Kundër-replikë me Tarifën

I Nderuar Profesor Tarifa,

Me thënë të drejtën, unë nuk e prisja replikën tuaj përkundrejt shkrimit tim të botuar para disa ditëve në të përditshmen DITA, dhe aq më shumë nuk kam pritur nga një profesor i nderuar një shkrim aq të gjatë dhe me atë përmbajtje. Por duke qenë se replika juaj përmban shumë epitete të adresuara personit tim dhe shumë më pak të adresuara mendimeve dhe pikpamjeve në lidhje me temën, mua më lind e drejta të fokusohem disi tek personi im përpara se të vazhdoj më tej. Së pari, unë mund të jem një individ i panjohur për ju pasi për afro katër vite me radhë kam shkruar në gazetat opozitare “Shekulli” dhe “DITA” ndërsa ju shkruanit tek gazeta qeveritare, MAPO, e Henri Çilit. Gjithsesi, pavarësisht mosnjohjes së individit tim nga ana juaj, edhe unë do të mundohem që të mos ju paragjykoj.

Për mua është shumë e rëndësishme të theksoj se përmes shkrimeve të mia, unë nuk pretendoj të afroj tek lexuesi dijen universale apo objektivitetin absolut në lidhje me temat e diskutuara. Jo unë por kurrkush nuk mund ta bëjë këtë gjë. Por gjithsesi, unë, ashtu si edhe ju, përpiqem që t’i ofroj lexuesit ato dije dhe atë objektivitet të cilët, për mirë a për keq, janë katërcipërisht të influencuara nga interesat personale, e shkuara, edukimi, dhe kultura ime si qënie e kësaj bote. Ashtu siç e kanë analizuar mjeshtërisht në studimet e tyre Donna Haraway (1988) dhe Sandra Harding (2004), dijet dhe objektiviteti i çdo individi janë të lokalizuara dhe kushtëzuara nga vetë vlerat e individit, dhe kurkush nuk mund të pretendojë dijen apo objektivitetin universal. Pra, nuk ka vetëm një objektivitet por një mori objektivitetesh, dhe në shkrimin tim unë i kam ofruar lexuesit objektivitetin tim, ndërsa ju ofroni objektivitetin tuaj.

Ju përmendni Karl Popperin duke folur për “standartet personale” që unë gjoja përdor në shkrimin tim, por ju harroni të përmendni atë për të cilën Popperi është bërë i famshëm: Argumenti se një teori e mirë (apo argumenti në rastin tonë) është ajo teori e cila mund të hidhet poshtë. Duke u përqëndruar tek qëllimi për të hedhur poshtë teoritë egzistuese, studiuesit bëjnë të mundur mbajtjen gjallë të dialektikës hegeliane për të arritur përsosmërinë teorike. Gjithashtu, në shkrimin tim unë nuk kam përdorur “standarte personale”. Marrdhëniet Ndërkombëtare kanë një literaturë të bollshme në lidhje me impaktin e përbërjes demografike, historisë, dhe gjeografisë mbi politikën e jashtme të një shteti.

Duke ndjekur argumentin e Haraway dhe Harding dhe i kondicionuar nga replika juaj, mua më lind detyrimi të prezantohem me qëllim që lexuesi të ketë mundësinë të analizojë objektivitetin e shkrimit tim duke u bazuar në shumë ka që përmban personit tim. Në të njëjtën kohë, do të përpiqem të qartësoj disa fakte në lidhje me personin tim dhe kredencialet e mia për të shkruajtur në fushën e marrdhënieve ndërkombëtare. E kuptoj që lexuesi mund të mërzitet nga “mburrjet” e mia, por kjo është e domosdoshme për shkak të karakterit personal të replikës suaj, i nderuar profesor. Së pari, ndryshe nga çfarë pretendoni ju, unë jam kandidat për Doktor i Shkencave Politike (më saktë, PhD Candidate in Government), Marrdhëniet Ndërkombëtare, dhe aktualisht jam duke shkruar disertacionin në lidhje me politikën e jashtme Amerikane në Lindjen e Mesme. Ashtu siç e përmendni edhe ju, unë kam edhe një diplomë master në Shkencat Politike, Marrdhëniet Kombëtare dhe Politika të Krahasuara po nga Universiteti i Floridës Jugore. Kam gjithashtu edhe një diplomë Bachelor në Administrim të Sigurisë Publike nga Kolegji i St. Petersburgut, Florida. Në karrierën akademike si student (për detaj) kam arritur rezultate absolute duke mos marrë asnjë not B, por vetëm A.

