Kur neurokirurgia Barbara Lipska u diagnostifikua me kancer në tru, ajo mendonte se ishte e përgatitur për “luftën” që do duhej të kalonte. Por, ajo nuk e kishte idenë se çfarë e priste realisht.
Barbara Lipska ishte duke punuar në kompjuterin e saj, në një mëngjes të janarit të 2015-s, kur dora e djathtë papritmas iu paralizua. Pasi e kishte kaluar karrierën e saj 40-vjeçare duke studiuar trurin e njeriut, menjeherë arriti ta kuptonte se sa shenjë e keqe ishte kjo paralizë e menjëhershme. Neurokirurgia ishte e vetdijshme se shpjegimi më i mundshëm ishte ekzistenca e një tumori në zonën e trurit. Ajo kishte fituar dy herë mbi kancerin në 2009-n dhe mbi melanomën tre vite më pas – mundësia e përhapjes së sëmundjes përbënte sërish rrezik.
Kur mjeku e thirri Lipskan të nesërmen në mëngjes për ta raportuar lidhur me skanerin e bërë, u zbulua që i gjendeshin tre tumore në tru, njëri prej të cilëve ishte i gjakosur, çka sugjeronte melanomën metastatike. Ajo ishte padyshim e shkatërruar, por jo plotësisht e habitur.
Prognoza nënkuptonte vdekjen. Në moshën 63vjeç, ajo e dinte që më e pakta që mund të shpresonte ishte të gëzonte katër deri në shtatë muaj jetë.
“Ideja që unë mund të humbisja logjikën, nuk hyri në mendimet e mia dhe nuk u diskutua kurrë”, thotë ajo. “Të gjithë ata u fokusuan tek ajo që unë mund të vdisja nga momenti në moment.”
Megjithatë, në dy muaj të stresueshëm, pas operacionit,rrezeve dhe fillimit të kimioterapisë, Lipska “rrëshqiti” në atë që ajo e quan “çmenduri”. Tumoret dhe ënjtjet në fusha të ndryshme të trurit të saj i shkaktonin ndryshime të çuditshme të sjelljes, mungesë gjykimi, ndjeshmërie dhe tolerance si dhe vështirësi për të bërë lidhjen e vetes me botën përreth.
Për disa kohë, familja e saj nuk e kuptoi që këto ndryshime ishin një tregues i asaj që po ndodhte fizikisht në trurin e saj. “Unë nuk isha një person që kishte ndryshuar totalisht, isha më shumë një karikaturë e tipareve të mia më të këqija”, thotë Lipska.
“Në mua ekzistonte gjithnjë një lidhje e vakët me realitetin. Por, mund të justifikohet gjithsesi.”
Vet ajo nuk ishte e ndërgjegjshme për transformimin e saj në realitet . “Unë isha e sigurt që të gjithë rreth meje ishin duke vepruar gabimisht. Mendoja se ata ishin duke komplotuar kundër meje.” Ironia, tregon ajo, ishte se ajo kishte nevojë më shumë se kurrë për atë pjesë të trurit që ishte prekur nga tumoret- për korteksin frontal-në mënyrë që ta kuptonte faktin që ishte e prekur nga një sëmundje e tillë.
Kur truri i saj u vendos sërish në skanim, burri i saj dhe fëmijët e saj të rritur u alarmuan nga mungesa e saj e ndjeshmërisë: Lipskas iu gjetën 18 tumore në tru. Pas imunoterapisë, që u pa si jo efikase, Lipksa filloi trajtimin me dy drogëra, trametinib dhe dabrafenib, të sapo disponueshme për pacientët me llojin e saj të melanomës. Kështu, “lavazhi” i trajtimeve filloi të japë efekt, duke ia zvogëluar tumoret. Ndërsa aftësia e Lipskës për të përpunuar emocionet u kthye. Të të vetkuptuarit sesa keq kishte qenë, ishte proces tepër i vështirë për të.
“Gjëja më e tmerrshme ishte që unë lëndoja njerëzit që dua. Teksa rifitoja vetdijen, gjithçka filloi të merrte jetë, dhe pashë se nuk kisha as idenë më të vogël për sjelljet e mia. Mësova se kisha mërzitur nipërit e mi, të cilët i dua si askënd tjetër”, thotë ajo, duke rikujtuar një incident në të cilin ajo i kishte bërtitur atyre. “Edhe tani ndihem tmerrësisht fajtore.” Për mua dhe familjen time kjo ishte një pjesë shumë shqetësuese e sëmundjes sime.
“Megjithatë për doktorët trajtimi i sëmundjes që për pak sa nuk më mori jetën ishte primar, dhe çdo rezultat i kësaj sëmundjeje mendore ishte e kuptueshme që të mos ishte primare”, pohon ajo. “Shqetësimi ishte kanceri, trajtimi që i bëhej tumoreve. Çfarë më ndodhi mua psikologjikisht ishte kompletësisht e anashkaluar. Edhe pavarësisht gjithçkaje, onkologët kurrë nuk u bënë kureshtarë lidhur me të.”
“Unë jam një histori e suksesshme, shton ajo, një rast i rrallë. Jo shumë mund të mbijetojnë sikurse mbijetova unë në kushtet e mia, dhe për më tepër të tregojnë se çfarë kanë lënë pas shpatullave të tyre. Por nëqoftëse unë do të kisha humbur mendjen përgjithnjë, nëse tumori do të kishte shkatërruar lëvoren frontale të trurit tim, nëse unë do të kisha mbijetuar pas këtij sulmi tumorial, a do të ishte kjo gjë një sukses për mua? Unë këtë nuk e di.”
Lipska i ka kushtuar karrierën e saj mekanizmave të sëmundjes mendore-duke u fokusuar veçanërisht tek skizofrenia- dhe mbijetesa i mundëson asaj një çështje të re studimi. “Shpresoj që njohuria ime në të jetuarit në një botë që nuk bënte sens, të ndihmojë personat që përjetojnë sëmundje mendore për të gjitha llojet e arsyeve,” thotë ajo.
Në skanerin e saj më të fundit, në janar, mjekët zbuluan një tumor të vogël. Ishte një zbulim i rëndë, por ajo dhe familja e saj shpresojnë se është “vetëm një pengesë tjetër e kalueshme”.
Sëmundja e ka ndryshuar përgjithmonë. Ajo është e verbër në një sy, shumë më e dobët fizikisht dhe nuk i beson më plotësisht mendjes së saj. “Qëndrimi im ndaj trurit dhe shëndetit mendor ka ndryshuar. Unë nuk ndihem më e pamposhtur.” Ajo dyshon, posedon “më shumë ndjenja ” si shkencëtare që është, dhe është një person më tolerant. Kur persona me sëmundje në tru mbërrijnë në laboratorin e saj, gati për hulumtime, Lipskës dhe ekipit të saj thjesht i paraqitet një moshë dhe shkaku i vdekjes.
“Mund të kisha qenë unë. Unë i shoh ata dhe e di se secili ka një histori kaq shumë personale.”
The Guardian
Përktheu: Dita
s.a/dita