Gjon Markagjoni, Abaz Kupi dhe Patër Anton Harapi / Raportet me krerët e kolaboracionizmit shqiptar sipas reporterit nazist Rudolf Vogel (PJ.II)

Nga Marenglen Kasmi

Botuar në DITA

(Vijon nga numri i kaluar)

Njëherë isha ulur në një kafene dhe pranë meje u ekzekutuan dy shqiptarë. Askujt nuk i bëri përshtypje gjatë kjo gjë. Kjo ishte e përditshme. Pasi erdhën kosovarët, mëngjesin tjetër u panë në pemët e mbjella nga italianët në mes të qytetit, trupat e varur të një duzine komunistësh. Një pamje e tmerrshme! Trupat u lanë të varur tri ditë. Në ditët në vazhdim shikonim në trotuaret e qytetit trupat e komunistëve të ekzekutuar, të cilët po ashtu duhej të qëndronin tri ditë pa lëvizur, me qëllim trembjen e popullsisë.

Prej dhjetorit 1943 deri në qershor 1944 në Tiranë situata ishte relativisht e qetë. Komunistët jo vetëm që ishin përzënë nga Tirana, por si pasojë e sulmeve energjike të Wehrmacht-it në qendrat e tyre në Shqipërinë e Mesme kishin pësuar humbje të rënda, për fat të keq jo të vazhdueshme. Atyre iu desh mjaft kohë për t’u rimbledhur dhe për t’u armatosur me armët e britanikëve. Në këtë periudhë kohe relativisht të qetë, politikanët shqiptarë iu përkushtuan biznesit të ndarjes së posteve zyrtare te miqtë e tyre dhe para së gjithash i kushtuan më tepër kohë luftës ndërmjet njëri-tjetrit. Frashërllinjtë, babai kryetar i Regjencës dhe i biri, Vehbiu, sekretar shteti në Ministrinë e Jashtme, mundoheshin të ngrinin në këmbë një diktaturë familjare.

Neubacher-i shkruante për të dy këta si më poshtë: “Mehdi Frashëri kishte dinjitetin dhe zakonet e një burri, i cili gjatë gjithë jetës së tij kishte qenë me përgjegjësi. I biri, Vehbiu, mund të shitej çdo kohë në Vjenë si një vjenez. Babai kishte pasur shumë poste të rëndësishme në Perandorinë Osmane, ndër të tjera edhe pashai qeverisës i Palestinës.”

Profesor Tarah Zallari [Mihal- shën. im – M.K] luftonte kundër tyre. Ministri i Brendshëm, Xhaferr Deva nga Kosova qëndronte së bashku me 600 kosovarët e tij përballë këtyre dy grupeve të vjetra shqiptare. Që të gjithë këta nuk arritën të fitonin për një bashkëpunim pozitiv Abaz Kupin, një ish- komandant besnik i mbretit Zog, ndonëse ai ishte i pari i Krujës dhe si i tillë ishte një nga burrat më të fuqishëm në Shqipërinë e Mesme. Megjithatë, ata arritën të gjejnë gjuhën me qarqet drejtuese profashiste të Mirditës, të cilët kishin bashkëpunuar më parë me italianët. Bajraktari Gjon Markagjoni kishte rreth 10.000 burra të armatosur. Përkrah tyre qëndronte Mustafa Kruja, i cili ndoshta ishte asokohe personaliteti më i spikatur ndër shqiptarë. Mirditorët jetonin në malet e Shqipërisë së Veriut. Praktikisht ata bashkëqeveriseshin nga françeskanët me norma shumë të rrepta katolike. Drejtuesi i tyre, Pater Arapi, ishte një nga anëtarët e Regjencës, përkrah Frashërit. Reputacioni i Markagjonit ishte dëmtuar rëndë, para së gjithash se brenda dhjetë viteve, ai kishte ndërruar flamurin shtatë herë, kishte pranuar të darovitej, para së gjithash nga fuqitë e huaja dhe si pasojë, ai ishte një figurë enigmatike. Pra, me atë nuk mund të bashkëpunoje, sepse ai i kishte “djegur gishtat” me italianët. Gjithsesi, pas italianëve ai dashuronte gjermanët. Në përgjithësi, shqiptarët e Veriut i pëlqenin gjermanët më tepër se shqiptarët e Jugut, sepse gjermanët i respektonin luftëtarët. Por, edhe shqiptarët e Jugut do të qëndronin neutralë dhe do të prisnin përfundimin e luftës.

