Njeriu i vitit 2017: Qytetari i Tiranës

Fatos Tarifa

Në fund të çdo viti kërkojmë një “hero”, kërkojmë një individ të cilin e konsiderojmë dhe e shpallim “Njeriun e Vitit”. Ky individ supozohet se është më i shquari ndër të gjithë në punët që bën dhe në rezultatet që ka arritur. Zakonisht, mendja të shkon te politikanët—kaq shumë varen jetët tona dhe mirëqenia jonë prej tyre! Por, shumë herë, këtë individ e gjejmë mes artistëve tanë të talentuar, mes studiuesve tanë më të mirë, ndër atletët dhe sportistët tanëqë thyejnë rekorde, në radhët e intelektualëve të angazhuar që frymëzojnë ndryshime pozitive në shoqëri.

Pesë vite më parë, në prag të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, kur një revistë më pyeti se cilën grua konsideroj unë shqiptaren e shekullit, zgjodha Vaçe Zelën, për shumë arsye që i argumentova në atë kohë. Nëse do të nominoja sot njeriun e vitit dhe zgjedhjen do e bëja nga klasa e politikanëve, ky njeri, për mua, do të ishte pa dyshim Erion Veliaj. Por, këtë herë, preferoj një zgjedhje tjetër, që nuk është një individ i vetëm, por një komunitet i tërë njerëzish, që po e quaj me emrin kolektiv “Qytetari i Tiranës”.

Në vështrimin tim, viti që shkoi, më shumë se çdo periudhë tjetër gjatë këtij një çerekshekulli të fundit, njohu një shkallë më të lartë“ndërgjegjeje kolektive” (conscience collective), “sentimentesh të përbashkëta” (sentiments communs) dhe forcimin e një “interesi të përbashkët” (l’intérêt commun), për të cilat fliste Durkheim rreth një shekull më parë. Viti 2017 mund të konsiderohet si një vit kthese (për mirë) në kalendarin politik të Shqipërisë postkomuniste. Kjo kthesë nuk do tëkishteqenë e mundur pa rolin e qytetarëve, ose të publikut, veçanërisht atij të kryeqytetit, ku graviton pesha politike e vendit.

Qytetari tiranas, si një subjekt kolektiv dhe si një agjent i rëndësishëm ndryshimesh brenda sistemit, dëshmoi qartazi gjatë vitit që lamë pas se është sot më pak i manipulueshëm politikisht, se është “çmobilizuar” dhe “çmilitarizuar” në një masë të konsiderueshme, duke iu larguar transheve të luftës së paprinciptë politike dhe duke krijuar një vizion më të qartë për të ardhmen e qytetit të vet dhe të vendit të tij.

Shkurt, qytetari tiranas është sot, politikisht dhe shoqërisht, shumë më i emanciouar. Kriza politike e pranverës së vitit që shkoi, me “çadrën” si metafora kryesore e saj dhe me një“kornizë gramatikore” të përdorur, që e bënë më të pakuptimtë dhe më të papranueshme për masën e gjerë të qytetarëve të kryeqytetit e të mbarë vendit vizionin dhe mesazhin filozofik e politik të opozitës për gjoja krijimin e një “republike të re”, i shërbeu pikërisht kësaj arritjeje.

Në një masë më të madhe se më parë, qytetari tiranas (si personifikim kolektiv i popullit tonë), i ka mbështetur fuqimisht reformat e ndërmarra, sidomos reformën në fushën e drejtësisë. Ky “zgjim kolektiv” qytetar u dëshmua më së miri në zgjedhjet parlamentare të verës që shkoi, të cilat vështirë se mund të mohohet se ishin zgjedhjet më të mira deri më sot.

Qytetari tiranas sot ruan dhe kërkon një qytet dhe një mjedis më të pastër, më shumë rend dhe rregull. Ai u është larguar “betejave të rrugëve” të llojit “Prise de la Bastille” dhe i është kthyer normalitetit, punës, jetës qytetare, shëtitjeve në parqe e në natyrë, librarive, sallave të koncerteve e të bibliotekave.

Pikërisht ky kolektivitet njerëzish—“qytetari tiranas”—mënyra e jetesës dhe veprimtaria e të cilit rrezatojnë në mbarë vendin, meriton të quhet “njeriu i vitit”.