OPINIONI KOSOVAR NË NJË QASJE FOLKLORIKE

Ajo që duhet thënë pa hezitim që në fillim, është fakti se në raport me politikën që zhvillohet në Shqipëri, saktësisht me kampet politike këtu, opinioni kosovar shpesh herë ka një qasje thellësisht folklorike. Simpatitë apo inatet, dashuritë apo urrejtjet nga matanë Morinës, vijnë si një jehonë zhurmash, duke krijuar imazhin e një ambienti tifozësh, ku mungon gjykimi racional. Po nëse askush nuk ka të drejtë të paragjykoj simpatinë apo urrejtjen e dikujt, kjo nuk do të thotë se nuk duhet folur kur konstaton se këto ndjesi ngrihen mbi standarde të ndryshme. Nëse askush nuk ka të drejtë të paragjykojë tifozërinë, kjo nuk do të thotë se nuk duhet folur kur kjo tifozëri mundohet të bëhet pjesë e lojës. Nëse askush nuk ka të drejtë ta paragjykojë këtë opinion edhe kur mund të jetë me nota naive, por i sinqertë, askush nuk ka të drejtë ta keqpërdorë atë, siç ndodhë jo rrallë herë. Ky opinion, me gjithë gjynahet, nuk është si të gjitha opinionet. Duke qenë pjesa jonë, duke qenë se vjen nga brenda nesh, ky opinion meriton të trajtohet me objektivitet dhe me dhembshuri bashkë. Duke qenë se ndikon tek opinioni këtej kufirit, ai duhet të trajtohet me seriozitet dhe së fundi, duke qenë se ky opinion keqpërdoret këtej, duhet të trajtohet edhe me frymë kritike.

Së pari, ky opinion ka nevojë të çlirohet nga ngarkesat folklorike. Simpatia ndaj një pjese të politikës shqiptare, tej faktit se në krye të saj ishte dikush që kishte afërsi fizike me Kosovën, tej faktit se ai thirrej me një emër të shumë përdorur në Kosovë, nuk ka mundur të dallojë se ajo figurë pati edhe dritë hijet në raport edhe me Kosovën. Antipatia ndaj pjesës tjetër të politikës në Shqipëri, tej një ideje të gabuar se ajo vinte nga larg, nga Jugu (edhe po të vinte andej nuk do kishte asgjë të keqe), tej faktit se në krye të saj është dikush, emri i të cilit nuk është i përhapur në Kosovë, veç të tjerave, rrudhë padrejtësisht përmasat e Atdheut, e Atdheut tonë dhe të kosovarëve. Nëse ky opinion nuk mundet të çlirohet lehtësisht prej frymës folklorike, tani është momenti që të paktën të shikohet se nuk kemi të bëjmë me një “votë të Jugut” dhe ky term ishte vetëm një sajesë.

Së dyti, nëse folklorizmi edhe mund t’i falet opinioni të njerëzve të thjeshtë, do të ishte faj nëse ai manifestohej tek opinioni i kultivuar, e më tepër ai zyrtar. Kryetari i LDK-së Isa Mustafa, mund të gjejë plotë arsye për motivet që në prag të zgjedhjeve në Shqipërisë, e shtyn t’i mbërthejë në gjoks një dekoratë, pretenduesit për fronin e së djathtës, Lulëzim Bashës. Ai mund të justifikohet si të dojë, mundet edhe të gjejë arsye “bindëse” për atë dekorim, por pa asnjë diskutim, nuk do të mundet ta fshehë faktin se ky veprim i ndërmarrë nga ana e tij, ishte së paku krejtësisht jo i fisëm. Isa Mustafa duhet të kishte mësuar të paktën nga përvoja e politikës botërore, e cila në raste të tilla hesht. Ai duhet të kishte dalë nga monopatet e ngushta të politikës shqiptare. Isa Mustafa inspiron për t’u bërë kryeministër i Kosovës dhe nëse nesër ai do të jetë i tillë, në krah të kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama, do ta kuptojë se veprimi i tij ishte thjesht një veprim i vogël, një qok e panevojshme. Ai duhet t’ia kishte kursyer vetes këtë siklet.

