“Ata erdhën fillimisht si anëtarë të Komisionit Ndërkombëtar të Kufijve”. Disa foto historike dhe hija e Moskës në Shqipëri

DITA Online

Prezenca e tyre lidhet me rolin e bjellogardistëve në shërbim të ish-Mbretit Zog në vitin 1924. Por historiografia zyrtare e njeh prezencën e tyre qysh në maj 1913, ndërsa ata erdhën si pjesë e forcave ndërkombëtare të dislokuara në Shkodër.

Si anëtarë të Komisionit Ndërkombëtar të Kufijve oficerët caristë shkelnin për herë të parë në tokën shqiptare. Siluetat e tyre shihen qartë në njërën nga fotot që shoqëron këtë tekst, në ditët e para të instalimit në Shkodër, ku ndryshe nga austro-hungarezët, anglezët, italianët dhe gjermanët, ata nuk do të kishin të drejtë të “performonin” me parada ushtarake përballë vendasve kuriozë, të lodhur nga vuajtjet që u sollën malazezët me topat e armët e tyre.

Ata do të mjaftoheshin me prezencën fizike të një grushti oficerësh madhorë, stafi civil e diplomatësh.

Studiuesi Armand Plaka, i cili na sjell këto foto të rralla në DITA, shkruan:

“Pa e ditur, ata do ta ndjenin ndoshta për herë të fundit puhizën e lehtë të brigjeve të Adriatikut, pasi vetëm një vit më vonë do të shpërthente “Lufta e Madhe”, e cila do të rezultonte me shumë pasoja për fatin e Rusisë dhe vetë njerëzimit.

Ndërsa Lufta po shënonte një katastrofë për ushtrinë cariste, Revolucioni Bolshevik i tetorit 1917, do të bënte që shumë syresh të braktisnin vendin.

Në fundvitin 1924 e fillimvitin 1925, ata i dhanë një dorë të konsiderueshme përpjekjeve të Zogut, për t’u rikthyer në pushtet në bashkëpunim të ngushtë me jugosllavët.

Do të duheshin edhe disa dekada që rusët të shkelnin sërish në Shqipëri, tashmë me një rol, pushtet e prezencë shumë më domethënëse, e cila do të kulmonte me vizitën e ish-shefit të atëhershëm të Kremlinit, Nikita Sergejeviç Hrushov në Tiranë, në vitin 1959.

Ky do të ishte paradoksalisht edhe kulmi i marrëdhënieve shqiptaro-ruse (dmth sovjetike), pasi ajo që pasoi, ishte një degradim shumë i shpejtë e radikal i tyre.

Nën dritën e zhvillimeve të dekadave të fundit, e sidomos të viteve të fundit, hija e Moskës në Shqipëri është bërë sërish temë diskutimi, e artikulimi rreth politikave të saj kundrejt Shqipërisë e shqiptarëve.

a.d. / dita

Share This Article
24 Comments
  • Po keto foto mund te jene edhe ne Vietnam, fjala vjen, e kudo gjetke ne dynja!!!???
    Vlen qe te shenohen edhe vendi, viti, emra njerezish, momenti shkrepjes, etj., qe foto, fakti, te marre vlera shtetrore historike.

  • Kur shikon Tironen e bukur te 1913 dhe e krahason me zhgaravine qe po le pas Edi Terminatori te vjen per te qare me denese:

    SI KA MUNDESI QE SHQYPTARET KANE HYPUR NE MAJE TE PUSHTETIT NJE TERMINATOR SI EDI RAMA?

    Per momentin jam ne San Francisco te Californise dhe i gezohem pamjes se mrekullueshme te nje qyteti dhjetra milionesh me shtrirje ne disa kodra i mbuluar me gjelberim, me lule kudo, me vila fantastike dhe me nje infrastrukture te mrekullueshme dhe kur shikoj pamjen e bukur te Tirones sone ne 1913 dua t’i them Kryeministrit tone Terminator qe di te punoje vetem me tritol ne dore:

    SHKO DHE SHIKO SAN FRANCISCON NE SHBA O EDI RAMA SE JE BERE PER TIRANEN ME I KEQ SE TERMETI QE SHKATERROI KETE QYTET TE MAHNITSHEM DO VITE ME PARE.!