Lufta ndërmjet qarqeve progjermane dhe antikomunistëve të Ballit Kombëtar e paralizoi luftën kundër komunistëve, të cilët e morën veten deri në vjeshtë dhe fituan një unitet të brendshëm dhe në armatim, si pasojë e rritjes së numrit të fluturimeve britanike me ndihma. Po ashtu, komunistët rritën edhe fuqinë luftarake si pasojë e ndihmës së instruktorëve britanikë.

Në periudhën janar-qershor 1944, furnizimi funksionoi relativisht mirë. Mbërritën mallrat e parë nga Gjermania. Për mëse një gjysmë viti, territoret e Kosovës, Shqipëria e  Veriut dhe një pjesë e Shqipërisë së Mesme dhe asaj të Jugut mund të konsideroheshin deri diku të sigurta për të udhëtuar. Ndonëse qarqet shqiptare progjermane ishin në një armiqësi të hapur me njëri-tjetrin, asnjë nuk mund të mendonte se ky disavantazh do të kompensohej disi nga numri i madh i pozicioneve politike gjermane në Shqipëri. Përkrah komandantit të Korparmatës XXI, gjeneralit të Këmbësorisë Fehn, vepronte Gjenerali i Plotfuqishëm për Shqipërinë, gjenerali i këmbësorisë Geib dhe më vonë gjenerallejtënanti Kullmann [Gullmann – shën. im – M.K], i ngarkuari me punë i drejtuesit të Rajhut për SS, drejtuesi i grupit Fitzthum, i ngarkuari me punë i Gjermanisë dr. Martin Schliep dhe, përkrah tij, punonte me detyra të veçanta, majori von Scheiger, të cilin e kam përmendur edhe më sipër. Ai kaloi në varësinë e Schliep-it në fund të periudhës së pushtimit. Deri në këtë kohë, Scheiger-i kishte qenë vartës i Neubacher-it, që ishte i Ngarkuari me Punë Speciale. Edhe kapiteni Lange, nga divizioni i njohur “Brandenburg” luante një rol të rëndësishëm si adjutanti ushtarak dhe përfaqësues i Neubacher-it. Po ashtu, ishte edhe komandanti i marinës për Shqipërinë, si edhe drejtuesi i aviatorëve për Shqipërinë.

Sigurisht që marina kishte edhe intendentët e saj. Kolonat e tyre gjatë marshimit konsideroheshin si më të sigurtat, sepse ata marshonin në tokë sipas parimeve të lëvizjes në det, duke vendosur në krye dhe në fund të kolonës disa mitraloza kundërajrorë dhe hapnin zjarr kundrejt gjithçkaje dyshuese, deri sa gjithë kolona të largohej.

Tirana ishte pa dyshim vendi i fundit ku mund të vërehej suksesi i punës së shtabeve [ushtarake]. Ndoshta këto shtabe u joshën nga rezervat e shumta që gjetën në Shqipëri. Më vonë dëgjova që këto rezerva të krijuara nuk ishin të rastësishme, sepse Italia ishte vetë në gjendje kritike, por dhëndri i Mussolini-t, konti Ciano dhe burri më i fuqishëm në “mbretërinë” shqiptare të asaj kohe përfitonte një përqindje të konsiderueshme nga gjithë eksportet që vinin në Shqipëri nga Italia dhe kishte fituar  miliona lireta. Kishte depo të tëra me verërat më të mira italiane, si edhe depo ushqimore. Kësisoj, përshkrimet e funksionarëve komunistë të mëvonshëm për bastisjet që kishin bërë gjermanët ndaj popullsisë së varfër, janë qysh në fillim pak të besueshme, sepse si Wehrmacht-i, ashtu edhe kosovarët mund të jetonin pa probleme nga rezervat e mjaftueshme italiane. Kjo gjë nuk ishte çudi, sepse pas hyrjes së Wehrmacht-it gjerman në Shqipëri, përballë një divizioni gjerman në Elbasan dhe një të dyti që pasoi të parin, ndodheshin nëntë divizione italiane, të cilët në pjesën më të madhe të tyre u dorëzuan pa kushte. Pasi u çarmatosën ata u dërguan në Gjermani si krah pune.

