2 Prilli, Shteti dhe Populli (PJ.III)

Vijon nga dje

Duke organizuar dhe realizuar në skenë dhe në prapaskenë dënimin tonë, shteti shqiptar mendoi se realizoi dy objektiva: Nga njëra anë “u mbylli” gojën të afërmve të viktimave dhe nga ana tjetër i vuri një vulë juridike gjithë propagandës politike që shoqëroi këtë ngjarje qysh nga dita e ndodhjes së saj. Për t’iu hedhur hi syve të dy palëve, domethënë të afërmve të viktimave dhe opinionit publik, sipas kërkesës së prokurorit Fana, gjyqtari Gjonaj njoftoi në fund të gjykimit se kërkonte që gjithë personat (hetues e prokurorë) që ishin marrë me hetimin e kësaj ngjarjeje të merreshin në përgjegjësi penale në të ardhmen pasi s’kishin punuar mirë për zbulimin e së vërtetës.

Jo vetëm që një gjë e tillë s’u bë kurrë, por kërkesa e gjyqtarit ishte konfirmim i padrejtësisë së vendimit penal me të cilin ai na dënoi ne, sepse ai pohonte vetë se dënimin tonë e kishte bërë duke u bazuar mbi të pavërtetën ose mbi mungesën e së vërtetës, çka është e mjaftueshme për ta shumëzuar atë me zero.

…

Në vitin 1998, në gazetën “Republika”, avokati Nafiz Bezhani, thotë: “Tre vjet më parë Berisha tentoi që ta hapte dosjen duke vënë në grupin e hetimit ish-kryeprokurorin e Tiranës, Adnan Xhelili dhe disa njerëz të SHIK-ut”

Vihen re dy gjëra thelbësore: E para, është kryetari i shtetit ai që edhe në vitin 1995 hap apo mbyll dosje penale dhe, e dyta, me hetimin merren edhe njerëzit e SHIK-ut (?!).

Xhelili ishte një person që, siç na e shpjegon Bezhani në librin e tij, vazhdonte shkollën e lartë për agronom dhe një ditë e thërret partia (D) dhe e dërgon nja 6 muaj në plazhin e Durrësit ku, së bashku me të mirat plazhit, merr edhe ca leksione për drejtësi. Kaq dije juridike nevojiteshin për t’i shërbyer partisë, prandaj i dhurohet posti i kryeprokurorit të Tiranës. Për të kuptuar nivelin e mjerë profesional dhe pozicionin fatkeq që marrin shërbëtorët e politikës, po citoj këtu një thënie të tij “brilante”:

“Akuza për Gramoz Ruçin është formuluar në “shpërdorim detyre” në lidhje me tragjedinë e 2 prillit dhe djegien e dokumenteve të Sigurimit të Shtetit… Ish-ministri Ruçi, në bazë të provave të reja që kanë dalë tani,- tre telegrameve dhe bisedave telefonike e fakseve të asaj kohe,- del se është përgjegjës për pasojën e ardhur. Nga hetimi ka dalë se Alia e Ruçi janë skenaristë të masakrës së 2 prillit në Shkodër”.

Sikur të ishin të vërteta pohimet e Xhelilit, del se skenaristët e një masakre duhet të akuzoheshin për shpërdorim detyre, ndërkohë që pesë njerëz, që “as kanë vrarë dhe as kanë dëshiruar ardhjen e pasojave” të asaj “masakre”, ishin dënuar për vrasje.

Nga pikëpamja juridike arsyetimi është i vajtueshëm, kurse nga pikëpamja logjike është nën nivelin e një farambjellësi fillestar, punën e të cilit do të mbikëqyrte agronom Xhelili po të mos ishte bërë juristi Xhelili.

Më 21 shkurt 1996, gazeta “Koha Jonë” botoi një artikull me titull: “I burgosuri i 2 prillit në qelitë e Tiranës” dhe, duke iu referuar emrit tim, aludonte për bashkëpunim të mundshëm midis meje dhe prokurorisë për “zbardhjen” e së vërtetës rreth ngjarjes së 2 prillit. Artikulli, i nënshkruar me inicialet “Z.D.”, përmbante shumë të pavërteta e hamendje, por, mbi të gjitha, cenonte dinjitetin tim, pasi synonte të krijonte idenë e rreme se unë nuk kisha thënë të vërtetën në gjyqin e hapur, por do ta thosha tani në qelitë e mbyllura, kur shteti kërkonte që me 2 prillin të godiste kundërshtarët politikë. Iu përgjigja menjëherë me shkrimin e titulluar “Letër një gazetari”, që u botua disa ditë më vonë në të njëjtën gazetë.

