Tërmeti i këngës për Enverin

Një këngë për ish-udhëheqësin komunist që tronditi si tërmet opozitën shqiptare. Me kë është kryebashkiaku i Tepelenës: me ata që por ngrenë muzeun e “Aushvicit shqiptar” apo me ata që vazhdojnë të jenë nostalgjikë të Enverit. Pengu që e mundon Tritan Shehun që kërkon shkarkimin e Tërmet Peçit dhe pse shqiptarët kanë filluar ta adhurojnë masivisht atë që i sundoi për gjysmë shekulli…

Xhevdet Shehu

Kryebashkiaku i Tepelenës, Tërmet Peçi është bërë një personazh mediatik vitin e fundit për shkak se, në kuadrin e luftës kundër krimeve të komunizmit, lejoi që kampi i internimit të rrethit të tij të kthehej në muze si “Aushvici shqiptar”. Ndërsa u kritikua skajshëm për këtë qëndrim pro ndërtimit të kampit muze nga veteranët e luftës antifashiste, nga historianë seriozë, analistë e gazetarë të ndryshëm, madje edhe nga jashtë shtetit dhe nga zgjedhësit e tij tepelenas, ai u lëvdua, qoftë dhe në heshtje nga ata që ishin pro kampit, nga ish-të persekutuar të regjimit komunist dhe nga opozita aktuale. Ky qëndrim, si i prerë me thikë, u vu re qartazi në inaugurimin e fillimit të punimeve në ish-kampin, ku mbase i vetmi tepelenas që mori pjesë ishte pikërisht Tërmeti. Tepelenasit e tjerë e bojkotuan ceremoninë. Pjesëmarrja qoftë dhe e heshtur e kryebashkiakut në ceremoni donte të thoshte tërthorazi: nuk më përket mua të vendos për këtë, pavarësisht se kampi ndodhet brenda zonës sime administrative. Vendimet merren atje lart, në Tiranë…

Kjo është plotësisht e vërtetë. Tërmet Peçi rrjedh nga një familje e madhe antifashiste. Gjyshi i tij, Shefqet Peçi, nuk ka qenë një njeri dosido që ta bëjë Tërmetin të ndihet keq. Shefqet Peçi ka qenë një nga komandantët e shquar të Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare dhe Komandant të Përgjithshëm ka pasur Enver Hoxhën. Pseudonimin e Shefqet Peçit gjatë luftës, “Tërmeti” e mban për emër nipi i tij, tashmë kryebashkiak. Mbajtja e këtij emri të çuditshëm në të vërtetë tregon nderimin për gjyshin Shefqet. Në fund të fundit atij ia kanë vënë këtë emër, nuk e zgjodhi vetë. Që nuk e ka ndërruar emrin, ka bërë mirë dhe tregon se është një njeri me integritet. Ai ndihet krenar me luftën që ka bërë gjyshi dhe familja e tij. Ai ndihet i dinjitetshëm me këtë emër dhe për këtë besoj se e ndjen edhe nga bashkëqytetarët e tij që e votojnë. Ndaj mos u përpiqni ta hidhni Tërmetin matanë dhe ta bashkoni me atë që janë kundër Luftës Antifashiste, kundër dëshmorëve, pra dhe kundër anës më të ndritur të historisë sonë.

A gaboi Tërmet Peçi pse i mbajti iso një kënge labe për Enver Hoxhën në 75-vjetorin e çlirimit të qytetit që e ka zgjedhur kryebashkiak? Mendoj se në aspektin zyrtar nuk bëri mirë. Po para kryebashkiakut është qytetari Tërmet që e bëri këtë. E, ai tregoi se i mbetet besnikë traditës familjare. Ai bën pjesë në një grupim politik të majtë, shumica e të cilëve vazhdojnë ta kenë idhull Enverin, pavarësisht se partia e tyre është distancuar zyrtarisht nga ish-udhëheqësi komunist. Në rastin e këngës me Golikun, në një moment euforie, këndoi qytetari Tërmet dhe jo kryebashkiaku Peçi. Si kryebashkiak, ai “braktisi” bashkëqytetarët e vet dhe shkoi në ceremoninë e inaugurimit të kampit muze. Në një darkë me bashkëqytetarët e tij, pardje u mbajti iso atyre në një këngë për Enverin. Sepse bëhej fjalë për një ngjarje historike që lidhej me luftën. Mbase me këtë gjest ai ka dashur t’u tregojë bashkëqytetarëve të tij se kujt krahu i përket. Në fund të fundit nuk kreu ndonjë vepër penale, nuk vrau njeri, si ata që vranë në Gërdec apo në 21 janar…

Atëherë, çfarë të bëjmë me Tërmetin? Pse duhet ta paragjykojmë dhe, për më tepër ta ndëshkojmë? Të shkarkohet menjëherë, thotë PD. Kjo parti e politizoi menjëherë çështjen. Kërkoi ndëshkimin e Tërmetit, një pushtetari socialist, ndërkohë që nuk kërkoi ndëshkimin e Golikut. Sepse Goliku është sinonim i këngëve për Enverin dhe do ta sosi jetën duke kënduar për Enverin. Golikut ata nuk kanë se çfarë t’i bëjnë. Në këtë rast, Goliku është më shumë se një parti politike. Duke kënduar për Enverin e tij të shtrenjtë, Goliku mund të ngrejë në këmbë më shumë se kryebashkiaku jo vetëm tepelenasit, por gjithë Labërinë.

