Samiti i Berlinit, më shumë simbolikë se substancë

Janusz Bugajski*

Ekskluzive Dita – Samiti i Berlinit për Ballkanin Perëndimor pati më shumë simbolikë sesa substancë, megjithëse simbolizmi është gjithashtu i rëndësishëm në politikat ndërkombëtare.

Fakti që si Kancelarja Angela Merkel, ashtu dhe Presidenti Emmanuel Macron u takuan me të gjithë liderët e Ballkanit Perëndimor synonte të demonstronte angazhime të reja të BE-së në rajon. Por, mungesa e vendimeve konkrete ka gjasa të gjenerojë cinizëm rreth rezultateve të këtij samiti, por edhe rreth të takimeve të ardhshme.

Tradicionalisht, samitet e mëdha ndërkombëtare mbahen kur është arritur një marrëveshje mes krerëve të shteteve dhe takimi thjesht mundëson ndjekjen e protokolleve të rëndësishme dhe nënshkrimin e dokumenteve. Në rastin e samiteve të Ballkanit Perëndimor, një proces i nisur nga Berlini në vitin 2014 për të rritur bashkëpunimin dhe sigurinë rajonale, shumë pak marrëveshje janë arritur në avancë. Si rezultat, rriten pritshmëritë se vetë samiti do të sjellë rezultate konkrete dhe kjo nga ana tjetër mund të krijojë zhgënjime.

Berlini mund të mburret me të paktën një arritje simbolike të Samitit: Prania e dy liderëve, gjerman dhe francez nënvizoi faktin se Parisi tani është një aktor i rëndësishëm në procesin e Berlinit për Ballkanin Perëndimor. Ishte gjithashtu një takim i rëndësishëm për Macron dhe Merkel për të shfaqur një front të bashkuar pas tensioneve të fundit mes tyre mbi të ardhmen e BE dhe konturet e politikave ekonomike të Europës.

Megjithatë mangësitë e këtij samitit ishte më të dukshme. Edhe pse Serbia dhe Kosova ranë dakord që të rinisin bisedimet “konstruktive”, ka pak optimizëm që këtë vit të ketë një normalizim të marrëdhënieve. Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi me të drejtë theksoi se asnjë marrëveshje përfundimtare dypalëshe nuk mund të arrihej pa praninë e Shteteve të Bashkuara, sepse BE është shumë e dobët dhe e përçarë për të zgjidhur problemet ose të implementojë një zgjidhje në Ballkanin Perëndimor.

Megjithëse, Gjermania dhe Franca do të vazhdojnë të nxisin Serbinë dhe Kosovën për dialog, takimi i ardhshëm i negociatorëve do të mbahet në Paris në fillim të korrikut.

Berlini gjithashtu nuk arriti të zgjidhë mosmarrëveshjen e taksës, pas vendimit të Prishtinës nëntorin e shkuar për të vendosur taksën 100% ndaj mallrave serbe si shenjë hakmarrje ndaj Beogradit për lobimin kundër anëtarësimit të Kosovës në Interpol. Zyrtarët e Kosovës këmbëngulin që tarifa do të hiqet vetëm nëse Beogradi njeh pavarësinë e vendit.

Nga ana e tij, Berlini dërgoi një mesazh të fortë kundër çdo shkëmbimi territori mes dy protagonistëve. Kjo duket se bie ndesh me disa sinjale që Uashingtoni ka dërguar gjatë muajve të fundit. Megjithëse vetëm mund të spekulojmë për bisedat private, shumë shpejt u përhapën thashetheme se pas dyerve të mbyllura janë dhënë mesazhe të forta, se nuk mund të ketë ndryshime të kufijve në rajon dhe se multi-etniciteti duhet të mbrohet në të gjithë Ballkanin Perëndimor.

Një tjetër dështim i samitit: Aspiratat e Maqedonisë së Veriut për BE bënë shumë pak progres pavarësisht se marrëveshja historike mes Shkupit dhe Athinës u vlerësua gjerësisht nga BE.

Shkupi nuk mori një sinjal të qartë nga Franca, e cila mbetet skeptike rreth zgjerimit të BE në Ballkan, në lidhje me datën e hapjes së bisedimeve për pranimin në BE. Merkeli u duk se bëri një përmbledhje të prishtmërive të pakta dhe rezultateve të dobëta simbolike kur tha se “samiti nuk ishte për marrjen e vendimeve, por për të pasur një bisedë të përbashkët dhe të sinqertë”.

Për Shqipërinë, Samiti i Berlinit pati pak vlerë konkrete. Merkel dhe Macron e bënë të qartë se ka pak mundësi për çdo aspirant të Ballkanit Perëndimor për t’iu bashkuar BE-së, derisa të përfundojnë reforma të gjera, veçanërisht në lidhje me sundimin e ligjit. Paqëndrueshmëria e vazhdueshme politike e Shqipërisë dhe protestat publike sigurisht që nuk e ndihmojnë vendin në aktivizimin e ofertës së anëtarësimit. Tirana nuk ka gjasa që të marrë miratim për të filluar zyrtarisht bisedimet e pranimit këtë vit.

