Beteja e Qafës së Agrit ishte një nga betejat e rëndësishme gjatë kryengritjes antiosmane të vitit 1910.
U zhvillua në korrik 1910 ndërmjet 400-500 luftëtarëve të Malësisë së Nikaj-Mërturit e Dukagjinit të udhëhequr nga prijësat popullorë Prel Tuli, Mehmet Shpendi e Marash Delia, dhe më se 3000 trupave osmane të Shefqet Turgut pashës.
Për të mos lejuar futjen e forcave turke në krahinën e tyre, malësorët organizuan mbrojtje gjatë kreshtës malore të Dukagjinit, prej qafës së Valbonës deri në Malin e Toplanës, rreth 25 km dhe në lartësitë 1500-2500 m.
Nyja kryesore e mbrojtjes u bë Qafa e Agrit në pjesën jugore të Kreshtës.
o.p. / dita
Po pikturen e paraqitur, pse nuk e percaktoni, eshte e Qafes se Agrit apo e ndonje qafe tjeter dhe cili eshte autori? Ç’eshte kjo lloj gazetarie, sepse eshte bere mode ne gazetat e sotme, psh, shkruhet: 10 keshtjellat me te bukura te botes dhe renditen fotot e 10 keshtjellave pa i emeruar ato.
Im Ate ( 1980 – 1990) e ka perjetue kete betej.Kur e pyeta per luften ne Qafe te Agrit.Me tha:
2 jave ka ndej turku(paria garda e zbulimit) qe i printe ushtrise se Dergut Pashes.Iu sos edhe heja.Ta dishim qe ngritja e flamurit te bardhe difton se dorzohet ushtria e turkut.Nuk pat me iu ngjite qafes se Agrit.Patem me marre alete,(armatime)mazerre turkut e qe ishin ma te mira se armet tona,[{tymce,berdajka,pushka te gata,kapsullaqe}],fisheke boll,e turku do tu ktheta ka erdhi.Pa iu ngjite qafes se Agrit.Ato coshin flamurin nalt.Na ia vndoshim pushken dhe e vritshim.Derisa erdhi forca e ushtris se Dergutit dhe iu ngjit qafes se Agrit.
Ne qafe te Agrit i’a sht ba prite nga Mehmet Shpendi,Marash Delia e prej Salcet Prel Tuli,etj,etj.
Im Ate me thoshte.
Turku kerkonte me kalue nga qafa e Agrit per me hy ne Shkoder.Mehmet Shpendi i tha.Nuk te njohim ty(Dergutin) Dhe nuk te lejojme te kalosh kendej.Hyne e merre Shkodren m’ndoj shteg tjeter se ketej nuk kalon kurr e perjete.Kur ta marresh Shkodren bajme bisedimet.
Asht dredhe (kthye) mbrapsht e ra ne Puke e prej puket ka hy ne Shkoder.
KETA PER TE CILET FLET TI, 2-3 VITE ME VONE
U RRESHTUAN ME MALAZEZET PER TE
PUSHTUAR SHKODREN E TA KTHENIN SLLAVE.
ISHIN TRIMAT E USHTRISE OSMANE QE SOT
SHKODRA ESHTE SHQIPERI.
10,000 USHTARE OSMANE U VRANE VETEM
NE BETEJEN PER MBROJTJEN E SHKODRES.
FALE SAKRIFICES SE TYRE E KEMI SOT
SHKODREN NE SHQIPERI.
TE ISHTE PER KETA MERHUMER DO ISHTE
SERBI.
Kur Malesia e Madhe u ngrit kunder aziatikeve dhe ngriti flamurin shqiptar ne Deciq, soji i yt u be me turkun dhe luftoi ne krah te tyre kunder shqiptareve.
Malesoret ne rrethimin e Shkodres nuk deshen te luftonin nen flamurin e pushtuesve aziatike. Kushti i tyre i vetem ishte qe ne Rozafe te valevitej shqiponja dykrenare . Komandanti Hasan Riza Pasha pranoi,por kjo pune nuk i pelqeu tradhetarit Esat Pashe Toptani i cili e vrau pas shpine komandantin dhe me vone qytetin ju dorezoi malazezeve.
Me mire se te shohesh endrr me sy hapur,
lexo ndonje liber historie.
Shkodren e mbrojti ushtria e ndritur Osmane,
dhe fale kesaj sakrifice e kemi sot shqiperi, se do te
ishte serbi,
Shkodra eshte i vetmi qytet i zhvilluar shqipetar i
kohes qe u mbajt nen Shqiperi, edhe pak Berati.
krahinat e tjera te shqiperise sotshme ishin fshatra
te humbur.
Qendrat e medha te Perandorise ne trojet shqipetare
ishin, Shkupi, Prishtina, Shkodra, Janina
pastaj vinin Berati, ndonje Elbasan e tjera me radhe.
Ik o hale dum babist se na ndote blokun.
Lavdi trimave shqiptare qe i kthyen pushken hordhive osmane.
Thuri lave dite nate, vec dije, se u rreshtuan me
malazezet per te pushtuar shkodren.
Ishin trimat osmanllinj me sakrificen e tyre qe
sot shkodra eshte shqiperi, e jo serbi.
Esat Pasha e shiti Shkodren te Malazezet , pasi vrau me pare nepermjet te besuarit te tij Osman Bali , komandantin osman Ibrahim pashen per arsyen e vetme se pashai turk kishte rene dakort me shqiptaret per ta mbrojtur Shkodren nen flamurin shqiptar te Skenderbeut dhe jo ate osman.
Ne fakt Shkodren e shpetoi presioni Austohungarez i cili i detyroi malazezet te terhiqeshin nga Shkodra e pushtuar dhe shitur me pare nga Esat qeni.
Por ju dumbabistet turkoshane jeni aq te pagdhendur sa thoni e shpetoi! Po si e shpetoi o dumbabist kur Shkodra u pushtua nga malazezet ?
Apo sic shpetoi Janinen kur qeveria e Ismail Qemalit dergoi Mitat Frasherin per ti kerkuar komandantit osman ta mbronte Jninen nen flamurin shqiptar dhe jo ate osman pasi keshtu na shqyen fqinjte nen preteksin se po sulmonin perandorine osmane dhe ai plehre osmene nuk pranoi!?
yyyyy plehra dumbabiste antishqiptare qe na jeni bere ferre neper kembe.
Te dhjefsha perandorine osmane qe na la 200 vjet pas nga bota e civilizuar. Ti dhe ata omanllinjte mashtrues qe nuk lene fakt historik pa manipuluar per interesat e noe osmanizmit. Toka ku punojne keto interesa antishqiptare eshte pikerisht padija e njerezve te pashkolluar. Po pse ore derdemen besimin tend fetar e lidh me Turqine? Kush te pengon te jesh musliman? Askush! Po turk dhe osman pse te pelqen te jesh kur je me gjak shqiptari o dumbabist?
DinPaku !
Ke shume te drejte.Absolutisht nuk asht Qafa e Agrit.