….

Reagimi i “Baballarëve të Kombit” qe i menjëhershëm.

…

Pas pak ditësh më erdhi fletëizolimi për 20 ditë “Për nxjerrje të paligjshme të korrespondencës”…

Më datën 18 prill erdhi autoburgu dhe më transferuan në burgun e Bënçës, në Tepelenë. Po ndëshkohesha dy herë për të njëjtin “faj”. Por, ku të ankohesha?! Në burgun e Bënçës qëndrova rreth 4 muaj.

Pak kohë mbas botimit të letrës sime në gazetën “Koha Jonë”, ish-kryetari i parlamentit shqiptar, Pjetër Arbnori, i thotë në konfidencë ish-kryetarit të bashkisë së Lezhës: “Gjeka ka mbajtur qëndrim të mirë, por këto kohët e fundit na ka ngacmuar pak” (?!!!).

…

Në muajin prill 1996, isha duke vuajtur dënimin në Bënçë të Tepelenës. Gjatë gjithë muajit u botua në gazetën “Poli i Qendrës” dorëshkrimi i librit që do të botonte më vonë Bezhani për ngjarjen e 2 prillit dhe për procesin penal përkatës. Kam mbetur i shtangur nga pasaktësitë, kontradiktat dhe konkluzionet false që përmban libri…

Në librin e tij tregon se, ndërsa procesi ishte në hetim, ai angazhohej nga partitë e opozitës për të bërë takime me popullin nëpër rrethe të ndryshme të vendit ku do t’i “sqaronte” pjesëmarrësit për “fajësinë” e të pandehurve…

Më tutje, në libër, avokati pohon se ish-presidenti i Shqipërisë Sali Berisha e ka thirrur disa herë në zyrë, se ai e ka urdhëruar që, në prag të gjyqit tonë, të jepte dorëheqjen si anëtar i Gjykatës së Kasacionit, në kundërshtim me dispozitat kushtetuese edhe pse ky veprim “do të linte një njollë në dispozitat kushtetuese, ndoshta njollën e parë, natyrisht të vogël”- siç pohon Bezhani në faqen 153 të librit.

Gjithashtu, po kryetari i shtetit i ka premtuar avokatit “apolitik”: “Të jap fjalën se nuk do të kesh asnjë dëm ekonomik derisa të rikthehesh në detyrën që ke” (f. 150).

Po shteti, domethënë Sali Berisha, i vë në dispozicion “avokatit të familjeve” edhe një “Fiat” të ri dhe, “shoferi ishte ushtarak me gradë, ndoshta edhe ai i porositur për të qenë i kujdesshëm” (f. 181).

Përfundimisht, për të dëshmuar faktin se Bezhani s’ishte gjë tjetër veçse një vegël në duart e politikës ose “I dërguari i Presidentit të Republikës në gjyq” po citojmë këtu fjalët që i thotë gazetës “Zëri i Popullit” më 30 janar 1998:

“Z.P: Po zoti Berisha ju ka ftuar për të biseduar?

N.Bezhani: Më ka thirrur disa herë në zyrë kur ishte president. Më ka dërguar njerëzit e tij edhe në shtëpi, edhe në Shkodër, në kohën e gjyqit për të më përcjellë porositë e tij”.

…

Bezhani e vlerëson “sukses të madh” përfundimin e procesit dhe, në të njëjtën faqe, pohon se: “Ndoshta edhe vendimi i kësaj gjykate mund të jetë i diskutueshëm”, ndërsa pesë vjet më vonë, në të njëjtën gazetë ai avancon më tutje: “Pesë të dënuarit nuk kishin gisht në krim” .

E VËRTETA RRETH “MASHTRIMIT TË SHEKULLIT”

…

Pranimi i rezultatit dhe vlerësimi pozitiv për procesin e zgjedhjeve (të 31 marsit 1991, shën i red.) nga opozita dhe faktori ndërkombëtar, ishin arsye të forta për të besuar se PD-ja do t’u përmbahej detyrimeve politike e ligjore, do bënte opozitë dhe do punonte për t’i bindur zgjedhësit që në zgjedhjet e ardhshme t’ia jepnin asaj të drejtën për të qeverisur.

