Sikur Europa të ishte normale

Nga Andi Kananaj*

Sikur sot në Europë të ishim duke jetuar një situatë më të qetë Shqipëria dhe Ballkani nuk do të ishin fare temë në gazetat e asaj bote. Sigurisht do të ishim përtej një muri me paragjykime dhe të vërtetash, por debati në Europën normale do të ishte normal.

Kur flas për një debat normal kam në mendje atë mes një të majte të qendrës dhe një të djathte po të qendrës, që pasi ta rëndonte pak dorën me “ekstremizmin” e vet që do të përkufizohej me batutën “ti ndihmojmë më mirë në shtëpinë e tyre”, do të kthehej në binarë po ekstremisht normal; ku zonja si Merkel kryeministre e djathtë e Gjermanisë do të hapte dyert jo vetëm për ballkanikët, por dhe të huajtë e tjerë në kërkim të mbijetesës.

Europa e sotme nuk është normale. Partitë e qendrës së majtë dhe asaj të djathtë duken si një model i vetëm. Ajo që duket se po i kundërshton është njeriu i internetit, miu i ri istagramit dhe fejzbukut. Kjo specie e re, ka marrë në dorë fatet e diskursit europian.

Në histori pas 1000 vjetësh do të shkruhet: në një moment Ista-homos kuptoi që demokracia i kishte penguar të drejtën e shenjtë të fliste pa u menduar. Kjo mënyrë e re e të komunikuarit që i ngjan shumë asaj mënyrë naive të mënduari që kishim ne në Shqipëri në vitet 90, për mënyrën sesi bëhej arti(sipas nesh) në perëndim. Të keqkuptuar nga këngët e Elvis Preslit ku besonim se “xhuri furi on thë luri” ishte vërtetë këngë pa tekst, apo tekst pa fjalë, apo fjalë pa kuptim. Në fakt ishte thjesht se këngët ishin anglisht, dhe se kur dije tekstin, nuk kuptoje se muzika kur ishte pa tekst, kishte nje filozofi që e shoqëronte.

Sot këtë gabim të shqiptarëve pa mundësi të lexonin për artin, po e bën njëriu modern i cikleve morboze të medias sociale. Budalli budallë sipas  Umberto Eço-s; po Umbin e shkretë se lexon me njeri.

Në Europën normale Umberto Eco ishte një hero modern, ishte postulat i pakundërshtueshëm, ishte një aksiomë që jep përgjigje për jetën dhe mënyrën sesi do të përballohej armata e gomerëve që kanë mendim për çdo gjë.

Por Europa nuk është normale. Dhe kur Europa nuk është normale, në Europë fillojnë fitojnë pikë e terren populistët.

Dhe vetë fjala populist mer kuptim tjetër. Në vend që të ishte ti flet pa teklif për probleme që e di që zgjidhja nuk realiste, fjala populist pëkthehet në anarakist, kundër rryme (çudi se shumica janë në rrymë si cunam idiotësie); dhe ky keqkuptim i bën budallënjtë e Eco-s që të marin fatet e tyre në dorë.

Kur në Europë fillojnë të fitojnë populistët, njerëz pa skrupull vetëshpallen lider, dhe shpikin teori që duket sikur zgjidhin çdo siklet me kërcitje gishtash.

Kur Europa nuk është normale, fiton zgjedhjet një Trump dhe humb dikush si Barak Obama. Kur Europa nuk është normale një si Putin duket e keqe e domosdoshme, Erdogan një babaxhan që të jep bakllava, dhe askush nuk hedh më sytë për dikatorë në Azi apo gjetkë. Me një Europë jo-normale, Trudeau zhduket dhe Macron ka ankth të mendojë atë çfarë mendon.

…

Populistët heronjtë e rinj të Europës kishin në plan të ndiqnin derë më derë emigrantët e luftës, dhë kur ti gjenin ti përzinin si specie të tmerrshme. Si mbajtës bombash, si prishës të ekuilibrit botëror. çudi se rrefugjatët janë njërëz që për fatin e tyre nuk e perballojnë dot tmerrin e luftës(njëlloj si europianët normal e delikat). çudi se prania e rrefugjatëve shton tregun për supermarketet e leshit në qendrat e Europës.

Dhe në Europë duhet dikush që ende ushqehet pa medyshjen që sjellin analizat me kolesterol të keq. Europa plakë që të ketë ekonomi duhet t’I shesë dikujt prodhimet e veta. Europianët janë plakur dhe hanë më kujdesin që ushqehen kanarinat, dhe peshqit e kuq nq akuarium, por askush nga populistët e një populli senil nuk kishte plan tjetër përveç se kishte nje temë për të cilën flitet kollaj. Rrefugjatët janë të këqinj, dhe diku pati një video ku dukej se dikush por sulmohej seksualisht. Doli fake video, po dëmi ishte krijuar.

…

Pse Bild boton lajme për Bulqizën? Kush në Gjermani lexon për Gjushin e zi? Kë nuk zë gjumi se në Maqellarë ka dyshim për manipulim zgjedhjesh?