Nuk e njoh fare Tërmet Peçin. Nuk e kam takuar asnjëherë. Por përgjigja e tij lakonike dje mëpëlqeu. Tërmeti, iu përgjigj dje fare shkurt e pa asnjë mëdyshje atyre që kërkuan shkarkimin e tij: “Po le të më heqin, ça të them unë. S’do merrem me këto histori”, tha ai. E ka thënë qetësisht këtë, pasi ka mësuar një të vërtetë të thjeshtë, postet venë e vijnë, por dinjiteti mbetet. E, mbi gjithçka ai ka të shtrenjtë emrin e tij si trashëgimtar i një familjeje me histori dhe emër të nderuar.

Vetëm për këtë fakt, pra se ruan traditat e familjes, ai mund të sigurojë mandat të përjetshëm në Tepelenë. Duan apo nuk duan këta në Tiranë që bëjnë përzgjedhjen e emrave.

***

Mirëpo, problemi duket se është më i thellë se mbajtja iso për një këngë. Qoftë dhe nga një kryebashkiak për Enver Hoxhën. Cili është problemi?

Sepse ka ndodhur një fenomen i çuditshëm gjatë këtyre afro tridhjetë vjetëve pas përmbysjes së regjimit komunist. Ndërsa në dhjetor të vitit 1990 e disa vite më pas, në kushtet e një zjarrmie politike dhe një zemërimi të madh popullor për gjendjen katastrofike në të cilën ishte Shqipëria në ato vite, gjithë retorika negative drejtohej nga Enver Hoxha, gjithë mallkimet dhe epitetet më të zeza hidheshin mbi njeriun që udhëhoqi dhe e sundoi Shqipërinë për gjysmë shekulli, qytetarët e këtij vendi prisnin mrekullinë premtuar me bujë. Në krye të anatemuesve të asaj kohe ishte pikërisht lideri i demokratëve Sali Berisha. U ndaluan dhe u harruan këngët për Enverin dhe filluan këngët për Saliun. Vu e vu këngët nga Tropoja në Vlorë, nga Myzeqeja në Dibër… Me çifteli e lahutë, madje dhe me iso labe e gërnetë,si ajo që  u këndua para ca vitesh në një fshat të Beratit: “O Sali t’u bëfsha ferrë,/ merr pushtetin dhe njëherë…” Hapni YouTub-in dhe i kini aty me bollëk si këngët për Enverin, ashtu dhe ato për Saliun e Azem Hajdarin. Por nuk ka ndonjë ligj që t’i ndalosh të dëgjohen apo këndohen, qoftë edhe publikisht këto këngë. Shkoni nëpër dasma dhe do ngeleni pa mend se sa me zjarre patos këndojnë të dy palët, si ata për Enverin, dhe ata për Saliun. Madje edhe mu në mes të Tiranës ka nga ata të çartur që i hapin në kupë të qiellit bokset e makinave dhe tundin dynjanë…

Saliu u ngjit në pushtet e ra nga pushteti dy herë. Ai u bë i pari i vendit si Enveri dikur, por nuk e arriti kurrë autoritetin dhe prestigjin e udhëheqësit që e kishte idhull dikur dhe që e urreu si askush më vonë. Duket se urreu sepse nuk kishte këllqet e tij për të drejtuar shtetin, pale më të shkruante një histori suksesi. Në vend të mrekullive të premtuara me shumë bujë, ky njeri i solli gjëma të paimagjinueshme këtij vendi, si 97-a, 98-a etj., të cilat i dinë të gjithë shqiptarët. E megjithatë, ka nga ata që i këndojnë edhe sot e kësaj dite që vazhdojnë t’i këndojnë këtij njeriu. Është e drejta e tyre të këndojnë për një njeri që duan. Sepse edhe ndonjë ligj për t’i ndaluar këto këngë nuk ka. Ashtu si dhe për këngët e Enverit. Ndalimi i këtyre këngëve do të ishte një akt antidemokratik, po të përdorim një term të zbutur. Është i ngjashëm me iniciativën për të ndaluar filmat dhe gjithë krijimtarinë artistike të kohës së socializmit. Një ish-ministër socialist i Mbrojtjes, Pandeli Majkoja, u përpoq disa vite më parë ta bënte këtë, jo vetëm për Enver Hoxhën, por nuk ia arriti qëllimit.