Sidoqoftë, nuk kishte arsye të besoje se PD-ja do organizonte protesta për të kundërshtuar atë rezultat që e kishte deklaruar fitore të sajën. Mbështetur në rezultatin që PD-ja arriti në Shkodër, ishte jashtë çdo dyshimi që kjo forcë politike të organizonte protesta për manipulim të zgjedhjeve. Në qytetin e Shkodrës kishin fituar të gjithë kandidatët e saj. Fitorja e saj ishte më e thella në vend. Pothuajse të njëjtin rezultat arriti edhe në gjithë rrethin. Për këtë, ajo më shumë se kushdo tjetër kishte arsye të festonte. Fituesi nuk ka arsye të zemërohet, por feston e gëzon.

 

Kush, si dhe përse i vrau katër njerëz dhe plagosi 13 të tjerë më 2 prill 1991?  

Pasoja më e rëndë e ngjarjes së 2 prillit pa dyshim që janë vrasjet e katër personave dhe plagosja e disa të tjerëve. Kjo pasojë përbën edhe krim dhe, kur ndodhin krime, paraqiten edhe versionet apo mundësitë më të mëdha të autorësisë. Deri më sot janë paraqitur disa versione, për fat të keq, shumica prej tyre nga politika dhe politikanët. Asnjëri prej versioneve nuk është vërtetuar deri tani me prova që mund të shërbenin për të ngritur akuza.

“Vrasja e 2 prillit ishte vrasje politike e paramenduar, e organizuar me qëllim. Donte t’i tregonte popullit shqiptar se në diktaturë ose në pluralizëm politik të dhënë nga PP-ja, gjuha për t’u marrë me popullin është vetëm shkopi dhe plumbi…”.

Këto janë fjalët që tha në gjyq Ali Spahia, njëri prej organizatorëve të demonstrimit të 2 prillit. Kjo deklaratë përbën edhe versionin e shprehur më së pari nga politika dhe të pavërtetuar kurrë nga drejtësia, megjithëse Spahia qëndroi pesë vjet në pushtet.

“Dëshmorët e demokracisë i ka vrarë Pjetër Arbnori dhe PD-ja”. – Parullë e shkruar në muret e Shkodrës dhe që ka qarkulluar vazhdimisht në bisedat e njerëzve por e pavërtetuar kurrë me prova. Kjo përbën dhe versionin e dytë, sigurisht me nuanca politike.

“Vrasjet dhe plagosjet i ka bërë policia nga pakujdesia gjatë përpjekjeve për mbrojtjen e ORV (godinës së PP-së)”. Ky është versioni i tretë, por i pavërtetuar deri tani.

“Vrasjet janë bërë për motive ordinere personale nga pjesëtarë të turmës” – është versioni i katërt, gjithashtu, i pavërtetuar.

Kam arsye të shtyhem nga pasionet, prandaj, për të mos rënë në gabime, po bëj një analizë të shkurtër për të katër vrasjeve të ndodhura atë ditë.

Fakti që deri tani nuk janë zbuluar autorët e vrasjeve, ose siç thotë Bezhani, më 1 prill 1993 në gazetën “Republika”, se “Duhet pasur parasysh se deri tani nuk ka prova se cilët janë ekzekutorët”, përbën thelbin e çështjes.

…

Regjimi i Ramiz Alisë i shpalli dëshmorë, kurse banda e Sali Berishës e shfrytëzoi gjakun e tyre për të ardhur në pushtet dhe pastaj e në vazhdim e përdorën këtë gjak si armë për të luftuar kundërshtarët politikë. Në të vërtetë, qëndrimi i të dy palëve është hipokrit, amoral dhe cinik. Të dy palët nuk bënë e nuk bëjnë gjë për hir të jetëve të humbura, por për përfitime politike. Regjimi i Alisë i shpalli dëshmorë për të qetësuar situatën politike e cila ishte tensionuar nga keqpërdorimi i vrasjeve, kurse PD-ja, pasi organizoi me mjeshtëri përplasjen e popullit me policinë, me synimin që të vinin pasoja, nisi lotët e krokodilit dhe u bë avokate e viktimave, sigurisht në mënyrë të pasinqertë.

…

ÇFARË ISHTE NË TË VËRTETË 2 PRILLI 1991?

…

Ali Spahia tha në gjyq: “E çfarë ishim ne përpara Arben Brocit?”

