5 MAJI / Ç’digjeni nga malli për heronjtë, s’ka heronj, sot ka pehlivanë

Prof. Xhelal Gjeçovi

Ekskluzive nga SHBA – Këtë shkrim në DITA nderim të 5 Majit të Dëshmorëve ndryshe nga herët e tjera, po e filloj me këtë poezi të shkëlqyer të poetit tonë të madh Dritëro Agolli, me titullin “Malli për heronjtë”:

S’ka heronj, heronjtë i përzumë,
me lavdi përditë i nanuritëm
dhe me lajka dalëngadalë i vumë
një nga një në prehje dhe në gjumë.

S’ka heronj, heronjtë u mërzitën,
prisnin ëndrrat, ëndrrat u vonuan
duke pritur heshtën e dremitën
dhe ne nina-nana u kënduam.

Ç’digjeni nga malli për heronjtë?
Kushedi kur kthehen nga kjo anë.
Ç’i kërkoni? Pritja është e kotë,
S’ka heronj, tani ka pehlivanë.

Në vijim të këtij shkrimi unë do ta flas për heronjtë e vërtetë, idealistët e mëdhenj që derdhën gjakun e dhanë jetën për këtë atdhe që quhet Shqipëri, para kujtimit dhe veprës së tyre të pavdekshme përkulet me nderim sot një popull i tërë. Do të tregoj edhe për pehlivanët, cilët janë ata që po spekulojnë me gjakun e dëshmorëve dhe, duke qenë në pushtet dhe me paratë e tij, duan të kthejnë përmbys historinë, ndërsa grabisin të babëzitur popullin dhe Shqipërinë.

Është e trishtueshme ta pohosh, por ne aktualisht kemi nga njëra anë heronjtë e papërlyer idealistë, që ranë në luftë me armiqtë pushtues për Shqipërinë, para të cilëve përkulemi me nderimin më të madh dhe, nga ana tjetër, kemi pehlivanët, pushtetarë dhe oligarkë të paskrupullt që nuk njohin asnjë ideal, përveç atij të pasurimit me çdo mënyrë dhe mjet duke vjedhur Shqipërinë.

5 maji është një ditë e madhe, një ditë e bekuar, që ka zënë vendin e duhur, vendin që i takon dhe e meriton në panteonin e lirisë, e renditur krahas 28 dhe 29 nëntorit të lavdishëm, produkt i tyre, i lidhur pazgjidhshmërisht me to. Shqiptarët e presin dhe e përcjellin çdo vit me nderim të veçantë këtë ditë.

Një popull i tërë përulet para kujtimit të 28 mijë dëshmorëve, të rënë në luftën e Dytë Botërore, Luftës që ndyshoi botën dhe shqiptarëve u ktheu lirinë e pavarësinë. Në themelet e lirisë së fituar është dhe gjaku i të rënëve, që ushqen damarët e saj e i bën të qëndrueshëm e të pathyeshëm, parpara çdo rreziku, pra dhe para epidemisë së shfaqur këtë vit nga virusi, që na vjen nga natyra, si shpagim për masakrimin që i kemi bërë e vazhdojmë t’i bëjmë asaj, por dhe ato që mbijnë nga radhët tona, nga shoqëria ku rrojmë, me të njëjtin qëllim që të ndalin jetën tonë, të na shkatërrojnë aspiratat tona, perspektivën që çelën pikërisht ata, heronjtë e 5 majit.

Përkujtimi i dëshmorëve është kthyer në traditë, është bërë pjesë e pandarë e jetës, e kulturës dhe e filozofisë sonë, shembull frymëzimi për brezat. Ndikimi i akteve të tilla sublime, si ato të dëshmorëve është e do të jetë gjithnjë i pranishëm në jetën tonë e shfaqet me forcë të veçantë sidomos në kohë vështirësish e rreziqesh.

A nuk e provon këtë angazhimi i mjekëve, infermierëve, punonjësve të nderuar të sektorit të shëndetësisë, që për të shpëtuar jetët e të tjerëve, po rrezikojnë jetët e tyre, orë e çast, ditën dhe natën? A nuk përbën kjo një shfaqje heroizmi të ditëve tona, që na bën krenarë e na mbush me besim e optimizëm, një vazhdim i traditës së kohës së luftës dhe dëshmorëve të saj?