Një pjesë e tyre, së bashku me armatimin u bashkuan me partizanët dhe krijuan një njësi partizane. Gjithsesi, në pikëpamje ushtarake kjo njësi nuk spikati asnjëherë. Një pjesë tjetër e tyre, batalionet këmishëzinj ishin njerëz besnikë. Pasi qëndruam tre muaj të rrethuar në Shqipëri unë luftova me ta krah për krah për të çarë rrugën për në Sarajevë, te Grupimi Tokësor i Juglindjes.

Pasi mora detyrën në Tiranë, duhej së pari, të sqarohej çështja e varësisë time. Në pikëpamje strukturore, unë bëja pjesë në stafin e gjeneralit gjerman në Shqipëri, d.m.th. në stafin e shefit të shtabit të gjeneralit dhe duhej të isha në varësi direkte vetëm të Ic-së [oficeri i tretë i shtabit që ishte përgjegjës për zbulimin dhe lajmet ushtarake – shën. im – M.K]. Ic-ja, një avokat nga Rheinland-i, ishte një natyrë e gjallë dhe një partner i përshtatshëm në punën tonë të vështirë që kishim para, sepse ne si gjermanë, nuk mund të urdhëronim në një Shqipëri neutrale. Çdo gjë duhej të rregullohej me marrëveshje, d.m.th. të zgjidhej në paqe, me bisedime.

Italianët kishin lënë një trashëgimi të madhe. Ata kishin ndërtuar një transmetues të shkëlqyer në Tiranë. Ata kishin një shtypshkronjë të madhe ushtarake, ku gjendeshin rezerva të mëdha letre, e cila ishte shumë e çmuar për ne. Po ashtu, ata kishin lënë edhe mjete zyre të rëndësishme, ndër të tjera edhe katër vende transmetimi lajmesh me radiondërlidhjeje, së bashku me katër radistë specialë. Sidomos radistët ishin të rëndësishëm për ne, sepse kompania e propagandës që u vendos më vonë në Shqipëri donte të botonte një gazetë ushtarake.

Detyra ime e parë ishte që në Radio Tirana të hapja një emision lajmesh në gjermanisht, si edhe emisione me muzikë gjermane. Bashkëpunëtori im nga pala shqiptare ishte Xhelul Mitrovica [Xhelal, shën. im – M.K] nga Kosova, Sekretar Shteti për Informacionin. Pa hezitim, ai ishte më inteligjenti ndër gjithë shqiptarët e rinj progjermanë që unë kam njohur në Shqipëri. Shumë shpejt u miqësuam aq shumë saqë sipas traditës shqiptarë dhamë besën duke pirë gjakun e njëri-tjetrit. Besa është fjala e nderit shqiptare. Kush lidh besën me dikë, është i detyruar t’i gjendet shokut në çdo kohë. Shqiptari e ruan besën edhe nëse e kërcënon vdekja. Shumë shpejt ne bëmë marrëveshjen e mëposhtme: nga katër radistët e çmuar i lamë palës shqiptare dy prej tyre, të cilët do të regjistronin çdo ditë lajmet e Reuter-it për shqiptarët. Regjistrimi i lajmeve nga Reuter-i ishte i ndaluar për ne gjermanët. Secili prej nesh që guxonte qoftë edhe të dëgjonte stacionet e lajmeve të armikut, rrezikonte vdekjen ose së paku kampin e përqendrimit. Këtu në Shqipëri unë lexova çdo ditë për pothuajse një vit rresht lajmet e Reuter-it. Nuk njoh asnjë zyrë ushtarake gjermane, e cila ishte në gjendje ta bënte këtë gjë. Dy radistë punonin në gjuhën franceze, në fakt për ne, në gjuhën gjermane dhe nga lajmet që ata regjistronin, ne botuam më vonë gazetën e Wehrmacht-it “Shqiponja”. Botimi i kësaj gazete më futi në shumë telashe. Nëse diku dilte ndonjë thashethem, thuhej menjëherë se atë e ka përhapur Dr. Vogel-i. U thirra shumë shpesh te gjenerali komandues, si edhe te SS-Gruppenführer-i Fitzthum, ku më kërcënonin me vdekje nëse vërtetohej se kisha shpërndarë lajme të Reuter-it.

