Rendi Publik në qerthullin e pamundësisë

Deklarata e Kryeministrit Berisha këto ditë, ku ai pranon më së fundmi se veprat kriminale janë rritur dhe se policia ka nevojë për një reformë të thellë, nuk tregon shenja kthese dhe pendimi për  performancën e dobët të Qeverisë dhe të Policisë në fushën e rendit dhe të sigurisë publike. Ajo është thjesht një manovër elektorale. Ai po përpiqet të trajtojë çështjen e nxehtë të rendit të shkatërruar publik si një çështje që deri tani nuk ka qënë e tija. Ai do të paraqitet si një njeri i shqetësuar për rendin dhe sigurine publike në vend, dhe se me t`u rikonfirmuar si fitues i zgjedhjeve, do te merret seriozisht jo vetëm me rendin dhe sigurinë publike por edhe me të gjithe ata te cilët e prunë gjëndjen e kriminalitetit në vend në këtë derexhe. Pra do ti “reformojë” .

Gjatë këtyre tetë viteve qeverisje të Kryeministrit Berisha, pikërisht “reforma” që ai premtoi se do te bënte për të vendosur rendin dhe sigurine publike, duke u bazuar në mënyrën e tij të të bërit të punëve, pra shkel e shko, solli edhe pasoja të rënda dhe vështirësisht të riparueshme në fushën e kriminalitetit e rendit. Nuk po përmendim këtu aksidentet rrugore bilanci i te cilave është pa as më të voglin dyshim, një bilanc lufte.

Janë me mijëra oficerët profesionistë të policisë të cilët u larguan pa asnjë motivacion nga Policia gjatë viteve 2005-2013 dhe u nxorrën në lirim, thjesht dhe vetëm sepse konsideroheshin si njerëz të krahut tjetër. Ata u goditën në të gjitha drejtimet,  por sidomos ekonomikisht duke mos i lejuar të shpërbleheshin dhe te mbanin familjet me pagën dhe punën e tyre, dhe për ta çuar deri në fund hakmarrjen primitive ndaj ketij grupi interesi, u dha atyre pensionin më të ulët në hierarkinë e pagave dhe pensioneve të Republikës së Shqipërisë. Largimi i profesionisteve nga puna dëmtoi jo vetëm ata por edhe vetë Policinë. Dëmtoi programimin dhe bërjen e strategjive të luftës kundër krimit, dëmtoi vendimmarrjen dhe përcaktimin e prioriteteve në fushën e rendit, dëmtoi organizimin dhe përcaktimin e detyrave funksionale, dëmtoi hierarkinë, gradimet dhe përcaktimin e karrierës, dëmtoi policimin në komunitet.

Por Policia u godit edhe për shkak të një drejtimi joprofesional e joligjor. Në drejtimin e Policisë u sollën njerëz të cilët nuk  kishin asnjë lidhje me Policinë. I erdhi rradha të drejtonin Policinë edhe truproje të marrë nga rruga dhe të emruar në drejtimin më të lartë të saj. Por po ti pyesësh sot, janë zhvilluar rrugës, dhe kanë nga tre katër diploma e trainime të larta. Një pjesë e këtyre drejtuesve të lartë janë akuzuar nga koleget e tyre në media dhe publikisht si të inkriminuar në afera mafioze, janë parë në foto të ndryshme në shoqërinë e të akuzuarve dhe të kontigjentit, janë inkriminuar në ngjarjet e 21 Janarit, kur Drejtori i Përgjithshëm i Policisë nuk ekzekutoi uredherndalimet e Prokurorisë duke sjellë një precedent të rrezikshëm në praktikën e drejtësisë shqipëtare. Kryeministri jo vetëm që mori pjesë të drejtepërdrejtë në emërimin e tyre por edhe kur treguesit e kriminalitetit kapen shifrat më të larta të këtyre njëzet viteve në analizën e Policisë në Janar të vitit 2013 ( përjashto këtu vitin e luftës 97 ), nuk mori as edhe një masë formale për të bërë ndryshime në drejtimin e lartë të policisë, për të dhënë një shenjë që ai e ka patur seriozisht çështjen e uljes së kriminalitetit në vend.