Në vitet e luftës së Dytë Botërore, rrezikut të pushtimit, të zhdukjes e të shkombëtarizimit iu përgjigjën menjëherë, pa marrë parasysh rreziqet, dëshmorët e parë antifashistë, Mujo Ulqinaku me një grusht patriotësh, në kushtet kur i pari i vendit, ish-mbreti dhe ish-komandanti i përgjithshëm i forcave të armatosura, iku i pari, duke lënë vendin në mëshirën e fatit, pa drejtim e pa mbrojtje.

Qëndrimi i tyre do të pasohej nga të tjera akte heroizmi e sakrifice, ku do të spikaste akti i pashembullt i Qemal Stafës, Sekretar Politik i Rinisë Komuniste dhe anëtar i KQ të PK, forcës që sapo qe krijuar, sapo kish dalë në arenën e historisë shqiptare, me një mision të vështirë, të organizojë e të udhëheqë në shkallë kombëtare luftën kundër okupatorit, që kish shkelur pavarësinë e atdheut.

I pjekur para kohe nga hallet e dertet e popullit, i pajisur me njohuri e kulturë të gjerë, me aftësi e tipare të jashtëzakoneshme, pa mbushur ende të njëzetat, ai do të shfaqej si një meteor që do të ndriçojë rrugën brezit të ri, të etur për liri, por dhe për dije e kulturë, një fenomen që s’e kish parë e vështirë ta shihte më bota shqiptare.
Pikërisht për këto arsye, 5 maji, data e rënies së tij, në nderim të veprës që la pas, u caktua si dita e të rënëve, Dëshmorëve të Atdheut.

E këtë nderim, edhe i rënë ai do ta justifikojë, me ndikimin, ndryshimin e frymëzimin që ngjalli anembanë vendit. Shpejt ai do të shndërrohej në simbol qëndrese, sakrifice e vetmohimi për vendin, një shembull frymëzimi për rininë, që, brenda një kohe të shkurtër, qe bërë forca kryesore goditëse e luftës kundër okupatorit.

Para ca kohe, Berisha e pas tij dhe Fevziu do të shprehnin shqetësimin se me këtë figurë, na qenkësh tepruar, pasi disa institucione dhe mjedise publike mbanin emrin e tij. Në polemikë me ish-kryeministrin rreth trajtimit që po i bëhej historisë e figurave historike, në kuadër të 100-vjetorit të pavarësisë, në një nga shkrimet e botuara në “Gazeta Shqiptare”, ndër të tjera, ndalesha dhe tek kjo çështje, duke iu shtruar pyetjen: po me Ahmet Zogun, që iku e na la në ditën më të vështirë për vendin, nuk po teprohet, duke ngritur përmendore, një në Burrel, vendlindjen e tij dhe një tjetër në Tiranë, ndërkohë që dhe disa institucione e rrugë në Tiranë e në qytete të tjera gjithashtu kishin marrë emrin e tij, një histeri e pazakontë që unë e quaja fshatareske. Po ai ishte mbret, e Qemali një djalë i ri, prandaj s’mund të krahasohet me të, u përgjigj si nëpër dhëmbë njëri nga këta.

E pra, a nuk e meritojnë të quhen pehlivanë e ndoshta më keq Sali Berisha, Fevziu e gjithë soji e sorollopi i tyre që kanë rehabilituar për vite me radhë kriminelët dhe bashkëpunëtorët e fashizmit?

Qemali u vra në moshën njëzet vjeçare. Ai jetoi pak por la pas një vepër të madhe. E gjeni dot një tjetër si ai, nga forcat që keni debulesë ju? Përgjigja e pyetjes s’erdhi kurrë, nga asnjeri prej tyre. Për fat të keq, mesa duket edhe Edi Rama kishte të njëjtin mentalitet, përderisa në periudhën që po drejton vendin si kryeministër, krerët e Federatës së Futbollit të përfolur jo pak për allishverishe, hynë në pazare të pista dhe ia dolën që stadiumit kombëtar t’ia hiqnin emrin e këtij heroi të madh idealist, që e mbante prej dekadash e që i bënte nder sportit e mbarë vendit.