Kështu që duhej të isha i kujdesshëm. Megjithatë, unë u urdhërova në të njëjtën kohë që për lajme të rëndësishme për luftën të njoftoja menjëherë katër postet gjermane më të larta drejtuese në Shqipëri, edhe nëse ishte natë. Këtë urdhër e zbatova gjatë vitit 1944, kur në një mesnatë u informova nga shqiptarët që në zyrat e lajmeve kishte një lajm të rëndësishëm për luftën. Mora pistoletën dhe dola me vrap nga hotel “Dajti” ku banoja dhe nxitova në zyrën e lajmeve, e cila ishte vendosur rreth 100 hapa larg, në një ish-vendkomandë të ushtrisë italiane. Operatori radist më zgjati me një nënqeshje cinike rripin e letrës në të cilën lexohej, as më shumë e as më pak lajmi i shkurtër se Rumania kapitulloi para ushtrisë sovjetike.

Mora rripin e letrës dhe vrapova për në hotel. Pas shumë vështirësish arrita që të nxirrja nga krevati komandantin e korpusit, gjeneralin Fehn. Fillimisht ai reagoi i inatosur. Unë i thashë: “Zoti Gjeneral, ju keni urdhëruar që për lajme të rëndësishme për luftën t’ju njoftoj edhe natën. Mendoj se lajmi që do ju jap, është i tillë. Sipas lajmeve të Reuter-it, Rumania ka kapitulluar”. Fillimisht  gjenerali heshti i përhumbur dhe më pyeti më pas se çfarë mendoja për këtë lajm. I thashë se kjo pritej dhe nuk isha habitur shumë nga kjo gjë. Gjenerali Fehn foli edhe disa fjalë me mua dhe u lut ta mbaja të fshehtë këtë lajm, sa më shumë të mundesha. Më pas, njoftova menjëherë konsullin gjerman, i cili po ashtu nuk u çudit shumë nga ky lajm. Njëfarë kënaqësie djallëzore ndjeva kur i dhashë këtë lajm, natën, kur SS-Gruppenführer-i Fitzthum ishte në krevat. Ai u çmend fare, në fillim më bërtiti, por më pas e kuptoi që nuk kisha bërë asgjë më shumë se detyrën time dhe më tha: “Çfarë rrëmujë e madhe!” Ai ishte një ndër të parët që ia mbathi nga Shqipëria.

Natyrisht që më vonë njoftova edhe gjeneralin gjerman në Shqipëri, i cili në fakt ishte eprori im i drejtpërdrejtë, por që në pikëpamje politike nuk luante asnjë rol në këtë lojë forcash.

Pak më vonë u informova nga lajmet e Reuter-it edhe për kapitullimin e Bullgarisë. Telefonova menjëherë në të tri instancat e larta gjermane. Sigurisht që komandanti i korpusit e dinte që kjo gjë e rrezikonte korpusin e Shqipërisë të shkëputej nga pjesa tjetër e ushtrisë gjermane që ndodhej në Greqi. Ishte tipike për politikën e informimit të Hitler-it që në kthesa të rëndësishme të luftës të mos e transmetonte lajmin menjëherë në trupat që prekeshin direkt nga kjo gjë. Më pëlqen të mendoj se nëpërmjet lajmeve të mia aktuale të Reuter-it, korpusi fitoi kohë të mjaftueshme për të marrë masat e tërheqjes.

Në shtojcën e kujtimeve të mia janë edhe dy përshkrime të situatës së pashpresë ushtarake dhe tërheqjen nga Shqipëria në ditët e fundit të vitit 1944, siç i përjetova unë si reporter lufte.

Po ashtu, një nga detyrat e mia, ishte të merrja masat e duhura për përgatitjen për shtyp të një gazete për ushtarët gjermanë. Më vonë, këtë detyrë e morën përsipër botues profesionistë të kompanisë së propagandës.

