Në 1:23 të mëngjesit më 26 prill 1986, një shpërthim shkatërroi reaktorin nr. 4 në Stacionin Energjitik Bërthamor të Vladimir Ilyich Leninit në ish-Bashkimin Sovjetik.
Tridhjetë e tre vjet më vonë, pesë milionë njerëz ende jetojnë në tokat e kontaminuara rëndë dhe qindra mijëra njerëz janë të sëmurë ose vuajnë ende.
Termocentrali ishte i vendosur në afërsi të dy qyteteve: Çernobilit (një qytet hebre) dhe Pripyat (një qytet model i ndërtuar në vitin 1971 për të akomoduar punonjësit e termocentralit). Kishte edhe disa fshatra të vegjël. Në total, mbi 200,000 njerëz u zhvendosën. Ata u thanë se do të iknin vetëm për një kohë të kufizuar, kështu që shumë u larguan me vetëm rroba në shpinë.
Numri i të vdekurve të katastrofës së Çernobilit mbetet i panjohur. Vetëm 100 njerëz humbën jetën si pasojë e drejtpërdrejtë, disa vdiqën në shpërthim, ndërsa disa të tjerë u zhdukën nga sëmundja akute e rrezatimit disa ditë më vonë.
Rreth 600,000 njerëz ishin të ekspozuar ndaj niveleve të rrezikshme të rrezatimit. Disa mijëra të tjerë vdiqën nga kanceri në vitet e mëvonshme dhe rastet e kancerit të tiroides dhe leuçemisë në fëmijëri u rritën ndjeshëm.
Zona e Përjashtimit
Një zonë aq e madhe sa Luksemburgu mbetet sot shumë e pabanuar. Në vendin ku ndodhi shkatërrimi, ka ende një derdhje të materialit radioaktiv. Është e njohur në vend si “këmbët e elefantit” dhe është kaq toksike sa mund të shkaktojë vdekjen pas vetëm pesë minutash të ekspozimit.
Ka edhe rreth 100 vetë, ish-banorë të Zonës së Përjashtimit që zgjodhën të ktheheshin në shtëpitë e tyre. Ata janë të gjithë njerëzit e moshuar që jetojnë në fshatrat e tyre të braktisura, ndërsa punëtorët janë të vendosur në qytetin e Çernobilit.
Është vlerësuar se nivelet e materialeve radioaktive brenda Zonës së Përjashtimit nuk do të zhduken për 20,000 vitet e tjera.
Mbetjet e një qyteti ‘fantazmë’
Pripyat mbetet një qytet fantazmë. Gjendur në Ukrainën e sotme, ishte pjesë e Bashkimit Sovjetik në kohën e katastrofës në prill të vitit 1986. Ndërtuar në dekadën e mëparshme për të shërbyer termocentralin dhe punëtorët e tij, qyteti dikur ishte shtëpia e rreth 50,000 njerëzve.
Vizita në Zonën e Çernobilit është e sigurt tani. Koha më e sigurt për ta vizituar është dimri.
j.l./ dita