Një samit akoma më i gjerë, i gjashti i përvitshëm, do të mbahet në Poznan të Polonisë më 4-5 korrik. Takimi është planifikuar që të ndiqet nga kryeministrat, ministrat e Jashtëm dhe ministrat e Ekonomisë të 6 vendeve ballkanike aspirante për BE, dy anëtare të BE (Kroacia dhe Sllovenia) dhe disa anëtare të tjera të BE si Austria, Franca, Gjermania dhe Italia ashtu si dhe përfaqësues nga institucione financiare ndërkombëtare.

Agjenda e Poznanit duket ambicioze dhe përfshin diskutime mbi investimet ekonomike, lidhjet ndërshtetërore, rinore dhe kulture, zhvillimin e shoqërisë civile dhe sigurinë rajonale. Por shpesh herë një axhendë e gjerë është thikë me dy presa pasi çdo çështje trajtohet cekët. Mbi të gjitha do të ketë shumë skepticizëm nëse në takimin e ardhshëm substanca do të prevalojë mbi simbolizmin.

*********

Dita 16, Albania

 BERLIN SUMMIT: MORE SYMBOL THAN SUBSTANCE

Janusz Bugajski, 3 May 2019

The Berlin Summit on the Western Balkans delivered more symbols than substance, even though symbolism is also important in international politics. The fact that both Chancellor Angela Merkel and PresidentEmmanuel Macron met with all Western Balkan leaders was intended to demonstrate renewed EU commitments to the region.However, the lack of concrete decisionsis likely to generate more cynicism about the results of the Summit and also about future meetings.

Traditionally, major international summits have been held when agreements have already been reached between heads of state and the meeting simply enablesimportant protocols to be followed and accordssigned. In the case of the West Balkan summits, a process launched by Berlin in 2014 to boost regional cooperation and security, few if any accords are arranged in advance. As a result, expectations rise that the session itself will produce concrete results, and this in turn can generate disappointments.

Berlin can boast at least one symbolic Summit achievement. The presence of both the German and French leaders underscored that Paris is now a major stakeholder in Berlin’s Western Balkan process. It was also a useful forum for Macron and Merkel to display a united front after recent strains in their relations over the future of the EU and the contours of Europe’s economic policy.

Nonetheless, the Summit’s shortcomings were more glaring. Although Serbia and Kosova agreed to restart“constructive” talks,there is little optimism of a major break through this year to normalize relations. Kosova’s President Hashim Thaci correctly pointed out that no final bilateral agreement could be reached without the participation of the United States because the EU is too weak and divided to resolve problems or to implement solutions in the Western Balkans.

Although Germany and France will be pushing Serbia and Kosova to pursue dialogue, the next meeting of negotiators will only be held in Paris in early July.Berlin also failed to resolve the tariff dispute following Prishtina’s decision last November to impose 100% tariffs on Serbian goods in retaliation for Belgrade lobbying against Kosova’s membership of Interpol. Kosova’s officials insist that tariffs will only be revoked if Belgrade recognizes the country’s independence.

For its part, Berlin sent a strong message against any land exchanges between the two protagonists. This seemed to counter some of the signals that Washington has been sending in recent months. Although onecan only speculate about all the private dinner conversations, rumors soon spread that adamant messageswere delivered behind closed doors that there can be no border changes in the region and multi-ethnicity must be defended throughout the Western Balkans.

In anothers tark Summit failure, North Macedonia’s EU aspirations made little progress despite the landmark agreement between Skopje and Athens that is widely praised in the EU. Skopje did not receive a clear signal from France, which remains skeptical about EU enlargement in the Balkans, on a date for opening Union accession talks.Merkel seemed to sum up the low expectations and meager symbolic results when she concluded that the Summit was not about making decisions but about “having an honest and joint conversation.”

For Albania, there was little of real value at the Berlin Summit. Merkel and Macron made it abundantly clear that there is little immediate prospect for any Western Balkan aspirants to join the EU unless they complete wide-ranging reforms especially with regard to the rule of law. Albania’s ongoing political instability and public protests certainly do not help the country in activating its membership bid. Tirana is unlikely to obtain the go-ahead to formally start accession talks this year.

A more wide ranging sixth annual Berlin Process Summit will be held in Poznań, Poland on 4-5 July. It is scheduled to be attended by prime ministers, foreign ministers, and ministers of economy from the six Balkan EU aspirants, two current EU member states (Croatia and Slovenia), and several other EU members, including Austria, France, Germany, and Italy, as well as representatives from international financial institutions.

The Poznan agenda looks ambitious and includes discussions on economic investment, inter-state connectivity, youth and cultural ties, the development of civil society, and regional security. But oftentimes too broad an agenda is itself self-defeating, as each item may only receive shallow treatment. Above all, there will be much skepticism whether at the next Western Balkan Summit substance will actually prevail over symbolism.

****

Rubrika e z.Bugajski mund të lexohet një herë në javë në versionin print dhe online të gazetës Dita. Ndalohet riprodhimi i pjesshëm ose i plotë i materialit pa lejen me shkrim të redaksisë