Detyra ime e tretë, që e mora vetë përsipër dhe më dhuronte shumë kënaqësi, ishte botimi i një fjalori të vogël gjermanisht-shqip për trupat. Si model përdora një fjalorth të përhapur asokohe shumë në Gjermani siç ishte “1000 fjalë frëngjisht” etj., të shtëpisë botuese “Ullstein”. Sipas këtij modeli u zgjodhën 1000 fjalë nga gjuha shqipe dhe u përkthyen në gjermanisht. Shumë shpejt arritëm një numër botimi prej 1000 fjalorësh. Sigurisht që ky ishte një numër jo i mjaftueshëm dhe fjalori na u rrëmbye nga duart menjëherë nga shqiptarë e gjermanë së bashku. Për fat të keq, nuk munda të sjell në Gjermani asnjë kopje të kësaj pune kulturore. Gjatë tërheqjes nuk menduam për këtë libërth, i cili i kishte lehtësuar shumë shqiptarëve bashkëjetesën me gjermanët dhe anasjelltas.

Shumë kokëçarje na shkaktoi edhe një urdhër tjetër, i cili nuk lidhej me detyrat tona dhe që pavarësisht pritshmërisë sonë të ulët, u shndërrua në një sukses për ne: korpusi na kërkoi të bënim diçka për argëtimin e trupave gjermane. Në vazhdimësi të trashëgimisë italiane, kur erdha në Tiranë mora edhe komandën e thuajse mbi gjysmën e ish-orkestrës së operas së Napolit. Ndër këta, 30-40 muzikantë, të gjithë orkestrantë të jashtëzakonshëm ishte edhe një as, bateristi më i mirë që unë kam hasur ndonjëherë në orkestrat europiane. Në sallën e mbushur plot e përplot të kinemasë së Tiranës, ne organizuam me këtë orkestër disa mbrëmje për ushtarët e Wehrmacht-it. Më kujtohet ende se si ai duke luajtur disa solo në bateri e elektrizonte sallën në atë mënyrë, saqë ushtarët e hipur mbi karrige kërkonin me stuhi duartrokitjesh që ai të luante përsëri e përsëri. Këto stuhi duartrokitjesh më hapën telashe, sepse në një letër zemërimi të ardhur nga sektori i propagandës në Beograd u akuzova për sjellje jogjermane dhe m’u urdhërua ndërprerja e menjëhershme e këtyre koncerteve. Me letrën në dorë shkova te shefi i shtabit i gjeneralit gjerman në Shqipëri, te baroni von Thüngen, ish-deputet i parlamentit të Rajhut dhe oficer Ic. Ai qeshi me të madhe, u ul në tavolinë dhe së bashku me shefin e shtabit transmetoi në Beograd një përgjigje të zemëruar: ata [në Beograd] duhej të merreshin me punët e tyre, sepse këtu në Shqipëri ne bënim çka e konsideronim të drejtë. Më kujtohet edhe një sukses tjetër i madh: nxora në skenë dy pianot e vetme që kishte Tirana dhe lashë dy mjeshtër, pianistë italianë të luanin sipas fantazisë së tyre. Nota nuk pati.

Edhe një mbrëmje tjetër më ka ngelur në mendje. Zbuluam në Tiranë një këngëtare me origjinë greke, e cila kishte një zë madhështor. Ajo ishte martuar me një shqiptar dhe kishte shumë dëshirë të këndonte para nesh. Nuk kërkonte asnjë shpërblim, dëshironte vetëm të këndonte para një publiku të madh. Burri i saj, si shqiptar që ishte, ndihej shumë keq. Në skenë u krijua një situatë mjaft dramatike. Pas perdeve, ai përpiqej ta tërhiqte nga dora që ajo të mos dilte në skenë, ndërkohë që ajo u shkëput nga duart e tij, nxitoi në skenë dhe korri suksesin e saj. Ndërkohë, burri shpërtheu në lot pas skene dhe mendonte se ai dhe familja e tij nuk do të mbijetonin nga ky turp. Nga kjo ngjarje ne mësuam se në Shqipëri muzikantët nuk kanë ndonjë status të lartë, të mirëpritur nga shoqëria. Muzikëbërja ishte pronë e ciganëve. Nëse një cigan luante muzikë të bukur, atëherë në shenjë falënderimi dhe vlerësimi për përpjekjet e tij, pështyhej mbi një kartëmonedhë dhe i ngjitej atij në ballë. Prandaj, për një shqiptar me pozitë ishte plotësisht e pamundur ta shikonte gruan e tij duke kënduar në skenë. Këtë pikëpamje kanë edhe përfaqësuesit e klasës së lartë feudale të Shqipërisë. Dëshiroj të them edhe dy gjëra, të cilat karakterizojnë më së miri gjithë mentalitetin e shqiptarëve.

