profesion që preferohej nga burrat në shumicën e rasteve. Na u desh shumë punë që ta heqim këtë paragjykim.

A është e vështirë, renditja e një gruaje në listën e deputetëve në vend të parë, apo të dytë?

Në këtë terren politik dhe social, vetë kandidimi në cilindo numër, është i vështirë.

Politika është shpesh herë si një pasqyrë cirku, që të dobtin e tregon të shëndoshë dhe të shëndoshin të dobët?

Kjo varet nga lloji i spektatorit. Ka spektatorë që magjepsen me ngjyrat e dritat, ka dhe filozofë që duan të kuptojnë brendësinë e ideve. Ka spektatorë regjizorë që u intereson se si luhen rolet; ka që shkojnë për t’u treguar të tjerëve se edhe ata marrin vesh. Ka edhe spektatorë që kënaqen kur hyjnë me gjysëm bilete, apo pa biletë në këtë shfaqje.

A do të ishte mirë, të kishte arkitekte gra në Parlament?

Unë më shumë sesa arkitekte, mendoj se do të ishte mirë të kishte gra luftarake dhe nëna. Qenia nënë, e ndryshon gruan.

Pse thuhet për hajdutin “ishalla ta ketë patur dorën e mbarë”?

Mendoj se lidhet me rëndësinë e sendit që të është vjedhur. Disa i kemi shumë të shenjta dhe aty na duket se është qendra e rëndesës. Por ka edhe sende të tjera që nuk i kemi aq të shenjta, dhe hajduti mund t’i ketë vjedhur për mbijetesë, në këtë rast thuhet të ketë patur dorën e mbarë.

Nëse vendos dikush të bëhet Ali Baba, a e ka të lehtë të grumbullojë rreth vetes 40 hajdutë?

Është shumë e lehtë, se mblidhen vetë. Në këtë varfëri, ku mungon buka e përditshme nuk mund të ketë ideale apo moral. Çdo zhvillim, mendoj se vjen pasi të jenë plotësuar nevojat e përditshme.

Pse mendon se duhet mbreti? Nuk mendon se kryeministrat në gjithë këto vite, kanë qenë edhe mbret?

Realisht e kanë bërë edhe punën e mbretit, por po të shohim në Evropë, gjithë shtetet e zhvilluara qoftë edhe simbolikisht e kanë mbajtur dhe e respektojnë figurën e mbretit. Unë mendoj se, mbreti është ‘’i zoti i shtëpisë’’ i vendit dhe kryeministri është “djali i madh’’ që i ka rënë për pjesë të merret me punët e shtëpisë për disa vite.

Para disa kohësh, kryetari i Lëvizjes së Legalitetit, Z. Ekrem Spahija ka bërë një deklaratë mbi komunitetin e homoseksualëve. Ju, çfarë qëndrimi mbani për këtë çështje?

Kanë të drejtë të dy palët mendoj unë. Edhe homoseksualët të shprehin preferencat e tyre, por edhe Z. Spahia ka të drejtë që në këtë krizë identiteti që kemi si shoqëri, një tubim apo demonstrim është një ide ekstremiste. Pastaj, ata janë të tillë edhe pa paradë, nuk është se do të ndyshojë diçka tek ata. Edhe ata që nuk janë, nuk është se do të bëhen pas një parade. Z. Spahija, ishte koherent duke thënë se ne kemi halle shumë herë më të mëdha, kemi shumë çështje që e meritojnë paradën.