Është e vërtetë, se, nga pikëpamja morale, ata s’ishin asgjë para A.Brocit, por Spahia është i pasinqertë sa herë flet për këtë temë, përndryshe, kam të drejtë ta pyes: Nëse ju s’ishit asgjë para A.Brocit, përse s’e zgjodhët atë kryetar partie për Shkodrën, por u zgjodhët vetë? Nëse ju s’ishit asgjë para A.Brocit, përse s’ia vutë kandidaturën për deputet, por u zgjodhët vetë? Nëse ju s’ishit asgjë para tij dhe “e dinit” se policia do iu vriste, përse nuk e ndaluat Brocin të mos shkonte tek demonstruesit, por e latë të shkonte drejt vdekjes dhe ju vetë qëndruat pas perdeve dhe dolët vetëm pasi u vra Broci?

…

Për mua, vlera e jetës të secilit nga të vrarët është e barabartë, si në krahasim me njëri-tjetrin ashtu edhe në krahasim me jetën e çdo shqiptari tjetër. Por, për politikën dhe politikanët nuk është kështu. Për ta nuk vlen jeta e individit, por vdekja që sjell përfitime politike, vdekja që përligj viktimizimin e heroizmin e tyre dhe kriminalizon kundërshtarin.

E vërteta është, siç e pohon edhe Bezhani në librin e tij, se Broci dhe Kryeziu kanë qenë anëtarë të PD-së, ndërsa dy viktimat e tjera s’kanë qenë anëtarë të asnjë partie. Kjo ka rëndësi për hir të së vërtetës, ndërsa për moralin dhe drejtësinë ata duhet të jenë të gjithë njëlloj.

Propaganduesit e PD-së janë përpjekur të japin këtë pamje për ngjarjen e 2 prillit: Nxënësit e shkollave të mesme dhe një pjesë e popullit, në mënyrë spontane u grumbulluan për të protestuar përpara godinës së komitetit të PP-së; policia, sipas skenarëve të parapërgatitur, përdori dhunë ndaj demonstruesve paqësorë, këta të fundit u indinjuan dhe, për t’u mbrojtur, iu kundërvu dhunës policore me mjete të forta; policia u kundërpërgjigj me armë dhe vrau për qëllime politike të katër viktimat; vrasjet u bënë shkak që demonstruesit të djegin godinën partiake dhe të dëmtojnë disa objekte të tjera.

….

Sa për pretendimin se Broci etj. shkuan për të qetësuar turmën të thirrur nga policia, kjo nuk është fare e vërtetë. Policisë iu tha e prerë qysh në orën 07.30′ nga Ali Spahia se “Nuk janë tanët, nuk mund t’ju ndihmojmë, zbatoni ligjin”. Askush nga drejtuesit e PD-së nuk ka pranuar, as në hetuesi dhe as në gjyq, se e ka parë Brocin në mëngjes tek selia e PD-së, apo se i ka thënë atë ditë ose një ditë më parë të bashkëpunonte me policinë për qetësimin e turmës. Askush nga PD-ja nuk i ka ofruar ndihmë policisë më 2 prill 1991.

Duke pasur parasysh rrethanat e njohura dhe thënien e nënës së A.Brocit se i biri “për datën 2 prill kishte planifikuar një piknik…”, të pandehurit u kanë bërë pyetje Ali Spahisë, Pjetër Arbnorit dhe bashkëpunëtorëve e tyre, nëse kishin dijeni se kush i çoi fjalë Arben Brocit që të shkonte tek sheshi. Të gjithë thanë se nuk dinin gjë. Mbeti enigmë personi që u bë shkak që Broci të ndryshonte drejtim, të shkonte atje ku nuk e kishte menduar.

Gjithë sa dihet të çon në konkluzionin se Broci nuk ka qenë fare në dijeni të përgatitjeve të PD-së për ngjarjen e 2 prillit. Si idealist që ka qenë, ai duhet të ketë shkuar në shesh për të qetësuar turmën, qoftë që ta ketë parë situatën e krijuar rastësisht, qoftë që të ketë rënë në kurth, por jo se ashtu kishte vendosur PD-ja, por sepse ashtu e urdhëroi ndërgjegjja e tij.

…

Përpjekjet e DPB më 2 prill, për të evituar djegiet dhe shkatërrimet nga demonstrime të turmave të paorganizuara nga partitë dhe shoqatat e ligjshme, i pranoi në gjyq edhe Alia Spahia, por tha se “edhe ndihmën na e kërkuan si hileqarë”. Se kush ia ka pasur popullit me hile atë ditë tashmë është e lehtë për t’u vlerësuar.