Për më shumë, unë punoj në Universitetin e Floridës Jugore si pedagog i Marrdhënieve Ndërkombëtare për lëndët Globalizimi, Konfliktet në Botë, dhe Perspektivat Botërore. Gjithashtu punoj si pedagog i lëndëve Hyrje në Shkencat Politike dhe Qeveria Amerikane në Kolegjin e Kontesë Hillsborough. Edhe pse pretendoj shumë më shumë, përsëri ndjehem krenar për çfarë kam arritur. Familja ime e varfër ka qenë gjatë kohës së komunizmit dhe vetëm me krahët e saj jeton edhe sot në epokën postkomuniste. Kurse ju, i nderuar profesor, keni pasur një jetë tjetër. Keni marrë një edukim të mirë (fal edhe aftësive tuaja) në kohën e komunizmit dhe keni avancuar dhe punuar gjithashtu si Ambasador i Shqipërisë për një kohë relativisht të gjatë (1998-2005). Normalisht, shumkush mund të pretendojë se ju i kishit dyert të hapura për të arritur aty ku jeni sot. Por unë besoj se ju jeni një akademik që shumë ju është dhënë dhe shumë më shumë keni bërë për të ecur përpara.

Edhe pse nuk e kam pasur fatin tuaj, jam përpjekur të ecë përpara në jetë me ato mundësi që më janë dhënë dhe që kam gjetur. Ambasador i Shqipërisë nuk kam qenë, por kam pasur nderin dhe privilegjin e madh të punoj si intern politik për Departamentin e Shtetit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës pas një procesi selektimi shumë kompetitiv. Përsëri e ndjej veten krenar që arrita të shërbej në makinën gjigande të diplomacisë Amerikane dhe të përmbush me profesionalizëm çdo detyrë të ngarkuar nga eprorët e mi. Ju i nderuar profesor mbase e dini se si i rekruton Departamenti i Shtetit oficerët e tij. Kushdo që aspiron të shërbejë në diplomacinë Amerikane duhet të kalojë përmes një procesi hetimi të detajuar për të vërtetuar pastërtinë e figurës dhe besueshmërinë për t’i shërbyer Kushtetutës dhe popullit. Unë ndjehem gjithashtu krenar që pas një hetimi të thellë nga byroja e hetimit, unë dhe familja ime jemi të pastër si qelibari dhe të pa dyshuar, akuzuar, apo dënuar nga instancat e sistemit gjyqsor.

Tani mund të them disa fjalë për replikën tuaj në lidhje me mendimet dhe pikpamjet e mia përsa i përket “partneritetit strategjik” Shqipëri-Turqi. Së pari, ju pretendoni se në shkrimin tim unë nuk ofroj argumente shkencore. Personalisht, unë nuk arrij ta kuptoj shqetësimin tuaj pasi analizat në media nuk pretendohet dhe as nuk kërkohen të jenë shkencore. Rrjetet prestigjoze si CNN dhe Fox News nuk pretendojnë se ofrojnë analiza shkencore edhe pse analizat bëhen nga akademikë apo gazetarë të mirnjohur. Gjithashtu, revistat prestigoze në fushën e marrdhënieve ndërkombëtare si Foreign Affairs and Foreign Policy nuk pretendojnë se ofrojnë ngahera analiza shkencore; madje në shumicën e rasteve ato publikojnë analiza të karakterit joshkencor.

Së dyti, ju më kritikoni se gjoja unë jam narcisist. Dhe nëse jam narcisist, çfarë lidhje ka kjo me argumentin mbi të cilin ngrihet replika juaj? Më quani narcisist sepse kërkoj të tërheq vëmendjen e qeverisë shqiptare (ke harruar edhe botën akademike) në lidhje me një temë që unë e konsideroj të rëndësishme. E ku është e keqja këtu? Mos vallë për ju ata që protestojnë janë narcisista pasi kërkojnë të tërheqin vëmendjen e qeverisë? Më thoni gjithashtu se jam narcisit sepse i referohem një shkrimi të botuar para afro dy muajsh. Arsyeja e vetme që i jam referuar atij shkrimi është për t’i bërë të ditur lexuesit se këtë gjykim nuk e krijova sot por e kam pasur edhe më parë, dhe se nuk është i kondicionuar nga interesat personale. Kjo është shumë e rëndësishme sot kur një pjesë e madhe e intelektualëve po presin emërimet në administratën e re.