Por në kuturisjet e tij të mbrapshta shpesh herë Edi Rama është bërë njësh me ballistët, i ngriti përmendore kryekolaboracionistit Mit’hat Frashëri, nuk ka treguar as minimumin e respektit për partizanët dhe dëshmorët e luftës sonë antifashiste nacionalçlirimtare. Si i tillë, a nuk është Edi Rama një pehlivan?

Po pehlivanë janë edhe ata që bëjnë sikur e nderojnë luftën antifashiste dhe dëshmorët e saj dhe nuk guxojnë të thonë të vërtetën e madhe historike se ajo luftë që i solli lirinë dhe pavarësinë Shqipërisë u udhëhoq nga Partia Komuniste me Enver Hoxhën në krye. Në të vërtetë, Dita e 5 Majit, ashtu sikurse dhe 29 Nëntori, janë ditë të sikletshme për pehlivanët pushtetarë të radhës. Veteranët e asaj lufte dhe familjet e dëshmorëve janë krejtësisht të sinqertë dhe në të drejtën e tyre që shkojnë te Varrezat e Dëshmorëve me shallet e kuq dhe me portretet e komandantit të tyre në duar. Shfaqja e portreteve të udheqësit të luftës i nervozon pushtetarët tanë, të majtë a të djathtë qofshin.

Pesë maji sivjet na gjen në një situatë të jashtëzakonshme, që me të drejtë është cilësuar si situatë lufte, pasi vendi e mbarë globi rrezikohen e kërcënohen nga një epidemi e paparë, që po kërkon të shkatërrojë jetën dhe të ardhmen e njerëzimit.

Është një e vërtetë e njohur që vendit nuk i kanë munguar kurrë heronjtë, atdhetarët që sa herë ka qenë nevoja, nga gjiri i popullit kanë dalë njerëzit e duhur, që i kanë dalë zot vendit, duke u vënë në ballë të luftës e të përpjekjeve për qendresë e mbijetesë.

A nuk po bëjnë këtë sot mjekët dhe infermierët, punonjësit e shëndetësisë, ata të Policisë së Shtetit, mbarë populli që po i mbështet në këtë betejë për jetë a vdekje me virusin shkatërrues? Në këtë mënyrë, po shohim para syve tanë se si përsëritet e lartësohet historia. E vëren këtë po të bësh thjesht një paralele me vitet heroike të Luftës së Dytë Botërore, do të shohësh se si shfaqet vazhdimësia e jetës, e brezave, por dhe ndryshimi e pasurimi në përvoja, në kulturë, në tradita.

Historia thonë se përsëritet dy herë, por në dy pamje të ndryshme. Shikoni realitetin që po jetojmë dhe besoj se do të bindeni për këtë. Shikoni ç’kontraste paraqet ai. Shikoni pushtetarët tanë pas vitit 1990 dhe do të bindeni se ata e kanë kthyer idealizmin me kokë poshtë. Ku është idealizmi i dëshmorëve dhe heronjve nga kjo klasë politike e papërgjegjshme që mendon e lufton vetëm si të pasurohet me gjakun dhe djersën e këtij populli? E do t’i shihni sot këta hipokritë të paskupullt të shkojnë dhe të vendosin kurora me lule te varrezat e Dëshmorëve të atdheut!

Një grup tjetër, i ngjashëm, ka zgjedhur një rrugë tjetër, po kaq të pamoralshme e të neveritshme. Ndërsa populli ka ditë që po mendon se si do të kryejë ritin e zakonshëm në Ditën e Dëshmorëve, si do të arrijë të komunikojë me ta, që t’u shprehë, në kushtet e epidemisë, mirënjohje të dy palëve, heronjve të 5 majit dhe heronjve të ditëve tona, janë disa të tjerë, ca pehlivanë tipikë, pseudohistorianë që mendojnë e bëjnë të kundërtën.

