Cirku me pensionet e ish-ushtarakëve

Institut i Sigurimeve apo i Pasigurisë Shoqërore? Një pyetje kjo e vështirë, por jo e pamundur, për cilindo që e heq në kurriz, veprimin apo mosveprimin joligjor të punonjësve të këtij Instituti në qendër e në bazë, për çështjen jetike të çdokujt, pensionin.

Kur lexon mesazhe e intervista të qëndisura, kur shikon paradat televizive, se ky dikaster “është angazhuar maksimalisht për zbatimin me korrektësi të ligjeve për gjithë shtetasit, për transparencë e informacion të plotë e të vazhdueshëm, në kohë e për gjithçka, për rritjen e besimit, jo vetëm ligjor, por edhe moral, për përfitimin me drejtësi të pensioneve, duke llogaritur drejt çdo qindarkë, që pensionisti të marrë gjithçka që i takon, sipas kritereve të ligjit”, e të tjera, e të tjera, lutesh: “O Zot, më le të shijoj këtë siguri sociale!”

Por kot nuk thotë mençuria popullore: “Me të thënë e me të bërë, është në mes një det i tërë! Dhe vjen një ditë që të përplasesh në zyrat e tij, dhe jo vetëm një ditë, por me vite, ndeshesh me më të pabesueshmen: Moszbatimin haptazi të ligjit, mosrespektimin e kodit etik profesional, shkeljen hapur të të drejtave dhe interesave të qytetarit, duke mos llogaritur jo më qindarkën, por të mbajnë me mijëra lekë.

Shkurt, ndjen zhgënjim, frikë, pasiguri, mosbesim. Në këto rrethana, të del nga shpirti: O Zot, më shpëto nga kjo e keqe! Këto i kam ndjerë në kuletë, në tavolinë e në shpirt, dhe jo vetëm unë, por edhe mijëra ish-ushtarakë.

Pas dy intervistave të zyrtarëve të ISSH

Shkak për këtë replikë në DITA, u bënë intervistat e Zv/Drejtorit të Përgjithëm të ISSh, Hasan Hoxha, në gazetën “Standard”, më 1 qershor, dhe ajo e Drejtoreshës së Përfitimeve, po aty, Solida Dibra, në gazetën “Panorama”, më 2 qershor.

Zoti Hasan pohon se “…janë 15 mijë ushtarakë, të cilët ende deri sot kanë probleme me rillogaritjen e pensioneve, dhe se ISSH, tani ka përcaktuar formulën bazë të kësaj llogaritjeje, por që shumë ushtarakë kanë ankesa ndaj “një padrejtësie”.

Tërheq vëmendjen pohimi tjetër, se “dikasteret përkatëse (nënkupto atë Mbrojtjes, të Brendshëm, Shërbimit Informativ) kanë mungesë dokumentash, dhe për më tepër qysh nga viti 2009 dhe deri më sot, kjo masë ushtarakësh janë debitorë në një masë të konsiderueshme, e që i bie ta kthejnë (po ishin gjallë…) për një kohë të gjatë, duke u mbajtur 20% nga pensioni”(?!) Prej këtij pohimi, natyrshëm lindin pyetjet: Ç’formulë ka përcaktuar Instituti, kur atë e ka patur ligji, qysh më 1.7.2009? Si është e mundur që dikasteret kanë humbur ose kanë mungesa në dokumentet e ushtarakëve, dhe a nuk përbën kjo një alarm për të dhe shtetin?! Instituti, ka detyrë llogaritjen e pensionit të qytetarit, kur i lind e drejta për të, apo për të rillogaritur pensionet e fituara me ligjet e mëparshme, duke i shpallur debitorë, e duke i vjelur (më saktë vjedhur) pensionistët për një kohë të gjatë? Për cilat shkaqe faktike e ligjore shpallen debitorë dhjetra mijë ish ushtarakë dhe a është normale kjo?!

Këta “debitorë” a kanë marrë sa u ka paguar sigurimet shoqërore, me firmë e vulë të saj, apo kanë përfituar në rrugë e mjete të kundërligjshme; nëse po, atëhere pse nuk mbajnë përgjegjësi penale? Nëse është llogaritur gabim, (gjë që është absurde, se nuk bëhet fjalë për dy a dhjetë, por mijëra), kush e ka llogaritur, dhe a duhet të mbajë përgjegjësi? Dhe ky veprim i mbajtjes së lekëve 20% nga pensioni a është i ligjshëm, që cënon parimin kushtetues të sigurisë juridike, në krijimin e besimit se merr gjithçka që i takon me ligj, apo bën kundërtën, u heq bukën e gojës, i lë ata deri në kufijtë e mbijetesës?!