Së treti, duket se opinioni kosovar ka ecur në dy shina krejt të ndryshme në lidhje me politikën e brendshme të vet Kosovës dhe të Shqipërisë. Ndërsa atje pranohet dhe është bërë fakt, ardhja e një brezi të ri politikanësh edhe në një shtet fare të ri si Kosova, jo rrallë ndodhë që për Shqipërinë, i thuren ditirambe një politikani thellësisht të vjetër, siç ishte kryetari i Partisë Demokratike, tani i dorëhequr. Nuk dihet se çfarë do të thuhej nëse ende nëpër korridoret e politikës kosovare do të ishin emra të tillë, si le të themi, Fadil Hoxha apo Azem Vllasi, të cilët kanë qenë në një parti si motër me atë të ish kryetarit të Partisë Demokratike të Shqipërisë. Opinioni kosovar duket se për Shqipërinë ka ngelur ende në vitin 1990, por që nga ai vit ka rrjedhë shumë uji. Partia Socialiste, ende e pa simpatizuar si duhet nga opinioni kosovar, sot drejtohet nga një brez tërësisht i ri, që nuk e lidhë asgjë me ish Partinë e liderit të së djathtës. As më shuamë se as më pak, tani ka ardhur një çast ku Partia Socialiste është bërë “Parti Demokratike” dhe vet Partia Demokratike është bërë “Parti Komuniste”. Ky është tragji-komizmi i së djathtës, të cilin opinioni kosovar duhet të kishte perceptuar me kohë.

Së katërti edhe duke i parë të dy anët e politikës shqiptare, pa asnjë ekuivok mund të themi se e majta ka qenë shumë më pranë çështjes kosovare. Duke filluar nga viti 1990 nuk ishte Partia Socialiste ajo që u përfol për ndihmën që i dha makinës ushtarake jugosllave. Më tej akoma, në fund të viteve nëntëdhjetë, nuk ishte Partia Socialiste, ajo që mbajti një qëndrim të dyzuar ndaj luftës çlirimtare të UÇK-së. Edhe më tej, nuk ishte Partia Socialiste ajo që pengoi edhe disa projekte që e bënin më të fuqishme ekonomikisht lidhjen Shqipëri-Kosovë. Nëse do të duhej përmendja e një rasti ndryshe, do të thoshim se në kohën më tragjike dhe të lavdishme për Kosovën, ishte Partia Socialiste që kreu me dinjitet detyrimin e saj ndaj popullit të Kosovës. Ndoshta kështu do vepronte edhe Partia Demokratike, por nuk kemi pse të mos e themi se në atë kohë në pushtet ishte Partia Socialiste.

Së pesti, paragjykimi i një lideri pa e provuar nuk ka sens. Shqipëria sot ka një kryeministër që nuk vjen nga e djeshmja jonë. Edhe në dy raste të tjera, pas viteve nëntëdhjetë, kur ka pasur kryeministra të tillë, ajo ka shënuar progres të dukshëm. Qenia e Edi Ramës si kryeministër i Shqipërisë, është një arsye më shumë që të mendojmë se imazhi i së kaluarës nuk do të endet më mes nesh. Vet kosovarët së shpejti do të binden se para “faktorëve” të tillë si vendlindja, emri, a koncepteve të tilla se “ky është yni”,  thelbësore është përkushtimi dhe vizioni i liderit.

Është logjike që opinioni kosovar të ketë një interes të madh ndaj vendit mëmë edhe për çështje të tilla, siç janë zgjedhjet, por ka ndodhur që ky interes është keqpërdorur, duke bërë që në horizont të jenë dukur retë e ndarjes Veri-Jug. Sidoqoftë ato re davariten shumë shpejt, sepse ky vend, ku përfshihet Shqipëria dhe Kosova, është kaq i vogël. Është thjesht sa një pikë loti dhe pika e lotit nuk ka as Veri as Jug, as Lindje e as Perëndim.