    • Per INTELEKTUALIN!
      Nuk di ndoshta ke te drejte, ngaqe ka kohe qe nuk e ke kam pare >Tiranen, Por mund te them se prishja e qyteteve ka filluar me SALI BERISHEN. Kur Edi Rama ishte kryetar bashkie ne Tirane, iu futi fadromat te gjitha ndertesave te paligjshme. Nuk e di ç’moshe ke, dhe ndoshta nuk e mban mend. Atehere ne dy brigjet e Lanes kishte kjoska te neveritshme dhe qebabtore qe te qelbnin me ere. Ishin ndertuar ne kohen kur kryetar ishte Albert Brojka. Mbasi Edi i prishi kioskat, atehere nisen edhe qytetet e tjera t’i prishin: Durresi, Vlora, Korça, Shkodra (me vone nga tjerat). Te vetmit qe kundershtuan per prishjen e kioskave, ishte Partia Demokratike: “po iu hiqet buka e gojes njerezve”, Kjo sepse shume prej tyre kishin restorante buze Lanes.
      Sot, nuk e di. Mbas Edi Rama ka shume faj per ndertimet qe po behen sot, por qe shkaterrimi i ambjenteve qytetare ka nisur me Sali Berishen, per kete nuk kam asnje dyshim. E kam jetuar ate kohe!

    • Idioti mbetet idiot.

      Të gjitha pamjet janë nga Shkodra, por ky teveqel dhe kar-agjoz, që i është mbushë mendja se qenka intelektual, as ka mend dhe as ka pikë Tirane në vete.

    • EDI rAMA E HOQI HALEN QE NGRITI sALI bERISHA ME KJOSKEZIMIN ne kryeqytetin e shqiperise dhe ne ter qytetet shqiptare.!
      Ku merre vesh ky intelektual pa koke se c`eshte bere ne Tirane.
      Munde te theme qe Tirana po behet Kryeqyteti me i mire ne Ballkan.!

    • kjo eshte per tu cuditur si jetojne ne San Francisko disa” intelektuale” te tille qe duan te na cojne perseri nne1913 .Kur e mori Tiranen Edi Rama si kryetar bashkie Tirana ishte ne gjendjen me te keqe te saj mbushur me kioska dhe pisllek dhe ktheu ne nje qytet modern,.

  • SHOKU ARMAND PLAKA …..A E DINI JU SE NE 1913 RUSET BASHKE ME SLLAVET PO BENIN PLANIN E LUFTES ..PER TE MARRE KROACINE BOSNJEN DHE KOSOVEN NGA SERBIA …. KETO RUSE QE KANE ARDHUR NE SHQIPERI KANE QENE SPIUNA TE CARIT …QE BASHKE ME MINISTRIN E MBROJTJES SERBE BENE PLANE SI TE PROVOKONIN LUFTEN E MADHE … 5 STUDENTA SERBE NE NJE KAFE NE BEOGRAD ME NJE TIP SPECIAL TE QEVERISE .. BENIN PLANIN SI TE BENIN ATENTATIN E PRINCIT AUSTRO HUGAREZ FERDINAND ……DHE KESHTU U BE ..E VIZITUAN BOSNJEN DISA DITE PARA SE TE ARRINTE PRINCI DHE … CAKTUAN VENDET E ATENTATIT …. NE 5 VENDE TE NDRYSHME …DHE JA ARRITEN QELLIMIT SE E VRANE PRINCIN… .SE BOSNJA ISHTE AUSTRO HUNGAREZE DHE KROACIA …. NDERSA KOSOVA SHQIPTARE ….. DHE RUSET I THANE MAFIAS SERBE ..KE VETEM NJE RRUGE QE JU TE MERRNI BOSNJEN KROACINE DHE KOSOVEN…. BENI ATENTATIN DHE DO TJU SHPALLIN LUFTE .. AUSTRO HUNGAREZET … PASTAJ HYRI GJERMANIA SE RUSET MBROJTEN SLLAVET …. QE ISHIN PREGATITUR QE NGA 2 VJET .PARA ATANTATIT …DHE FRANCA ANGLIA QE JU BASHKAUN CARIT … … ..DHE ……PASTAJ E PAME KUSH PERFITOI NGA LUFTA … SERBIA ….. POR CARI SE KISHTE PARASHIKUAR QE GJERMANET DO TI CONIN KALIN E TROJES ..LENININ ..QE ISHTE SHPORRUR NGA RUSIA NGA CARI SI ANTI REGJIM ..BOLSHEVIK ME IDE TE MALLKUARA ..PRA KETO RUSE ISHIN ME TE VERTETTE SPIUNA QE VININ TE SHIKONI PLANET E TYRE PER PUCIN… DHE TANI SI MENDONI JU AMBASADE RUSE CFARE BEN NE SHQIPERI ….???? KUR NGA ANA TJETER I SHET ARME SERBIT …

  • Londer 1913

    Territoret shqipetare do tu jepen serbise e greqise

    per ti grabitur dhe gjithashtu, ai shtet i vogel qe

    shqipetaret e mbrojten e gjak, duke luftuar krahe

    Perandorise Osmane, do te jete nen vasalitetin

    rus.

