Hemofilitë janë çrregullime të mpiksjes së gjakut (koagulopati), të cilat në përgjithësi janë të lindura. Sot në “Ditën Botërore të Hemofilisë”, autoritetet e Institutit të Shëndetit Publik (ISHP), bëjnë me dije se më të rrezikuar për të zhvilluar sëmundje të trashëgueshme të gjakut janë djemtë. Kjo për shkak të kalimit të sëmundjes nga nëna tek djemtë (recesive e lidhur me kromozomin X).
Nga se shkaktohen
Lidhur me faktorët që ndikojnë në shfaqjen e tyre, ekspertët e ISHP-së thonë se: “Hemofilitë shkaktohen
në 80 për qind të rasteve nga deficiti i faktorit të VIII koagulues dhe që në këtë rast njihen si: Hemofili të tipit A. Gjithashtu ekziston edhe Hemofilia e llojit B, e cila ndodh nga deficiti i faktorit të IX koagulues. Në grupin e këtyre sëmundjeve përfshihen edhe hemofilitë e shkaktuara nga deficiti i faktorit të XI, si dhe ajo që njihet ndryshe si hemofilia vaskulare.
Sipas bluzave të bardha të ISHP-së, klinikisht nuk ka dallime mes dy formave kryesore, Hemofilisë A dhe B. Dallimet ndërmjet tyre mund të bëhen vetëm nëpërmjet ekzaminimeve përkatëse, të cilat tregojnë mungesën e njërit prej faktorëve të mpiksjes së gjakut.
“Çdo vit në 17 prill, në të gjithë botën kujtohet “Dita Botërore e Hemofilisë”. Kjo bëhet për të rritur ndërgjegjësimin e popullatës mbi hemofilinë dhe sëmundjet hemorragjike të trashëgueshme të gjakut. Kjo datë është zgjedhur në kujtim të datëlindjes së themeluesit të saj, Frank Schnabel”, bëjnë me dije ekspertët e ISHP-së. Në vijim të shkrimit do të gjeni të detajuara edhe shenjat dalluese të këtyre sëmundjeve që shfaqen tek të vegjlit e porsalindur, si dhe tek fëmijët më të rritur në moshë.
Shenjat dalluese
Prania e sëmundjeve të trashëguara të gjakut mund të vihen re që në momentet e para të lindjes së bebeve. “Shenjat e para të sëmundjes mund të vihen re që në ekzaminimet e para që i bëhen të porsalindurit, ku vihen re hematoma të nënlëkurës, apo hemorragji pas një gërvishtjeje të vogël, e cila nuk pushon, por zgjat për disa ore.
Në mosha më të rritura, tek fëmijët sëmundja mund të evidentohet në rastet kur ata paraqesin hemorragji pas çdo dëmtimi fizik të hundës, dhëmbëve, kyçeve, lëkurës apo muskujve. Mund të jetë i pranishëm edhe gjaku në urinë, të vjellat, si dhe probleme të tjera që mund të vihen re në jashtëqitje.
Zhvillmi i sëmundjes mund të shoqërohet me forma të lehta dhe të rënda, në varësi të cilave përcaktohet edhe trajtimi që pacienti duhet të ndjekë.
Kujdesi që duhet treguar
Parandalimi i plagosjeve qysh në vegjëli është sfida më e madhe për familjaret e fëmijëve të evidentuar me një nga llojet e hemofilisë. Shtypja mbi plagë dhe ftohja e saj menjëherë, duhet të pasohet me trajtimin zëvendësues të faktorit koagulues që mungon dhe parandalimin e dhimbjeve dhe hemorragjive të cilat nëse nuk kontrollohen në kohë mund të jenë edhe vdekjeprurëse.
Ndërsa terapia zëvendësuese bëhet me koncentrat të faktorit koagulues të mangët, ose të plazmës së freskët, të ngrirë. Tek këta pacientë nuk këshillohet përdorimi i medikamenteve që pengojnë veprimtarinë normale të trombociteve, siç është aspirina. Trajtimi varet nga kushtet që paraqet pacienti.
“Duhet të jeni të kujdesshëm dhe të dini se në çdo rast duhet të paraqiteni tek mjeku në lidhje me kujdesin që duhet të ndiqni. Drejtohuni tek mjekët hematologë për t’u informuar më tej për format, parandalimin dhe trajtimin e këtyre sëmundjeve të trashëguara të gjakut”, bëjnë me dije ekspertët e Institutit të Shëndetit Publik./ DITA
p.k/dita