Nëpërmjet shoqërisë sime të ngushtë me Sekretarin e Shtetit për Informacionin të qeverisë shqiptare u njoha edhe me pronarin e kinemave më të mëdha në qytet, i cili kishte dy kinema me nga thuajse 1000 vende, të ndërtuara me ndihmën e italianëve, për të argëtuar ushtarët italianë. Italianët kishin jo më pak se nëntë divizione në Shqipëri, të cilët duhej të argëtoheshin.

Se çfarë do të thoshte të jepje besën në Shqipëri, e mësova një mëngjes, kur vëllau im i gjakut, Xhelal Mitrovica, i shqetësuar mësyu në zyrën time: “Ti duhet të më ndihmosh menjëherë. Shoku im i ngushtë këtu në Tiranë ka humbur pa gjurmë. Ai duhet të jetë rrëmbyer ose nga Wehrmacht-i gjerman, ose nga policia shqiptare. Ti e njeh atë, kemi qenë së bashku miq tek ai. Ai është vëlla gjaku me mua dhe ti po ashtu. Më ndihmo!” Unë e dija se çfarë kuptimi kishte besa e dhënë. Ndodhesha para një prove shumë të rëndë!

Ditë të tëra u informova në gjithë zyrat gjermane të mundshme për shokun e shokut tim. Ai ishte i vetmi pronar kinemaje në qytet, me një sallë të madhe. Falë tij, në këtë sallë ne organizonim falas edhe mbrëmjet kulturore për ushtarët. Ai ishte antikomunist dhe djalë i ri interesant. Ai që e kishte nxjerrë atë nga qarkullimi duhej të ishte patjetër një shqiptar.

Një mbrëmje isha ulur në sallën e madhe të hotel “Dajtit”. Aty ishte ulur edhe Obersturmführer-i urryer nga të gjithë X [gradë SS, e barasvlershme me nënkolonelin, shën. im – M.K], krahu i djathtë i SS-Gruppenführer-it Fitzthum. Së bashku me të ishte edhe një shqiptar në uniformë, të cilin nuk e njihja. Pyeta miqtë shqiptarë se kush ishte ai. Për habinë time dëgjova që ai ishte shefi i policisë shqiptare Tiranës.

Ndërkohë, gjatë kërkimeve të mia, kisha dëgjuar nga shqiptarët që mërmërisnin se shefi i policisë e kishte hequr nga qarkullimi pronarin e kinemasë, me qëllim që nipi i tij të merrte kinemanë. Shkova drejt tyre dhe pa e përshëndetur në mënyrë të veçantë Obersturmführer-in, thashë si spontanisht: “Nëse besoni se nipi juaj mund të fillojë diçka me kinemanë, jeni gabuar rëndë. Gjithë filmat kalojnë nga zyra ime dhe ju nuk do të merrni asnjë film nga unë. Ndërsa për ndonjë leje koncerti, as mos ta mendoni!”

Ai më pa i tronditur dhe çehrja iu zverdh menjëherë. Obersturmführer-i u ngrit në këmbë dhe ndërhyri hidhur, duke më thënë: “Përse ndërhyni në punët e mia” dhe më kërkoi të flasim veçmas.

Unë i thashë me një ton të ftohtë: “Ju e dini që këtu është duke u luajtur një pisllëk i madh që bie erë korrupsioni shqiptar dhe nëse do të ngatërroheni në këtë gjë, do t’ju kushtojë kokën. Nëse pronari i kinemasë nuk do të lëshohet deri nesër në mëngjes, do t’i shkruaj një raport direkt komandantit të korpusit. Ju e dini se çfarë do të thotë kjo!” Ai më pa si në mëdyshje, por e kuptoi menjëherë se çfarë do të thoshte për të vazhdimi i kësaj historie dhe nuk nxori asnjë fjalë.

Mëngjesin tjetër, pronari i kinemasë hyri i ngazëllyer në zyrën time!

(Vijon në numrin e ardhshëm)

—–

©Copyright Gazeta DITA

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës DITA, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar DITA dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016.