Në 1990: Lindje 82 112, vdekje 18 119. Në 2018: Lindje 28 934, vdekje 21 804

Nga Tim Judah

Në aspektin e historisë dhe shoqërisë, Shqipëria shpesh është më e veçuara në Ballkan.

Deri në rënien e komunizmit, kështu ndodhi edhe për sa i përket demografisë. Por që nga ajo kohë, të gjitha të dhënat kanë treguar në mënyrë të pashmangshme në të njëjtin drejtim: shqiptarët po plaken, po emigrojnë dhe kanë më pak fëmijë.

Në vitin 1958, gratë shqiptare kishin një mesatare prej 6.5 fëmijësh, kështu që popullsia lulëzoi.

Është e qartë se askush nuk dëshiron t’i kthehet kësaj, por herën e fundit që shkalla e fertilitetit në Shqipëri ishte mbi nivelin 2.1 që duhet për të zëvendësuar popullsinë aktuale ishte në vitin 2003.

Në vitin 2018, ajo ishte 1.37, shkalla më e ulët në histori.

Në vitin 1990, ndërsa komunizmi po binte, në vend pati 82.112 lindje dhe 18.119 vdekje.

Në 2018, kishte vetëm 28.934 lindje dhe 21,804 vdekje.

Shifrat e INSTAT, të nxjerra nga regjistri civil i vendit, e vendosin sot numrin e shtetasve shqiptarë jashtë vendit në 1.64 milionë.

Për një vend që nuk ka parë një luftë, kjo është një diasporë e madhe që është krijuar në një kohë kaq të shkurtër.

Me kaq shumë jashtë vendit dhe me rënien e niveleve të lindjeve, nuk është për t’u habitur që popullsia rezidente e vendit, e cila ishte 2.86 milionë banorë në fillim të vitit 2019, po bie gjithashtu.

Sipas INSTAT, ka 9,7 për qind më pak njerëz në Shqipëri sesa në kohën e censusit të vitit 1989.

Në vitin 1945, censusi regjistroi popullsinë e Shqipërisë si 1,07 milionë banorë, kështu që ajo u trefishua gjatë periudhës së komunizmit, por qe në rënie të vazhdueshme që nga fundi i komunizmit në Shqipëri.

INSTAT pret që deri në vitin 2031, popullsia do të jetë 2.75 milionë banorë dhe një parashikim i Kombeve të Bashkuara parashikon që ajo të zvogëlohet në 2.66 milionë banorë deri në vitin 2050.

Pothuajse asnjë shqiptar nuk kualifikohet për azil politik jashtë vendit, por për shumë njerëz, veçanërisht nga zonat e varfra, ishte dhe ia vlen ende të aplikojnë dhe të kalojnë disa muaj në një vend të pasur të BE-së, të strehohen nga ata, me qasje në sigurimet shoqërore etj. duke qenë të papunë ose që paguhen keq në vendin e tyre.

Para se shqiptarët të kishin mundësinë e udhëtimit pa viza në zonën Shengen, e cila filloi në dhjetor 2010, numrat e atyre që e provuan këtë ishin të vogla – 1.965 në të gjitha vendet e BE-së në 2010.

Më pas shifrat filluan të rriten derisa arritën kulmin në 68.950 në vitin 2015, numri më i madh i tyre ishte në Gjermani.

Ndërsa popullsia në tkurrje e Shqipërisë është shqetësuese, dërgesat nga diaspora përbëjnë një pjesë të madhe të ekonomisë.

Një fushë tjetër shqetësuese në lidhje me zhvillimin shoqëror dhe demografik është fakti që jo vetëm që kanë emigruar një numër i madh njerëzish, por ata kanë lëvizur edhe brenda Shqipërisë.

Në periudhën 2019-2031, kryeqyteti parashikohet të jetë zona e vetme e vendit popullsia e të cilit do të rritet, në një mënyrë që do të jetë shtëpia e rreth 35 për qind të popullsisë së vendit.

*****

Botohet me shkurtime. Tim Judah autor i shumë publikimeve mbi Shqipërinë dhe vendet e rajonit ka punuar për BBC para se të bëhej korrespondent nga Ballkani për The Times dhe The Economist. Titulli në botimin e BIRN: “Dividentit demografik” të Shqipërisë po i afron ora