Së treti, ju më sulmoni për diletantizëm se gjoja unë nuk di se cilat janë interesat bazike të një shteti sovran në një sistem ndërkombëtar anarkik. Vërtet e besoni këtë që thoni? Mos keni dashur të thoni se një pedagog i Marrdhënieve Ndërkombëtare në një universitet Amerikan, i cili në të njëjtën kohë është edhe kandidat për Doktor i Shkencave Politike nuk di se çfarë është realizmi? Mos vallë pas kësaj premise ju doni të bindni kandidatët studentët në Shqipëri se Universiteti Europian është universiteti më i mirë në botë, pavarësisht se flitet që Kosova nuk do ia njohë doktoraturat?

Jo, i nderuar profesor, nuk është ky problemi. Problemi në plan të parë duket sikur është fokusimi tek realizmi klasik dhe injorimi i faktorëve të brendshëm të politikës, si ndarja demografike dhe historia. Me pak fjalë, ju duket sikur injoroni ata faktorë të cilët më vonë u përfshinë në teoritë e evoluara të familjes realiste si realizmit difensiv (Kenneth Waltz), realizmit difensiv (John Mearsheimer), dhe realizmi neoklasik (Fareed Zakaria). Por një mendje ma thotë se ju i mëshoni një linjë neoliberale e cila fokusohet më shumë tek përfitimet ekonomike duke neglizhuar përfitimet strategjike afatgjata të Shqipërisë . Hakshe hakshe, ky partneritet strategjik mund të konsiderohet strategjik për Turqinë dhe jo për Shqipërinë pasi e para është në ndjekje të interesit strategjik të shtrirjes së influencës kurse Shqipëria është në ndjekje të disa dollarëve më shumë që nuk i tërhoqi dot Sali Berisha.

Një tjetër kritik që më adresohet është edhe ndarja e shoqërisë Shqiptare në tre grupime të mëdhaja fetare, Myslimane, Katolike, dhe Ortodokse. Këtu gabimi im është se nuk përfshiva edhe ateistët të cilët fare mirë formojnë një grupim më vete. Shqiptarët këtë ndarje e dinë shumë mirë dhe po bëjmë shekuj që bashkjetojmë në paqe dhe harmoni. Po ashtu, Shqiptarët janë të vetdijshëm për të kaluarën historike të vendit dhe marrdhëniet me fqinjët. Për shkak të historisë së tyre, Shqiptarët janë shumë sensitiv edhe kur krijohen lidhje të ngushta me Greqinë edhe atëherë kur ato krijohen me Turqinë pasi të dy këto vende kanë punuar rregullisht kundër interesave të Shqipërisë. Nëse ju nuk shikoni ndonjë reagim në rastin tonë, dhe nëse është e vërtetë se ju nuk keni takuar ndonjë që është kundër “partneritetit strategjik” me Turqinë, kjo nuk do të thotë që këta njërëz nuk egzistojnë. Mjafton që analisti i mirë njohur Eduard Zaloshnja të bëjë një sondazh të vogël, dhe ky debat zgjidhet menjëherë.

“Historimisticizmi” dhe “gjeopolitizmi” janë gjithashtu përqasjet (“gafat”) për të cilat ju më kritikoni. Përsa i përket “historimisticizmit”, argumenti im është se historia e një kombi influencon politikën e jashtme të një vendi. Ju i nderuar profesor argumentoni se historia nuk ndikon në formulimin dhe implementimin e politikës së jashtme. Pyesni Ministrin e Jashtëm Turk, Ahmet Davutoglu, për impaktin e historisë, ose lexoni më mirë librin e tij “Thellësitë Strategjike” (Strategic Depth) dhe kuptoni se si historia është një ndër faktorët që po influencon politikën e jashtme Turke sot. Si ka mundë si tju ketë shpëtuar ky fakt kaq i rëndësishëm? Në mendimin tim, përdorimi i rasteve si ShBA-Japoni dhe Gjermani-Francë janë raste të cilat nuk i përshtaten kompleksitetit të rastit Shqipëri-Turqi për shumë e shumë arsye. Lindja e Mesme gjithashtu na ofron neve një dyzinë rastesh se si historia vazhdon të diktojë politikat e jashtme të shteteve të rajonit.