Sot Policia vuan mungesa të theksuara strukturore, organizative, logjistike e sidomos të trajtimit ekonomik e financiar, etj. Sipas një studimi të kryer nga vetë përfaqesuesit e Policisë, të misionit PAMECA, të misionit ICITAP etj, sot punonjësit e policisë paguhen në terma krahasimore me pak se në vitin 2003 pavarësisht se paga bruto është rritur, por paga neto është ulur. Paga e policisë në krahasim me pjesën tjetër të administratës publike në vitin 2003 ishte 1 me 1.8 në favor të Policisë, sot është 1 me 1.1.   Policia vuan njësoj si administrata publike, moszbatimin e vendimeve të gjyqeve për të shpërblyer të larguarit pa të drejtë  dhe kthimin e tyre në punë.

Mospranimi i situatës kriminale dhe servirja e vetëm sukseseve nga ana e drejtuesve të Policisë të çon edhe në tezën e vjetër dhe të diskutueshme në mjediset policore, për rritjen e zbulueshmërisë në fushën e krimeve. Kjo tezë është përdorur shpesh edhe në të kaluarën për të mbuluar punën rastësore,  mungesën e punës sistematike dhe  me program nga ana e policisë. Por teknikisht shkalla e zbulueshmërisë së kriminalitetit nuk përcaktohet as nga Policia dhe as nga Prokuroria. Është gjykata, dhe vendimi i formës së prerë pas kalimit të shkallëve të gjyqësorit, që përcakton se autorët e vërtetë të një krimi janë autorët e gjykuar e të dënuar, dhe jo ata të dyshuar.

Kryeministri ynë e ka kapur këtë si një tezë justifikuese për kriminalitetin në rritje duke thënë shprehimisht se “Lidhur me rendin, në mënyrë të padiskutueshme janë shtuar veprat e kriminalitetit dhe policia duhet të bëjë më shumë. Por shkallën e zbulimit, policia e ka ndër më të lartat dhe kjo është shumë e rëndësishme”,  dhe e thotë ngado pa e kuptuar mirë ate ose e përmend qëllimisht për të krijuar konfuzion.

Po përmendim vetëm një fakt dhe ndodhi të fundit në lidhje me tezën e Kryeministrit mbi zbulueshmërine. Ngjarja e rëndë e të dyshuarit dhe të akuzuarit për rrembimin dhe vrasjen e një të mituri, atij që me të drejtë u quajt mostra Ardian Prenjasi, u raportua nga Policia si një ngjarje me autor dhe se autori ishte i  lartëpërmenduri .   Jo vetem kaq por u quajt zbulim i madh nga ana e Policisë. Me kalimin e kohës, për shumë arsye provat për ta akuzuar për vrasje Prenjasin, nuk po sigurohen. Tani në kushtet e mungesës së provave dhe pasi e ka kaluar shokun psikologjik ( nëse është akoma njeri normal) ai ka filluar të ndryshojë edhe thëniet e tij në lidhje me ngjarjen duke e kthyer atë në një ngjarje nga e zbuluar në të pazbuluar.

Nuk mund të pranojmë tezën se “s’ka gjë, le të kemi krime se më pas i zbulojmë”, “rrisim zbulueshmërinë dhe jemi në rregull”. Policia ka A-në e punës së saj, Parandalimin. Nëse forcohen masat e parandalimit të krimit nëpërmjet përdorimit të formave e metodava të ndryshme një nga të cilat është edhe teoria dhe praktika e Policimit në Komunitet, Policia patjeter i ka mundësitë të bëjë detyrën e saj për të cilën është ngritur e funksionon dhe e gjithë shoqëria paguan për mabajtjen e saj.

Gjatë këtyre tetë viteve u shënuan ngjarje të renda kriminale të cilat nuk kishin ndodhur asnjëherë më parë në historinë e Shqipërisë. Ato kulmuan me ngjarjen e rëndë të Gërdecit dhe të 21 janarit, ku në supin e krimineleve që shkaktuan këto ngjarje, u vendos dora e ngrohtë e Kryeministrit i cili i shpalli ata heronj, dhe nga ana tjetër kërcënoi kundërshtarët politike se nëse do të provonin të protestonin përsëri do të tjua bënte atyure siç ja u bëri protestuesve më 21 Janar.