Këta na servirin portrete mostrash, kriminelësh e vrasësish, që populli i njohu në provën e madhe kur luftohej për lirinë e pavarësinë e atdheut, kundër okupatorëve, që donin të na kthenin në skllevër. Pse e bëjnë këtë? Jo se i dogji malli për ta e për kauzat e tyre të dështuara, ende pa lindur, pasi u abandanuan masivisht nga populli, dhe as të shtyrë nga profesioni, pasi asnjeri nga këta nuk është historian dhe nuk e meritojnë të quhen të tillë, por për përfitime dhe në aspiratën e tyre prej demagogësh dhe keqbërësish s’iu ka dalë keq, pasi në këtë rrugë janë pasuruar në kurriz të vendit e të popullit, kanë marrë tituj shkencorë dhe disa janë bërë edhe akademikë.

Prof. Kristo Frashëri, një figurë emblematike e historiografisë sonë, shembëlltyrë e historianit patriot, i quante këta “historianë të improvizuar”, kurse unë them se këta janë dhe agallarët e sotëm të demokracisë, që me marifete të tilla kanë mbushur xhepat e janë pasuruar, duke shfrytëzuar liberalizimin e jetës e të shtetit.

Ngaqë pushtetarët nuk u tregojnë vendin spekulimeve të tilla në dëm të historisë, sot ata janë shndërruar në zëdhënës të forcave të vjetra, të errëta, që duan të shkatërrojnë historinë, njërën nga vlerat e mëdha kombëtare, që të fshihet e kaluara e zezë e idhujve të tyre, prapësitë e tradhëtitë që ajo ka fiksuar për ta. Është një lojë e vjetër, një lojë e ndyrë në kurriz të historisë e të vendit.

Shyqyr zotit, që këta historianë të improvizuar, si Uran Butka, Romeo Gurakuqi e të tjerë, populli i njeh mirë, siç i njeh dhe idhujt e tyre, zotërinjtë e kohëve të shkuara, me një barrë krimesh mbi supe.Prandaj ta harrojnë se do të mund t’ia arrjnë kësaj.

Vlerësimet politike, ashtu sikurse dhe shkrimet e përrallat e kalemxhinjve të mirëpaguar edhe nga shteti aktual, nuk kanë asnjë vlerë për historinë, prandaj gabohen në pretendimin e tyre për të përmbysur historinë.

Shteti i ashtuquajtur demokratik që ndërtoi Berisha me shokët e tij, si ish-presidenti kukull Bujar Nishani e të tjerë që u bënë njesh me ta dhe ndërmorën, si në asnjë vend tjetër demokratik, fushatën për rehabilitimin e tyre. Në këtë proces, për të diskretituar demokracinë që kërkonte populli, nuk lanë fashist e kolaboracionist pa rehabilituar, që nga Osman Kazazi, Halil Alia,e deri tek Hamit Matjani e Kadri Cakrani, duke u ngritur dhe buste e permendore, anembanë vendit. E megjithatë, kot u gëzohen atyre, pasi siç thashë, nuk kanë asnjë vlerë për historinë.Ajo e ka dhënë në kohën e duhur dhe njëherë e mirë verdiktin për ta, e atë nuk mund ta ndryshojë askush.

Pesë Maji është i yni, i të gjithë popullit, i atyre që dhanë jetën për këtë atdhe të lirë dhe të pavarur dhe i atyre që e vazhdojnë rrugën e dëshmorëve, që mbajnë lart dhe të papërlyer idealin e tyre. Jeta është stafetë, e lum ai që e kupton dhe e trajton si të tillë. Pesë maji është ditë kujtese, spastrimi, reflektimi, që të mos na zërë skleroza, mos të na mbytë ligësia, egoizmi e grykësia, pangopësia.

Kam dëgjuar këto ditë një pehlivan të babëzitur dhe karagjoz që tha se duhet të ulen rrogat dhe pensionet, që të përballojmë epideminë. O tempora, o mores! Ç’po na shohin sytë e dëgjojnë veshët këto vite.

Sot nderimi më i mirë për të rënët është të ruhemi e të mos mashtrohemi nga pehlivanët!

*****

Botuar në DITA. Ndalohet ribotimi i plotë ose i pjesshëm pa lejen me shkrim të redaksisë