Ju profesor gjithashtu theksoni se kur bëhet fjalë për partneritetin Shqipëri-Turqi, unë nuk e kuptokam se nuk bëhet fjalë për Perandorinë Turke por për Turqinë moderne. Edhe këtë seriozisht e keni? Jo, profesor i nderuar, unë e kam fjalën edhe për Turqinë moderne të analizuar hollë hollë nga Feroz Ahmad. E kam fjalën për atë Turqi e cila në Janar 1923 nënshkroi bashkë me Greqinë Konventën për Shkëmbimin e Popullatës Greke e Turke (marrveshja Venizelos-Ataturk), konventë e cila i hapi rrugë spastrimit të popullsisë Çame nga Greqia. Unë nuk di me siguri nëse Japonezët, Kinezët, Gjermanët, e Francezët kanë krijuar një memorie kolektive bazuar në historinë e kombeve të tyre, por di të them me siguri se Shqiptarët përgjithësisht dhe Çamët veçanërisht kanë krijuar një memorie kolektive sa zor të harrojnë paktin Venizelos-Ataturk.

Dhe meqë jemi tek çështja Çame, dhe duke pranuar se kjo çështje është “thëmbra e Akilit” në marrdhëniet Shqipëri-Greqi, a keni ndonjë ide ju profesor mbi influencën e partneritetit strategjik Shqiptaro-Turk për të zgjidhur çështjen Çame? Unë them se ka një test shumë të fuqishëm për të vërtetuar se Turqia vërtet ka interes për të zgjidhur këtë çështje. Dhe ky test është një pyetje e shkurtër për autoritet Turke: A e njeh Turqia Konventën për Shkëmbimin e Popullsisë Midis Greqisë dhe Turqisë?

Dhe se fundit dy fjalë për kritikën mbi “gjeopolitizmin”. I nderuar profesor, ju jeni tepër eksplicit kur thoni se “ndërsa Italia, Turqia dhe Kosova janë partnerë strategjikë të Shqipërisë në politikën e saj të jashtme, Greqia, për një varg arsyesh, nuk më rezulton të jetë një partner strategjik.” Dhe ndër disa arsye që ju përmendni janë mosnjohja zyrtare e kufijve tokësorë të vitit 1913 dhe proksimiteti gjeografik me Greqinë. Pak më poshtë pastaj theksoni se ju “NUK” keni thënë askund se pozicioni gjeografik nuk lejon Shqipërinë të ndërtojë “partneritet strategjik” me Greqinë. Nëse kufijtë dhe “proksimiteti gjeografik” nuk janë pjesë të pozicionit gjeografik, atëherë ku t’i fusim këto dy element, në histori? Unë në fakt, nuk di greqisht, por që kufijtë dhe “proksimiteti gjeografik” janë dy elementë të pozicionit gjeografik këtë me siguri tani po filloj ta dyshoj.

Shumë i nderuar Profesor Tarifa, unë ju falenderoj për çdo rrahje zemre që ju harxhuat kur shkruajtët replikën ndaj shkrimit tim! Për mua ai është vlerësim, pavarësisht epiteteve të përdorura nga ana juaj kundër meje. Gjithashtu, e kuptoj se mosinformimi dhe mosdija juaj në lidhje me personin tim kanë shkaktuar atë lloj paragjykimi përgjatë gjithë replikës suaj. Shpresoj që replika ime të ketë sqaruar disa gjëra thelbësore në debatin tonë. Gjithsesi, ashtu siç e përmenda edhe më lartë, unë nuk pretendoj që objektiviteti im të jetë absolut. Nuk ka se si. As nuk pretendoj që shkrimi im të ndryshojë pozicionime politike të shteteve. Nuk e ka shansin. Dhe as nuk pretendoj të kem ekspertizën dhe eksperiencën tuaj në fushën e marrdhënieve ndërkombëtare. As nuk vihet në dyshim. Por unë besoj fuqishëm se kam të drejtën legjitime, si shumkush, për të hapur një diskutim publik apo akademik në lidhje me politikën e jashtme të Shqipërisë, e bërë kjo bazuar në një etikë profesionale minimale.