Kanonizmat janë përmbledhje rregullash e normash që përcaktonin dikur veprimtarinë, të drejtat e detyrat, strukturën, funksionet e organizatave, shoqërive.
Në mjaft raste u quajtën edhe statute. Përmbajtja e tyre ka qenë e ndryshme: ekonomike, shoqërore, politike, kulturore.
Kanonizma e parë që njihet deri më sot është ajo e esnafit të tabakëve të Elbasanit. Më vonë numri i tyre rritet.
Kanonizma kanë patur, përveç esnafëve edhe komitetet, klubet etj. që u formuan brenda në Shqipëri ose jashtë saj në kolonitë e të mërguarve shqiptarë.
Në shumicën e tyre ato kanë patur karakter patriotik dhe kanë synuar organizimin e veprimtarisë për zhvillimin ekonomik, shoqëror e kulturor të vendit dhe të luftës për çlirimin kombëtar e shoqëror.
Përveç kanonizmave me karakter të përgjithshëm patriotik kombëtar, të tjerat kanë pasur karakter të theksuar klasor e profesional.
Të tilla kanë qenë ato të organizatave zejtare, industriale e tregtare, të arsimtarëve, të nëpunësve të administratës, të punëtorëve etj.
b.m. /dita