Dhe më tej, përse mbi 4 mijë ushtarakë që i janë drejtuar gjykatës, kanë fituar të drejtat e tyre, që u jep ligji, marrin pension të plotë dhe për të njëjtat kushte e ligj nuk janë debitorë, si ish kolegët, që nuk u janë drejtuar dyerve të gjykatave? A nuk përbën ky fakt, se me të vërtetë ankesat janë të drejta, të ligjshme dhe jo sikundër e cilëson “një padrejtësi”, se realisht është padrejtësi dhe vjen nga papërgjegjshmëria dhe paligjshmëria e veprimeve të autoritetit që ju drejtoni?

Aktualisht, problemi më i madh, i dukshëm, i mirëkuptuar, por i padeklaruar është se Instituti dhe organet vartëse, ende nuk po zbatojnë ligjin, por vazhdojnë të zbatojë urdhërat abuzivë të pushtetit shtetëror që ra nga “Fiku”, sepse është absurde, jo vetëm antiligjore por edhe alogjike, të shpallen dhjetra mijë pensionistë debitorë, gjë e papranueshme, e paligjshme, alogjike dhe përbën një precedent të rrezikshëm për mbarë shoqërinë shqiptare.

Si e sqaron deputetin zyrtarja Solida?

Më qartë veprimet e këtij dikasteri, dalin nga intervista e znj. Solida Dibra, ku fillimisht thuhet se deputeti i PS Pandeli Majko, në Komisionit të Ligjeve, ka kërkuar sqarime lidhur me zbatimin e ligjit, ku sipas tij, janë me dhjetra raste që ushtarakëve u mbahen 30% të pensionit, për shkak të llogaritjeve gabim (?!) të përfitimit të tyre, duke iu referuar një vendimi të Gjykatës Kushtetuese (cilit ?!) për pensionet e ushtarakëve.

Por, për përgjigjet që jep Solida, gazetarja nuk thotë nëse është i kënaqur apo jo deputeti. Gazetarja më poshtë pyet ndryshe: Zoti Majko ngriti shqetësimin lidhur me kompensimin, sipas tij deri në 30% të të ardhurave mujore të ushtarakëve, si qëndron ky problem? Është e paqartë, nëse deputeti ka shqetësim llogaritjen gabim, apo kompensimin, dy terma këto krejtësisht të ndryshme. Besoj se deputeti nuk është kaq naiv të bëjë pyetje të tilla, kur ai e di shumë mirë, se e vërteta është krejt ndryshe, se nuk janë dhjetra raste, por dhjetra mijëra, që ushtarakëve u mbahen jo 30%, por nga 40-60% dhe kjo jo nga llogaritja gabim, por nga shkeljet flagrante të ligjit specifik dhe ligjeve të tjera në fuqi. Dhe me këto veprime Instituti është kthyer gati në shtet mbi shtetin, dhe antiligjin e shet për ligj. Dhe për këto shkelje askujt, nuk i hyn një gjemb në këmbë, përkundrazi ngrihen në përgjegjësi.

Po si e sqaron deputetin zyrtarja Solida? Ajo jep një rezume të ligjit famëkeq 10142/2009, që ajo dhe vartësit e saj e kanë në majë të gjuhës, se po e zbatojnë me zell të madh, duke cituar jo vetëm qëllimin e tij, por edhe formula llogaritëse, numra ligjesh e vendime të Këshillit të Ministrave, që jo vetëm të trembin, por nuk sqarojnë asgjë. Këto kanë qenë, qysh ditën që hyri në fuqi për zbatim ligji, më 1/7/2009, dhe nuk ka asgjë të re, as për publikun e gjërë, e as për ushtarakët. Më i çuditshëm është fakti se Solida nuk jep asnjë shpjegim as për llogaritjen gabim, as për shifrën e mbajtjes së 30%, dhe as për kompensimet që qenka shqetësuar deputeti, flet për të tjera gjëra (?!). Interesant dhe “mbresëlënës” është fakti që pohon: “… se në harkun kohor 2011-2015 kanë rillogaritur rreth 17.000 pensione suplementare e të parakohshëm në zbatim të ligjit 10142/09, dhe se kanë evidentuar edhe 1200 të tjerë që do rillogariten në vijim; dhe më tej: Që me ndryshimin e formulës së rillogaritjes, rreth 5000 ushtarakë në pension të parakohshëm dalin debitorë, për përfitimin e tërhequr më tepër, nga data 1/7/2009 deri në momentin e riligaritjes, sepse janë paguar me masën e përfitimit sipas ligjit nr.8087/’96 etj, ndaj u mbahen 20% të pensionit të rillogaritur deri në shlyerjen e plotë.