    Cfare paska ketu te paqarte qe derdellisni kot se koti.

    • clidhje ka censurimi im ketu.

      eshte e shkruar e bardha mbi te zeze ne marreveshjet

      e londres qershor 1913 kjo gje.

      mbi te gjithe fare, kane kaluar 100 e kusur vite nga ato

      marreveshje, shif e shkruaj, as edhe nje dite te bardhe

      nuk ka pare ky popull ketu ne vend te tij.

      censurimi qe thua ti, eshte te veprosh si puna e strucit

      fut koken nen rere dhe mendon se nuk e shikojne

      te tjeret.

      • Arben mos u lodh kot ata njohin vetem nje histori lindje-Perendim pra histori gjeografike madje nuk e dine qe Rusia ishte me Antanten ‘demokratike’

  • Zoti Thano:

    Gazeta DITA duhet te tregohet me korrekte me komentet e inelektualit qe ri-publikon ne konteks me teknollogjine copy-paste te nje shkrimi tjeter shume me te vjeter per Tironen e vitit 1913 nga intelektuali, megjithate nuk eshte koha per mllefe dhe inate dhe ju o morracke te Enverit mbylleni halen me mallkime bolshevike, sepse po te gjykojme se:

    RUSET E CARIT ROMANOV NUK ISHIN KASAPE DHE XHELATE SI BOLSHEVIKET E LENINIT DHE STALINIT

    dhe se:

    Nuk eshte fare e vertete teza e propagandes komuniste qe shkruan se:

    “…Ndërsa Lufta po shënonte një katastrofë për ushtrinë cariste…”

    sepse:

    Po te hapesh internetit dhe te kerkosh materiale per Luften e Pare Boterore del ashiqare se ishte Gjermania e Kaiserit qe kishte humbur Luften totalisht me Rusine Cariste dhe pikerisht qe te ndalonte kapitullimin e pashmangshem nga Ushtria Cariste, Kaiseri gjerman dergoi lumpenin Vladimir Lenin nga Zvicra ne Rusi me nje tren te blinduar bashke me dy valixhe plot e perplot per te realizuar Revolucionin Bolshevik te Tetorit, ja cfare shkruan agjensia prestigjoze gjermane DW per kete histori:

    Si e ndihmoi Gjermania Leninin?

    PERKTHIM NGA: INTELEKTUALI

    “…Pak njerëz e dinë që Revolucioni i Tetorit u krye me mbështetjen aktive të Gjermanisë së atëhershme. Rrëfimi i perandorit Wilhelm II është i thjeshtë: destabilizoni Rusinë në mënyrë që të zvogëloni presionin në Frontin Lindor. Zyrih, 9 Prill 1917. 32 emigrantë rusë presin trenin e tyre në platformë. Një grup protestuesish bërtitnin ata: “Tradhtarë, derra te shitur!”, Por ata që ishin brenda gjithashtu kishin mbështetës. Përfundimisht, përkundër përpjekjeve për ta bllokuar, treni bëri rrugën e tij për në Rusi. Ky tren i jashtëzakonshëm u sigurua nga Perandori gjerman Wilhelm II, i cili i vuri vetes qëllimin për të hedhur shumë bezine në zjarrin e Revolucionit Rus. Vladimir Ilyich Ulyanov, i quajtur Lenin, ishte ulur në një nga vagonet speciale. Me ndihmën gjermane, ai la azilin e tij zviceran dhe një javë më vonë arriti në destinacionin e tij: Petrograd. Në Rusi, Revolucioni i Shkurtit sapo kishte përfunduar, duke rrëzuar Tsar Nikollën II dhe krijimin e një të ashtuquajture “qeveri të përkohshme”. Revolucioni tjetër i madh tashmë po trokiste në derë. Berlini po ndiqte me vëmendje kthimin e emigrantit të famshëm Vladimir Ilyich në Rusi. “Ardhja e Leninit ishte e suksesshme. Ajo funksionon plotësisht ashtu siç ishte parashikuar, “shkroi Komanda e Lartë gjermane në një telegram Ministrisë së Jashtme. Një paradoks i vërtetë politik: Wilhelm II aleatë me Leninin komunist. Hungaria ka qenë në luftë që nga viti 1914. Llogaria e Berlinit është e thjeshtë: Lenini dhe bolshevikët e tij duhet të destabilizojnë Rusinë dhe kështu të ulin presionin ndaj Gjermnise ne Frontit Lindor gjatë Luftës së Parë Botërore. Plani funksionoi perfekt. Perandoria gjermane shfrytëzoi me sukses një rregull të vjetër diplomatik:
    “Armiku i Armikut tim është Miku im.”

