“Zhduken” investimet publike

Investimet publike në harkun e pesë viteve të fundit janë përgjysmuar në terma realë. Ato këtë vit do të jenë sa 5 për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto, pothuajse sa gjysma e vitit 2008. Në vitin e kaluar (2012), shpenzimet e Buxhetit të Shtetit për investime ranë me 14.1 për qind, krahasuar me një vit më parë. Ato u shkurtuan 18 herë më shumë se shpenzimet e tjera të pergjithshme. Shifrat tregojnë se, që prej katër vitesh tashmë, shkurtimi i investimeve është shndërruar në mjetin e vetëm, me të cilin qeveria po përpiqet të mbaje nen kontroll financat publike. Kjo eshte hera  e parë në historinë e buxhetit, kur investimet bien në një vit elektoral. I vetëm ky fakt dëshmon gjëndjen e rende ku jane financat publike. Investimet janë zëri i vetëm produktiv i shpenzimeve që bën qeveria. Ato nxisin rritjen ekonomike, krijojnë punësim dhe përmirësojnë infrastrukturën. Por, buxheti i tyre po gërryhet me ritme të shpejta, jo vetëm për shkak të rënies së të ardhurave, por edhe nga rritja e detyrueshme e shpenzimeve të tjera. Të gjitha shpenzimet tani po përballohen nga borxhet që merr qeveria. Pavarësisht se ajo e ka pranuar vetëm me gjysëm zëri efektin e krizës në llogaritë publike, fakti është se borxhi është rritur dhe qeveria nuk mund të ruajë më të njëjtin ritëm investimesh me vitet 2008 apo 2009. Pesha e investimeve në dy vitet e fundit është ulur në 5 për qind, kjo nuk ka frenuar rritjen e mëtejshme të borxhit, që edhe sipas parashikimeve zyrtare këtë vit pritet të arrijë afërsisht 63.5 per qind e  prodhimit kombetar, ndersa me parashikimemë realiste pritet të jetë edhe 66 për qind. Ç’është më e rëndësishme dhe e rëndë, rënia e investimeve e ka nxjerrë ekonominë shqiptare te zhveshur perballe efekteve te krizes. Klima e tensionuar e garës zgjedhore në vend po i kushton ekonomisë. Të dhënat e fundit të Bankës së Shqipërisë tregojnë për një rënie të ndjeshme të nivelit të investimeve të huaja. Sipas Bankës Qendrore, gjate tremujorit te pare te ketij viti, flukset neto te investimeve të huaja direkte rezultuan në rreth 53.4 milionë euro, duke shënuar një rënie prej 67.5 për qind kundrejt të njëjtës periudhë të një viti më parë. Sipas INSTAT, rritja ekonomike në vitin 2012 ra në 1.6 për qind, nga 7.5 për qind që ishte në vitin 2008. Ka nje rregull ne financat sovrane dhe ai eshte qe  në rast se rrit borxhin tënd publik më shumë se sa rritjen ekonomike, askush nuk të jep më para, pse borxhi kthehet në i rrezikshëm, me risk tepër të lartë per te mos u shlyer. Keshtu po behet e pamundur për të marrë para borxh nga kreditorët ndërkombëtare për në. Qeveria në muajt e fundit të vitit të kaluar dhe deri në shkurt 2013 ka mundur të marrë fonde vetëm nga banka e fondacione islamike. Ajo i le nje trashegim te frikshem financiar qeverise qe do të dalë pas zgjedhjeve të 23 qershorit. Të ardhurat fiskale te venitura, borxhi publik ne rritje, orteku, kredia bankare në ngërç, biznesi pa likuiditete, papunësia në shifra rekord dhe varfëria e ulur këmbëkryq mes familjeve shqiptare janë treguesit kryesorë të kësaj trashëgimie vrastare për një rritje te qendrueshme ekonomike te vendit. Keto muaj praktikisht e kemi rritjen ekonomike zero. Dhe me kushtet e forcat e brishta të një ekonomie të marrë peng nga qeverisja e sotme, një rënie edhe me 0.2 përqind e ekonomisë mund të shkojë shumë shpejt në 2-3 përqind në efekt zinxhir, duke thelluar edhe më shumë honin ku na ka futur kjo qeveri në ikje.