Pra, e thënë troç, shqetësimi i drejtoreshës (nuk besoj të jetë ky shqetësim edhe i deputetit) qënka vjelja e lekëve prej pensionistëve të shpallur “debitorë” dhe jo dhënia në kohën dhe në masën që përcakton ligji. Më qartë, s’ka si thuhet kryerja e misionit të “sigurimeve” shoqërore, ku pasiguria bën kërdinë. Sa sipër kuptohet, se zoti Majko e ka “gabim”, se nuk mbahen 30%, por 20% e pensionit, dhe se duhen “lavdëruar” që, pas 17 mijë ushtarakëve, paska gjetur goxha, edhe 6200 hallexhinj të tjerë, për t’i rrjepur deri në palcë, që me ndryshimin e formulës preken, shpallen “debitorë”, t’u vilen lekë prej pensionit. Dhe sipas saj kjo prekje (vjelje a vjedhje) shprehet qartë okelion e intervistës “Kush preket nga vendimi i Kushtetueses!” Pra, qenka vendimi i Kushtetueses që na prek pensionet! Një skandal ky i paparë, një guxim i pashembullt i deklarimit antiligjor!

Shembuj negativë e të shëmtuar

Në historinë e jurisprudencës shqiptare, (qofsha i gabuar), jo shumë larg, do të mbeten si shembujt më negativë e më të shëmtuar të ligjshmërisë të kësaj kohe të trazicionit, pikërisht ligji nr.10142/2009, dhe vendimi nr. 2/2013 i Gjykatës Kushtetuese, të cilët diskriminojnë dhe poshtërojnë ish ushtarakët, kufizojnë dhe mohojnë të drejtat edhe interesat e tyre legjitime, të dyja në kundërshtim me parimet kushtetuese.

Eshtë e pafalshme për anëtarët e kësaj Gjykate, të cilët duke u bërë “avokatë” të Qeverisë që u rrëzua nga “Fiku”, e nën urdhrat e saj, shkelin parimet thelbësore të Kushtetutës, si atë të barazisë para ligjit, të sigurisë juridike, të mos diskriminimit etj. Është alogjik arsyetimi i tyre, kur miratojnë ndërhyrjet antikushtetuese e antiligjore të Kuvendit të kartonave e të Qeverisë “Berisha”, me akte antikushtetuese, në emër të krizës globale, borxhit publik, buxhetit etj, kur këto fenomene janë gjithëpërfshirëse për mbarë shtetasit e vendit që quhet Shqipëri, dhe se ato nuk i sollën ushtarakët dhe as nuk zgjidhen duke cënuar vetëm ligjin e tyre.

Si është e mundur që shfuqizohet ligji vetëm për ushtarakët nr.8087, dhe të sakatoset i riu, ndërsa vëllai binjak, pas tij, nr.8097, i lerë në një ditë e orë, më 21.3.1996, që bën fjalë për pensionet e personave që kryejnë funksione kushtetuese (këtu përfshihen edhe këta gjyqtarë), s’pëson asnjë fije ndryshimi?! Këta nuk jetojnë në ndonjë shtet a planet tjetër, ku kriza, buxheti, borxhi nuk ekziston! Ky është qëndrim skandaloz, dhe nuk ka as logjikën më elementare të gjykimit me objektivitet të çështjes në pajtim me parimet e Kushtetutës së RSH.

Është e çuditshme, por jo e pakuptueshme, përmendja shpesh edhe tani, si më parë, nga stafi drejtues i ISSh, që e kanë në majë të gjuhës, guxojnë të flasin me zë të lartë se po zbatojmë ligjin nr.10142/2009, sikur të jetë ky “ligj”, kërthiza e ligjeve për ushtarakët, ndërkohë që dhe më parë ka pasur ligje e vendime, detyrimisht të zbatueshëm, por që asnjëherë nuk janë zbatuar me korrektësi. Gjykata Kushtetuese në vendimin 33/2010, ka parashtruar qartë se neni 29 i këtij ligji për rillogaritjen e pensioneve të përfituara me ligjet e mëparshme, do të zbatohet vetëm nëse sjell pasoja pozitive për të interesuarit, e jo përkeqësime.