Cili është ky gjerman që pasi u neverit me lajme për të vrarët në Siri dhe nuk ngriti asnjë gisht kur autobusët kthehen mbrapsht nga Bavaria plot e përplot me fatkeqë nga luftrat e justifikuara ose jo, të ketë pështjellim deri në pikën që të dali të blejë Bildin tek kioska poshtë. Gazetarin Peter e kuptoj. Ai di që pas këtij artikulli është i njohur njëlloj me Strakoshën e Lacios, njëri se pret, e tjetri se hedh e pret në facebook, për një shtet që  e njeh vetëm nga kartolinat me pagesë të istagramit. (Thashë Strakosha por mendova Luciano Bocin në Elbasan, vetem mu duk pak e denjë për karakterin të ishte një lojtar lokal).

Bild-i si një gazetë emocionale gjithmonë ka qenë një para fejzbuk. Kjo që në vitet 70, kur herë pas herë njërëz me pak të mësuar se sot me provokimet e medias i cuan dhe bombë. Bildi, sot, maksimumi mund të ketë fatin të ketë ndonjë padi për lajme të pakontolluara. Bildi është duke tentuar të kthejë në temë një temë që nuk egziston në Europë që di të ndihmojë.

Sidoqoftë pse në një Europë jo normale kërcejnë në ëall-in e turpit lajme për Maqellarën dhe trekëndeshin filozofik Gjush, Niçe dhe Shijak? Arsyeja e vetme është brutale. Populistët e organizuar në Parti siç e kërkon tradita e vjetër demokratike janë në kërkim të armikut të ri. Emigrantët nga Afrika janë paketuar në Libi; kur kanë fatin të kalojnë murin e vdekjes i pret deti, një varr i sigurtë. Populistët dinë që ky sukses nuk ka të ardhme mediatike. Ka rënë arsyeja për like ne fejzbuk.

Gogoli i ri është Ballkani. Njerëz ende energjikë që flasin sikur ulërasin, njërëz që s’e kanë problem të kapen me duar. Kjo “dhunë” është e papërballueshme për syrin e një europiani që ka patur fatin të jetojë në shoqëri civile dhe delikate. Bild-i di se do përfitojë shumë shpejt me këtë lajm, klikime frike. Bildi vetëm po pregatit terrenin duke hapur murin e vet për një gazetar si Peter (që po të konsiderosh që njifet vetëm në Shqipëri), ska asgjë për të humbur. Barbarët që s’dinë se ccfarë është demokracia janë aty jashtë, të gatshëm të prishin rendin e të mirave europiane.

Grrrrrrr gati dhëmbët e barbarëve që do hanë çdo gjë, e do të thyejnë çdo kockë.

Prandaj dhe është një Europë e çuditshme në thelbin e saj; e gatshme të lërë të mbyten mijëra emigrantë, mjaft që “vrasja” të jetë më duart e zotit. Mjaft që frika të rrijë larg. Europë e trembur që di atë Bildi tregon. Europë që justifikohet me mosdijen dhe që voton në heshtje populistët, fashistët e rinj është një Europë e ccuditshme.

…

Macron u tremb të “lejonte” publikisht Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë të hynin në radhën e ëndërimtarëve në“anijen” për në Europë.

Kjo se nuk donte të rriste kuotat e populistëve(kupto fashitë të rinj) në një palë zgjedhje banale. Fitoi me mundim zgjedhjet ,por humbi kredibilitetin. Tani fashistët e dinë se çfarë duhet të bëjnë. Nuk u duhet të fitojnë zgjedhjet. Ata e dinë që nëse do jenë në pushtet do u duhet vërtetë të zgjidhin problemet e ekonomisë. Kurse duke lënë Ballkanin jashtë mund të shpresojnë ta ndezin zjarrin aty ku historikisht është ndezur. Kështu dhe nëse do vijnë në pushtet, çifutët e rinj janë gati në listë për krijuar ankth. Askush nuk do të mendonte për ekonominë kur ka frikë, dhe këtu fashistët janë brilantë për të bindur fejzbukun që lufta është e vetmja zgjidhje për të vrarë ata që trembin, e bashkë me ta dhe frikën.

Një Europë kaq “normale” ishte larg në kohë, atëherë kur Stalini ishte në vend të Putinit, dhe librat mbi pastërtinë e racës bliheshin sa hap e mbyll sytë. Po jeta është e shkurtër, ndaj jam gati të shijoj me gaz lavdinë absurde të Maqellarës. Një ditë ku mediatikisht konkurojnë kokë më kokë me lajmet për princin e Anglisë dhe Galesit.

I ka lindur një djalë më duket. Ndoshta, s’jam i sigurtë.

****

Botuar në Dita. Karikatura shoqëruese, nga Agim Sulaj. Ndalohet ribotimi i plotë ose i pjesshëm pa lejen me shkrim të redaksisë