    Njeriu engimatik që shkroi skenarin për Revolucionin e Tetorit

    Ideja dhe koncepti nuk ishin të reja. Autori i tyre është një njeri që mban pseudonimin komunist “Parvus”: Israel Lazarevich Gelfand. Ai është një hebre i pasur rus që, qysh në vitin 1914, i propozoi ambasadorit gjerman në Kostandinopojë “një aleancë midis bajonetës gjermane dhe grushtit proletar të Rusisë.” Parvus besonte se interesat e Gjermanisë dhe revolucionarëve rusë ishin identikë ne perputhje te plote interesash. Pas ca kohe Parvus u ftua në Berlin per nje vizite zyrtare ne nivel te larte. Parvus, te cilit i pëlqente të jetonte gjerësisht dhe të rrethohej nga bukuritë pasurore dhe femerore, u shfaq për herë të parë në Gjermani në 1891. Në atë kohë, ai shkroi nën pseudonime të ndryshme për gazetat e së majtës dhe u takua me liderët komunistë si Rosa Luxemburg, Karl Kautsky, Lenin dhe Trotsky. Por, duke e parë atë live, ata nuk i besuan shumë atij. Pas “Te Dielës së Përgjakshme” më 22 janar 1905, kur Cari i Rusise urdhëroi të hapet zjarr kundër demonstruesve në Shën Petersburg, Gelfand dhe Trotsky ishin ndër të parët emigrantë rusë që u kthyen në vendlindje. Ai u internua në Siberi, por arriti të shpëtojë, pas së cilës ai bëri një karrierë të shpejtë dhe të suksesshme biznesit në Stamboll, dhe per kete arsye miqtë e tij të mëparshëm komunist i kthyen shpinën. Por, atëherë shpërtheu Lufta e Pare dhe Parvusi pati mundësinë të futej përsëri në politikë. Pas bisedës së tij me ambasadorin gjerman në Stamboll, Parvusi ishte i ftuar nga Ministria e Jashtme gjermane, takim në të cilin ai paraqiti një skenar për një revolucion ne Rusi. Një skenar që muaj më vonë me të vërtetë do te materializohej. Në 23 faqe të shtypura me shkrim, Parvusi përshkruan në detaje se si një grusht shteti i mbështetur nga jashtë mund të ndodhte lehtesisht në Rusine Cariste. Skenari flet për para, sabotim dhe rrëzim të qeverisë. Një muaj më vonë, thesari i Perandorit Wilhelm ndau 2 milion marka për të “mbështetur propagandën revolucionare në Rusi”. Kështu u realizua plani historik i Parvus. Një grusht shteti u zhvillua më 7 nëntor 1917, i cili mbeti në histori si “Revolucioni i Tetorit”, nje nje kohe qe për Rusinë, lufta praktikisht kishte mbaruar me fitore dhe Wilhelm II pagoi gjysmë miliardë euro për te shpetuar nga rezili Gjermanine…”

    • Po shyqyr qé na sqarove se vallahi sot e mêsova se parvusi paskerkaqén ideatori i revolocionit tê tetorit ! Pale po paska qénê hebre, sorrosian, dhe me siguri mik i edi ramês !!! Béj nonjê lidhje a marifet intelektualêsh se té vjen ndorésh dhe vishja edi ramés si shkakêtarin e luftés sê parê botèrore ! Kushedi sa do géxonte plakarruqi i “qyqeqarit xhixhital” nga ky xbulim !.

  • ja intelektuali; e ka “personale” me enverin, a thua se eshte dhe ka qene i bashkematshem me ate . do ishte interesante nese ti, si bashkekohesit, tuk jakova, malishova, apo dishnica, apo mitat frasheri a qazim mulleti, do kishje perplasje pune o armiqesi pozicionesh, me enverin dhe t’a ka “dhjere” . ndersa ti ne distace, vetem lehje te nje aneshme personale te tuat, ke ndaj enverit . c’ behesh karikature kote, kur ti nje kone e vetdeshperuar ke qene dhe je para tij dhe s’matesh as si ne bashkepunim personal e as ne “kaplloqe” me ‘te . a thua pra, se enveri te ka prishe programet e tua te perndritura per “shpetimin” e shqipetareve, o nje …cop’ qyqar i rrjedhur .