Duke i dhënë këtë interpretim ajo nuk e shfuqizoi atë si antikushtetues, siç shfuqizoi, edhe nene të tjera. Kështu ai mbeti si gozhda e Nastradinit në ligj, duke i lënë shteg e dorë të lirë të Qeverisë që iku, dhe ISSh ta keqpërdorin këtë nen për të vjedhur e diskriminuar ish ushtarakët. Me ç’të drejtë e kompetencë ISSh nuk zbaton Vendimin e Gjykatës Kushtetuese, fuqia e të cilit është detyruese dhe përfundimtare për të gjitha organet shtetërore, madje edhe për gjykatat e të gjitha shkallëve?! Ky është skandal!

Që ISSH të meritojë emrin që ka

Nëse ka vërtet për të bërë reformë, apo më saktë qilizëm, është Instituti, që të meritojë emrin e Sigurimeve Shoqërore, dhe të mos jetë kurrë i Pasigurisë Shoqërore: Aty duhet shkulur me rrënjë: militantizmi partiak, servilizmi ndaj pushtetit abuziv shtetëror, zhbërja e ligjit, e shqipes, arithmetikës universale, zhbërja e Kodit Etik e Profesional etj. Disa nga punonjësit aty janë kthyer në aga/agesha në zyrat e shtetit, nuk kanë frikë fare as nga ligji e as nga askush, të thyejnë turinë me derë, as të qasin, as të sqarojnë, po të thonë “Shko ku të duash!”, sikur janë në pronën e tyre.

Janë të shumta veprimet e kundërligjshme, që përbëjnë një krim të vërtetë që cënojnë jetën dhe dinjitetin e pensionistit, çka e kthejnë atë administratë në një shëmtirë, një fytyrë a pasqyrë e shtrembër, një shëmbull tipik se si nuk duhet të ekzistojë kështu një institucion i tillë publik. Nuk i fut të tërë në “një thes”, pasi aty ka punonjës që “të japin ujë me bisht të lugës”, të japin me saktësi gati kompjuterike për sa të takon, por këta janë të pakët dhe kanë frikë, se i hedhin në rrugë dhe nën zë të thonë: “Këtu nuk zgjidh gjë, vetëm në gjykatë, po qe se është gjykatë, e fiton, ndryshe…”.

Duhet të jesh naiv në shkallën sipërore, apo sakat nga mendja të pranosh arsyetimet e përgjigjet e tyre bajate e të papërgjegjshme që japin, me gojë a me shkrim drejtuesit, shefat, juristët, ekonomistët. Të fyejnë, injorojnë. Le të kesh disa diploma, deri për matematikë a juridik, ata të shumëzojnë me zero, se kanë tjetër “ligj, tjetër “arithmetikë”.

Të lexosh shkresat, të vjen të ulërasësh, zhbëjnë shqipen, zhbëjnë aritmetikën; Arsyetimet janë të paqarta, të pasakta, e fundit kundërshton të fillimit; mungon logjika më elementare; dokumentet me shkarravina e të sakatosura. O Zot! Rrumpallë! Në fund shkruajnë togfjalëshin fyes: pensioni është llogaritur në pajtim me ligjin. Faleminderit për mirëkuptimin”. Pra t’i mirëkuptojmë për pakuptimësinë dhe paligjshmërinë e tyre, jo më në shërbim, por në kurriz të popullit.

Nuk kam aspak qëllim të bëj thirrje për shkarkime e riemërime, veç apelit që gjithkush, civil apo ish ushtarak, të kërkojë nga kushdo që të respektohet e të zbatohet me përpikmëri Kushtetuta dhe ligji, si dhe të denoncojë me kurajo cilindo që i shkel, deri edhe në prokurori e në gjykatë, pavarësisht sakatllëkut të këtyre organeve.

Ka ende shumë gjyqtarë që japin drejtësi, që japin shpresë! Kush shkel ligjin, t’i vihet gishti, të denoncohet e të ndëshkohet, të largohet nga detyra. Të aftët, që respektojnë ligjin, që kryejnë me devotshmëri detyrën, le të rrinë, pavarësisht se ku e hedhin votën. Ligji duhet respektuar e zbatuar me përpikmëri! Shtetin Ligjor, Shtetin e së Drejtës, ta ngrejmë e ta forcojmë, duke kontribuar të gjithë, pa përjashtim, ca për vete, por më shumë për të ardhmen e brezave të rinj. Ndaj Instituti, le të kthehet në normalitet, të zbatojë me korrektësi Kushtetutën dhe ligjet, që të meritojë realisht cilësimin Institut i Sigurimeve Shoqërore në shërbim të qytetarëve dhe jo i Pasigurisë Shoqërore!

*Ish ushtarak, nënkolonel në pension