…

Ish-presidenti i Shqipërisë i asaj kohe, Ramiz Alia, pohon se pa kaluar dy orë nga ngjarja, drejtuesi i PD-së, Sali Berisha i shkon në zyrë dhe i thotë se njerëzit dhe aktivistët e partisë së tij ishin vrarë në Shkodër sipas skenarëve të parapërgatitur nga shteti. Ende sot vazhdojnë t’i përmbahen atij versioni që “e dinin” qysh atëherë por që s’e kanë vërtetuar kurrë, sepse ajo që nuk ekziston, nuk mund të vërtetohet.

…

Ngjarja e 2 prillit solli vetëm një “të mirë”, bëri të mundur ardhjen në pushtet më 1992 dhe jo më 1995, siç do t’i takonte sipas ligjit kushtetues, të bandës së Sali Berishës ose “regjimit të gangsterëve”.

Nëse ajo ngjarje nuk do të ndodhte, sigurisht që s’do të vinte asnjë nga pasojat që tashmë dihen. E vetmja “e keqe” do të ishte se Berisha do të vinte në pushtet më 1995 dhe jo më 1992.

Shumë domethënëse është mënyra se si përfituan dhe u shpërblyen ata që organizuan ngjarjen e 2 prillit si dhe shërbëtorët e krimit politik në organet e drejtësisë që manipuluan krejt procesin. Le t’i marrim me radhë:

Ali Spahia, menjëherë mbas ngjarjes, u bë nënkryetar i PD-së dhe kryetar i grupit të saj parlamentar.

Pjetër Arbnori u bë kryetar i parlamentit shqiptar më 1992 dhe u dekorua së bashku me Spahinë për akte trimërie të treguara në atë ngjarje.

Drejtori dhe mësuesit e shkollës së mesme “Jordan Misja”, që organizuan e dërguan në rresht nxënësit në demonstrim atë ditë, u graduan kolonelë e nënkolonelë, kryetarë dege, shef policie dhe SHIK-u.

Avokati Bezhani u “zgjodh” anëtar i Gjykatës së Kasacionit.

Prelë Martini, simboli i punonjësit të korruptuar të drejtësisë shqiptare, që, pas dy vitesh punë, ndërtoi një vilë 400 mijë dollarëshe në mes të Tiranës, u caktua kryetar i Gjykatës së vetme të Apelit në Shqipëri dhe anëtar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Ky ishte shpërblimi që i jepte kryetari i shtetit për zbatimin me besnikëri të urdhrave të tij, si për ndryshimin e akuzave ndaj të pandehurve, ashtu edhe për ndryshimin e trupit gjykues të çështjes sonë në shkallë të dytë.

Qazim Gjonaj u bë kryetar i gjykatës së rrethit Tiranë dhe anëtar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë.

Arben Qeleshi, i vetmi që pranoi të firmosë akuzën për vrasje kundër nesh, caktohet kryeprokuror i rrethit Tiranë.

Alush Dragoshi, i cili dërgoi vendimin me shkrim për ndryshimin brenda 24 orëve të akuzës kundër nesh, u gradua Prokuror i Përgjithshëm i Republikës së Shqipërisë.

Avni Shehu, që kryesoi trupin gjykues në shkallë të tretë, u gradua kryetar i Gjykatës së Kasacionit të Republikës së Shqipërisë.

Neshat Fana, prokurori që “mbrojti” akuzën në gjyq, u transferua nga Elbasani dhe u gradua drejtor i Drejtorisë së Hetimeve në Prokurorinë e Përgjithshme.

Kristofor Peçi, anëtar i trupit gjykues në shkallë të tretë, u emërua ministër i Drejtësisë.

Metush Saraçi, anëtar i trupi gjykues në shkallë të tretë, u emërua anëtar i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë.

Një numër i madh i njerëzve që morën pjesë në djegiet e shkatërrimet e ndodhura më 2 prill në Shkodër, u punësuan në polici e SHIK, duke marrë deri gradat më të larta dhe u dekoruan disa herë për kontributin e dhënë “për fitoren e demokracisë”.

Për shërbimet e mëdha u dhanë shpërblime të mëdha. Rreth sofrës së krimit ndahen edhe përfitimet.

Secili le të gjykojë vetë.

…

 

FUND