Por rritja e kriminalitetit gjatë këtyre viteve ka edhe një arsye tjeter. Vendi gjatë gjithë kësaj kohe kaloi në një krize të thellë politike e sociale, por sidomos ekonomike. Papunësia sipas treguesve statistikore zyrtare arriti shifra nga më të lartat, çmimet u rritën dhe indeksi i pagave në krahasim me inflacionin dhe fuqinë blerëse, pësoi ulje. Shumë të rinj të pashpresë u larguan nga shkollat dhe ju futën rrugës së kriminalitetit. Por Qeveria dhe Kryeministri asnjëhere nuk pranuan që ka krize dhe nuk moren masa te riparonin pasojat e saj edhe në fushën e kriminalitetit.

Kohët e fundit u propozuan dhe u shtuan një sërë dënimesh për një sërë veprash penale të rënda të cilat Kryeministri i përmend në fjalen e tij. Edhe pa u rritur dënimet, veprat penale të përmendura, kishin masa të rënda dënimi, të cilat nëse do të silleshin si duhet para gjykatës dhe nëse do të gjykoheshin si duhet, do ta ruanin ndikimin e tyre ndëshkues pa patur nevojë të rriteshin vitet e dënimit për to. Por edhe këtu kemi një difekt tjetër që ka lidhje me sistemin e drejtësisë dhe zbatimin e saj në Republikën e Shqipërisë. Defekt që lidhet drejtëpërdrejt me vijën e sjelljes së mazhorancës ndaj drejtësisë, me kapjen e institucioneve të drejtësisë që sipas interesit etiketohen një herë “Silvia Konti” e më pas me fjalët më të ulta të fjalorit shqiptar, dhe që në krye të kësaj mazhorance është pikerisht Kryeministri që po përpiqet të rivendosë rendin publik tani një javë para zgjedhjeve të përgjithshme.

Fjala e Kryeministrit mbyllet me shprehjen: . “Ne do të bëjmë gjithçka për konsolidimin e një rendi publik, siç e meritojnë qytetarët shqiptarë,” .

Po pse nuk e meritonin qytetaret shqipëtare një rend më të mirë gjatë këtyre viteve?. Pse nuk meritonte një rend më të mire Komisari i Shijakut, dhe oficeret e tjerë të policisë që vrau krimi, po vajzat e gratë që u vranë për shkak të kthimit mbrapa në mentalitet gjatë këtyre tetë viteve?. Po lulja e këputur në arë, Maria a ishte një qytetare që meritonte një rend më të mirë? Po vajza e vrarë krejt aksidentalisht, në krah të të fejuarit,  nga bandat që i bënin atentat njeri- tjetrit tek Komuna e Parisit, dhe që edhe sot nuk janë zbuluar, a meritonte një rend më të mirë? Po ata burra e gra që u vranë e nuk jetojnë më, a meritonin një rend më të mirë? Po ata mijëra qytetarë të pafajshëm që u bënë pre e krimit në këto vite a e meritonin një rend më të mirë.

Sigurisht që të gjithë e meritonin një rend më të mirë, por këtë rend nuk ishte në gjendje t`ua siguronte Kryeministri aktual. Ai dështoi me rendin publik si edhe në shumë fusha të tjera, duke hyrë tërësisht tani në fund të mandatit të dytë në ciklin apo në qerthullin e pamundësisë. Por rendi publik dhe sigurimi i këtij shërbimi për qytetarët ka një veçanti,  nuk është një kërkesë lluksi apo një kërkesë e përkohshme. Është një nga tre kërkesat bazë sipas hierarkisë së nevojave të Masllow-it. Ushqimi, strehimi, siguria.

Këto shqiptarëve do tjua sigurojë një Qeveri e Re e dalë nga zgjedhjet e 23 -Qershorit. Një Qeveri dhe një Kryeminister që rendin publik duhet ta kenë një interes të përditshëm dhe jo një nevojë për vota në fund të mandatit.