Që kanë filluar të këndohen këngë për Enverin hapur, që flitet e shkruhet shpesh për udhëheqësin komunist, kjo e ka një arsye. Pasi kaloi rrebeshi i parë shumëvjeçar i anatemimeve, baltës dhe fyerjeve, duke parë realitetin që jetojnë, njerëzit kanë filluar të arsyetojnë me mendje të kthjellët: në kohën e Enverit u bë kjo e ajo (hidrocentrale, arsimim, emancipim shoqëror etj), ndërsa prej kaq vitesh çfarë është bërë? Në atë kohë, pra në diktaturë) kishim këtë e atë (kishim ushtri, kishim shtet, kishim rend e qetësi, etj), po tani? Dhe çdokush ka të drejtë të bëjë krahasime e të gjykojë. Kurrsesi nuk mendojnë njerëzit që të kthehet sërish diktatura, sepse kjo është e pamundur në çdo aspekt që ta marrësh. Por që të thuhet e vërteta, këtë nuk mund ta ndalojë askush. E kjo vërtetë ka vite që shkruhet edhe në libra, nëpër faqet e gazetave, në analizat që bëhen… Veteranët e luftës dhe komunistët mbajnë në duar fotografitë e Enverit në raste përvjetorësh që lidhen me luftën antifashiste. Disa e shprehin adhurimin e tyre për Enverin edhe me këngë, sikurse e shprehin edhe adhuruesit e Berishës dhe nuk u thotë askush “Mos këndoni!”

E çuditshme është se i pari që e artikuloi ndëshkimin për Tërmet Peçin pse këndoi për Enverin dhe parashtroi kërkesën për shkarkimin e kryebashkiakut është Tritan Shehu. Deri dje një adhurues i flaktë i ish-udhëheqësit komunist (me të cilin ka edhe një fotografi të rrallë nja 50 vite më përpara), ndërsa tani një ndjekës i flaktë i Sali Berishës, për të cilin është gati të bëhet kamikaz. As Saliu nuk ka fotografi me Enverin, ka me familjarë të Enverit, ka me Hysni Kapon e ndonjë anëtar të Byrosë Politike të kohës, por me Enverin jo. Thua të ndihet xheloz Saliu pse Tritani ka fotografi me Enverin dhe ai jo? Mbase. Prandaj dhe Tritani nxiton gjithnjë të sulmojë Enverin dhe të ngrejë në qiell Saliun.

Nejse, të kthehemi te thelbi i çështjes. Këngët që këndohen për Enverin tregojnë se ka një rikthim të nostalgjisë për Enverin. Është një fakt paradoksal ky. Por para se të kërkojnë ndëshkimin e një qytetari, qoftë ky dhe kryebashkiak, politikanët tanë duhet të shtrojnë një pyetje të thjeshtë para vetes së tyre: Pse është ngjallur kjo nostalgji për Enverin? Dhe arsyen për ngjalljen e kësaj nostalgjie duhet ta kërkojnë më së pari tek vetja e tyre. Sepse, si do që të vijë puna, është një nga absurditetet më të mëdha që ne përjetojmë fakti që politikanët tanë vazhdojnë të mbahen me luftën kundër krimeve të komunizmit dhe Enver Hoxhës edhe pas tridhjetë vjetësh. Për të fshehur paaftësinë e tyre në qeverisje, për të fshehur korrupsionin dhe krimet e këtyre tridhjetë vjetëve.

Në mënyrën më të thjeshtë dhe më filozofike të mundshme, e tha dje një qytetar në Tiranë, kur e pyeta pse është ngjallur nostalgjia për Enverin:

“Nuk ka asnjë çudi në këtë mes. Unë iu them politikanëve tanë të sotëm: Bëjini punët dhe veprat më mirë se Enveri dhe Enveri harrohet vetvetiu. S’ka nevojë për fushata propagandistike kundër Enverit dhe socializmit! Mos kini frikë se Enveri mund të ngjallet e të rikthehet në pushtet! Akoma nuk e keni kapur mesazhin e nostalgjisë për Enverin?”

Këndoi këngë për Enver Hoxhën, Tërmet Peçi i kthen përgjigje PD-së

Tërmet Peçi i këndon Enver Hoxhës nën shoqërinë e miqve të tij dhe drejtuesve lokalë të PS.

Kjo ka ndodhur mbrëmjen e kaluar në darkën e shtruar nga kryebashkiaku i Tepelenës, me rastin e 75 vjetorit të çlirimit të këtij qyteti fill pas një koncerti – raporton DITA.

“Enver Hoxha kapedani legjendar, bëre Shqipërinë vigane,”janë disa nga vargjet e këngës.

Pas publikimit të videos ka reaguar deputeti i PD, Tritan Shehu duke i kërkuar kryeministrit shkarkimin e Peçit.

Sipas Shehut ky është “skandal dhe turp i vërtetë”.

Pas kësaj është përgjigjur edhe vetë Peçi:

“Gjithçka ishte në kuadër të festimeve. Nuk kishte asgjë tjetër. Sa për reagimin e deputetit të PD-së, për këtë qark, Tritan Shehut, do e pyes pse nuk erdhi dje në aktivitet? Le të më heqin, s’merrem me këtë histori”, ka thënë ai.