  • Rusia nuk i ka bo ssnje dom shqiiperisr se ke lidhja e prizrenit ushin turqit qe nuk e njoften lidhjen rusia qe mundi turqine ca do bonte kur abadollaket nuk e njoften do te ndihmonin serbin eshte llogike. Jane turqit raca me e qelbet ne ballkan me shqiptaret kane talle karin kto mongola e bythqira

  • Zoti Intelektual,
    San Francisko, ku per momentin ndodheni,
    ka 885,000 banore dhe jo dhjetra milione!
    Me respekt,
    Gimi

    • Eshte mania e intelektualit per te genjyer ashtu si edhe genjen gjithemone per Enver Hoxhen.

  • Zoti autor, mos ngaterro nacional shovinizmin Rus, me social-imperializmin Sovjetik te krijuan dhe ideuar nga renegati Nikita Hrushov, edhe pse ky nuk ishte Rus, por Ukrainas. Eshte e vertet qe qarqet nacional-shoviniste Ruse kane demtuar dhe po e demtojne rende interesat e Shqiptareve ne Balkan, por kete nuk e kane bere vetem. Mos harro Kongresin e Berlinit, Konferencen e Ambasadorve ne Londer, Traktatin e fshehte te Londres ky I fundit I denoncuar publikisht nga Bolsheviket te cilet asgje si lidh me nacional-shovinizmin Rus te djeshem apo te sotem.
    Eshte mire te flasesh per nacional-shovinizmin Rus, por mos ngaterro te zezen me te kuqen se nuk jane njesoj.
    Duhet te analizosh ku I ka rrenjet dhe nga buron kjo ideologji.
    Dhe para se te dilte ne skene roli I Rusise ne Ballkan kush I vrau dhe shkaterroje shqiptare duke I kthyer nga shumice ne pakic me kete zone gjeografike?
    Nje historian I mire eshte objektive, dhe ne kete menyre I vjen ne ndihme ndregjegjes kombetare te cdo shqiptari. Dhe jo duke manipuluar te vertet historike ose duke I mohuar ato.
    Mos u merr me Diten se dita vetem dite qe s’eshte por eshte bere me sterr se nata.

    • Shume sakte ke shkruajtur ti. Prandaj ENVER HOXHA eshte YLL EPOKE.

  • Enver Hoxha eshte nje mut muti,kopil sllav,qe sulmoi Kosoven,ua fali sllaveve dhe inkurajoi masakrat greke ne Cameri.Jo vetem nuk nderhyri por bllokoi edhe nderhyrjen e SHBA,duke perzene Ambasaden amerikane nga Shqiperia.Lexoni vepren Rreziku Amerikan per Shqiperine.
    Ruset e Careve Romanof kane qene me te poshter,me antishqiptare se Lenini,Trocki,,Stalini .
    Edhe ne Krime te behej lufta me Turqine,.mendjen e kishin te zhduknin trojet dhe popullin shqiptar..
    Traktati i Shen Stefanit e coptonte Shqiperine midis Serbeve dhe Bullgareve.Kongresi Berlinit zmadhoi ne kurriz te Shqiperise Serbine dhe Cernagoren..
    C`kusur kishin Shqiptaret se hante dajak Turqia ne Besarabi? Caret antishqiptare Romanof,qe me prostituten Ekatirine,kishin qellim te zhduknin popullin shqiptar,prandaj Lenini dhe bolsheviket jane per popullin shqiptar Hazreti Lenin ,Hazreti Zverdllov, dorembari Jakov,sepse vrane perbindeshin dinastine Romanof me fis e me fare,qe te mos mbije me ajo fare e poshter antishqiptare. NUK DO TE VINTE DOT VETON NE VERSAJE PER SHPETIMIN E SHQIPERISE,PRESIDENTI WILLSON,,PO TE KISHTE CAR NIKOLLEN MBI KOKE NE TAVOLINEN E FITIMTAREVE..

  • Jam plotesisht dakord me BACK UP, ishin Bolsheviket ata qe denoncuan per here te pare traktatin e fshehte te Londres,ndersa per mavrine INTELEKTUAL ai vuan nga sindroma Enver eshte e kote qe lodheni ai jeton ne San Francisco po mendja i ka ngelur ne keneten e Maliqit dhe vuan tmerresisht…Tirana e bukur e 1913 thote..kulmi,ajo ngjante me nje fshat te humbur ne anadoll….

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *