Dritëro Agolli i përket kombit shqiptar!

Muharrem Xhafa

Kam lexuar në gazetën “Dita” disa shkrime të bukura për poetin e shquar, Dritëro Agolli, me rastin e 2 vjetorit të ndarjes së tij nga jeta, më 3 shkurt 2017.

Sa unë kam vënë re, shkrimet kanë qenë kryesisht kujtime dhe, përmes kujtimeve, autorët kanë bërë vlerësime të merituara për Poetin. Jo më pak, po mbase më shumë se shumë të tjerë, kam pasur rastin ta takoj e të bisedoj me Dritëro Agollin, shtruar e sinqertë. Dritëroi ishte së gjalli, po mbetet edhe tani, me veprën e tij artistike, bashkë me Naimin, poeti kombëtar i Shqipërisë, për të cilin Nexhmije Hoxha shkruan në librin e saj “Jeta ime me Enverin”, Kujtime 2, botuar më 2001 : “Shkruajti, kur vdiq Enveri, thotë Nexhmije Hoxha, pasuesi i poetit tonë kombëtar, Naim Frashërit..”!

Drithëro Agolli ishte partizan 13 a 14 vjeçar dhe i qëndroi besnik LANÇ-it, i mbrojti me dinjitet Komisarin Memo dhe Komandantin Rrapo, edhe Njeriun me top; nuk lëpiu e as pështyu poeat e tij të fuqishme “Nënë Shqipëri”, Baballarët”, “Devoll – Devoll” etj, as veprat e tjera agolliane! Shumë u lëkundën ose e drodhën bishtin ose në heshtje u hodhën në krahun e organizatave tradhtare, por Dritëroi jo, ai mbeti partizan, antifashist, kundër Ballit e Zogut! Sa herë e kam dëgjuar Drithëro Agollin t’u përgjigjej “provokimeve” të medias të thoshte se letërsia shqiptare ishte më e zhvilluar në vitet e pushtetit popullor. Unë as nuk kam parë e as kam dëgjuar që poetin Dritëro Agolli ta frymëzonte për të shkruar ndonjë vepër letrare me vlera të veçanta ideore, letrare e artistike realiteti i ditëve të sotme. Më vjen keq që pena e artë e Dritëroit nuk shkroi për të fshikulluar përmes ndonjë vepre letrare të fuqishme plagët e sistemit borgjez, siç bënë në kohë e tyre shkrimtarë të mëdhej si Gëtja, Balzaku, Hygoi, Tolstoi, Naimi ynë etj., etj.

E di që dikush do të më qortojë përse po flas e shkruaj kështu për poetin e shquar e personalitetin, Dritëro Agolli. Nejse, kjo për mua nuk ka shumë rendësi, sepse po them një të vërtetë, madje duhen pena më të fuqishme profesionale se imja për të zbërthyer mendimin ideoestetik e filozofinë e Dritëro Agollit. Unë dua te them këtu se, kur u nda nga jeta 2 vjet më parë, atij e atyre, që më tërhoqën vëmendjen për fjalët që shkrova me atë rast për Dritëronë, iu përgjigja, pa asnjë hezitim që të gjithë ne do të vdesim e zor se do të kujtohet kush, ndërsa poeti Dritëro Agolli do të rrojë e do të kujtohet gjatë në breza edhe pas vdekjes, ashtu siç ka ndodhur me Naim Frashërin, Jeronim De Radën, Lasgush Poradecin, Fishtën, Mjedën etj. Njërit, madje, i thashë, duke i kërkuar falje për fjalët që përdora : Ore, budalla”, ne nuk bëjmë “vezën” e Dritëroit! Si ore të hedhim poshtë gjithë ata kolosë të letërsisë e artit të ri socialist, që kanë dhënë në veprat e tyre madhështinë e heroizmin e klasës punëtore, të fshatarësisë kooperativiste e të inteligjencës popullore për ndërtimin e socializmit të udhëhequr nga Enver Hoxha?! Si për t’u dhënë peshë fjalëve të mia, i thashë se shoku Enver Hoxha do të na qortonte e dënonte rëndë po të vepronim kështu edhe në kohën e tij, pa lëre sot! Mos harro se arti, letërsia, kinematografia, teatri, opera, kënga, muzika, të realizuara në vitet e socializmit janë të pavdekshme, sepse është e pavdekshme epoka e socializmit, që i frymëzoi dhe se ato e bënë të pavdekshme epokën, që sot e thërrasim “Epoka e Enverit”! A e di ti i thashë se shteti i poshtër i borgjezisë, ndërsa veprat e ndërtimit të socializmit i ka shkatërruar (krim makabër shtetëror), ndërsa veprat letrare, artistike, teatrale, muzikore, pikturën, skulpturore, shtypin, botimet, kinematografinë, fotografinë etj. nuk kanë mundur e as do të munden t’i ndalojnë e t’i shkatërrojnë? O, miku im, i thashë, kështu më ka thënë edhe Drithëroi i mençur! Si për të më zënë ngushtë, shoku që më qortoi, m’u kthye : A ke harruar ti, Muharrem, se çfarë ka thënë Drithëroi për Enverin në Kongresin e 10-të të Partisë së Punës të Shqipërisë? Jo, i thashë nuk kam harruar, dhe s’kam qenë hiç dakord me të, po as ti nuk di se çfarë më ka thënë Poeti i madh për atë rast!

Siç thashë, kam pasur shumë takime, shumë kujtime dhe shumë vlerësime të larta për poetin Dritëro Agolli, por do të tregoj, pa asnjë zbukurim, çfarë më tha Dritëroi në atë takim të rastit, po të paharruar. Ishte si një kapak floriri për bisedën mes ne dy miqve të vjetër!

Në fillim të “Rrugës së Dibrës” në katin e dytë ngjitur pallatit ku Dritëroi banonte, kemi pasur një zyrë modeste. Teksa shkoja për një mbledhje, shoh ulur në një stol të thjeshte druri rrëzë shkallëve, Dritëro Agollin. Si dy miq të vjetër përshëndetëm njeri-tjetrin me përzemërsi. Më ftoi të ulem dhe u ula. E dija që Dritëroi diku aty kishte shtëpinë, po, për hir të së vërtetës, unë nuk i kisha shkuar ndonjëherë për vizitë në shtëpi, ndoshta sepse takoheshim shpesh për shkak të detyrave që kishim kryer në socializëm, ndoshta, sepse një herë kisha kërkuar t’i bëja një vizitë, po, s’qe e thënë, sepse m’u tha përmes telefonit të shtëpisë, që s’ishte fort mirë me shëndet! Për fajin tim, një herë tjetër nuk u bëra mukajet. Kisha dëgjuar se Dritëroi në shtëpi ishte mikpritës i madh dhe xhymert i madh!

Pak pasi u ula pranë tij, e ftova të shkonim për kafe në lokalin më të afërt, po Dritëroi më tha se priste dikë për të shkuar dhe marrë pensionin.

I gjerë, shoqëror, me humor, i mençur, siç ishte, me flokët e bardhë plot nur si heronjtë e Ciklit të Kreshnikêve, me duart që i dridheshin pak, Dritëroi më pyeti për fëmijët e mi, pse komunistët janë të ndarë e jo në një parti të vetme, më tha se Hysni Milloshi kishte qenë poet i talentuar, u interesua nëse shkoja te Nexhmije Hoxha për ndonjë vizitë. Folëm dhe për gjendjen e vendit. Kryesisht dëgjoja. Populli po vuan nën Saliun, më tha Poeti, po nuk po më pëlqen as opozita socialiste, ndonëse e kam mbështetur.

Isha i bindur se do të hapte me mua edhe çështjen e kongresit të 10-të të PPSH-së. Dhe kështu ndodhi. Ndërsa po fliste, unë gjeta rastin dhe nuk mund të rrija pa ia thënë: Po ti, Dritëro, ç’pate që shfryve aq rëndë e me të padrejtë kundër Enver Hoxhës në Kongres?! Se ti ishe tejet i mirëvlerësuar nga Enveri : deputet i Kuvendit Popullor, anëtar i KQ të PPSH-së, kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, e kishe shoqëruar Enverin si gazetar e personalitet në vizita të ndryshme nëpër Shqipëri! Dritëro, ti, kur vdiq Enveri, ke shkruar diçka që mund ta shkruante vetëm pena e poetit të madh, Dritëro Agollit, ishin ato fjalë zemre, fjalë shqiptari, që do të mbeten në kujtesën e popullit tonë dhe ia recitova (i di përmendësh edhe sot këto 8 vargje) :

…Ne me Ty me dorê kapëm yjet

Dhe i vumë përmbi Shqipëri;

Ne me Ty s’e ulëm kurrë kryet

Nëpër gjysmëshekullin e ri !

…

Jam krenar që rrojta me Ty bashkë

Dhe jam bashkëkohës tok me Ty;

Nëpër popull shpirtin Tënd e pashë,

Pashë pranë të pavdekshmit sy!

Më dëgjoi me vëmendje i emocionuar, më përqafoi dhe më tha :

Muharrem, PRESJEN NUK U HEQ ! PO NA PERDORI RAMIZI DHE NE I SHKUAM PAS! Atë që bëri Ramizi me mua, e ka bërë edhe me të tjerë.

E di e di, i thashë! Dhe u ngrit!

Miqtë e mi!

Nuk rrezohet Dritëro Agolli!

Dritëroi rron, rron bashkë me çfarë shkroi për “gjysmëshekullin e ri”!

Dritëroi nuk ishte e as mund të jetë i borgjezisë!

Dritëro Agolli është i kombit!