Drejtësia që na përqesh

“Ndryshe nga personifikimi i drejtësisë perëndimore, e cila është një perëndeshë me sy të lidhur që mban në dorë peshoren e paanshme të fajeve të gjithë atyre që gjykohen prej saj, drejtësia shqiptare është një zonjë muhamedane, e cila herë pas here, vështron vjedhurazi përmes perçes së saj se cili apo çfarë ndodhet mbi pjatë, përpara se të rregullojë gurin e peshores”.

Kjo që solla më sipër nuk është asgjë tjetër veçse një thënie e përfaqësuesit amerikan në Shqipëri me 15 gusht të vitit 1928.

Thuajse një shekull ka kaluar që atëherë, por pak ose aspak gjëra kanë ndryshuar, për të mos thënë se gjërat janë rënduar ashpërsisht në dy dekadat e fundit. Në se ka njeri në Shqipëri që mendon se në lëmin e drejtësisë thuajse gjithçka është në rregull, pa asnjë droje ajo mund të përmblidhet në një dyshe të “famshme”, Nishani-Cefa, shefi i Këshillit të lartë të Drejtësisë dhe zëvendësi i tij. Të tjerë, edhe brenda kampit opozitar, për më së shumti aty, nuk ka. Kushdo që ky dy pare mend , ose edhe më pak, e di se strofka e ujqërimit të politikës së korrupsionit tmerrues është pikërisht drejtësia shqiptare.

Ajo që kishte nënvizuar në një raport të tij pothuajse një shekull më parë një përfaqësues i lartë amerikan në Shqipëri tashmë duket foshnjore, pasi përmasat e “perçes që luan” janë të llahtarshme. Në shumë raste perçja është hedhur poshtë.

Një model gjermanik

Përmenda në hyrjen e këtij shkrimi doktor Bartels, njëri ndër juristët e njohur të landit të Baden-Vyrtembergut, në Gjermani, të cilin kam pasur rastin ta njoh. Njeri i diplomuar, me titull të lartë shkencor, të cilat i ka paraqitur në struktura të ndryshme, ka kaluar nëpër të gjitha shkallët e gjyqësorit, për të qenë sot njëri ndër figurat e njohura të saj. Unë e kam njohur rreth 18 vite më parë, kur ai merrej me çështjen shqiptare dhe kishte si përkthyese një bashkëqytetaren time, Ema Ndoja, aktoren e njohur të kinematografisë shqiptare. Më pas ai shkoi në një gjykatë më të lartë dhe tani vazhdon rrugëtimin e tij në fushën që i është përkushtuar. Jeta e tij është paksa mbi normalen e një qytetari gjerman, banon në një shtëpi të zakonshme, asgjë luksoze nuk ndodhet në përditshmërinë e tij, normalisht, si të gjithë, çdo vit, i nënshtrohet procedurës së paraqitjes së të ardhurave, pastaj bën pagesat shtesë sipas ligjeve përkatëse gjermane, si i bëjmë gjithë ne të tjerët,dhe së fundi, për të qenë më i qartë, edhe për përfitimet që ka nga artikujt e botuar apo materiale të tjera, paguan taksimin e duhur.

Ndërkohë mijëra kilometra larg tij jeton një gjykatës shqiptar, në këtë rast mund të jetë Gjon Gjoni, apo dikush tjetër, emri nuk është edhe aq i rëndësishëm në këtë fazë të analizës sime, i cili, as një thirrje partiake, normalisht të PD-së, ka shkuar në një kurs të sforcuar, i bërë tek plepat në Durrës, nga mori edhe emrin, gjyqtar i plepave, nuk paraqitet askund dhe asnjëherë me ndonjë punim të tij shkencor, nuk ka asnjë titull, gjyqet i zhvillon me sytë e ngulur tek ajo që i ofrohet, dhe, për besnikëri ndaj partisë që e dërgoi tek plepat, zgjidhet edhe në Këshillin e Lartë të Drejtësisë, dhe, kur hipën në këtë olimp drejtësie, mendon se është Zeusi, shkrumbon, hedh rrufe, përcëllon njerëz të nderuar. Jeton në një luks të llahtarshëm, fal kriminelë droge e vrasës, bëhet palë me falsifikues dhe mashtrues, ndryshon të drejtën e njerëzve për të zgjedhur, e në këtë rast mund të quhet Sashenkë apo diçka tjetër, banon në një shtëpi ultra luksoze, shfaqet nën firmaton e kohës , sepse vetëm ashtu e ndjen se është dikush, dhe, nën bekimin e shefit të tij, bën ligjin.

Përse ndodh kjo në vendin tonë? Sepse mbi gjyqësorin, ashtu si dikur, vendos politika, por tashmë jo thjeshtë për shkaqet e pamenduara të politikës absurde, por për pasurinë nga rrjedh edhe politika.

Një krahasim i pamundur…

Mendoni një gjyqtar në perëndim, cilido qoftë ai, jo vetëm zoti Bartels, i cili, nën justifikimin e procedurës dhe përmes saj, mbyll një çështje në të cilën hetohet zhdukja e më shumë se 200 milionë eurove nga një rrugë që rastësisht quhet “Rruga e kombit”, kur do të duhej të quhej “Vjedhja e kombit”. Cili gjyqtar do të mund ta bënte këtë, në se ai nuk do të ishte i garantuar nga politika se pas kësaj, si nëpër ëndrra, do të ngitë shkallëzimin e karrierës, që në fakt do të thotë shkallëzimi i vjedhjeve? Asnjë. Në bashkësinë evropiane, pa asnjë dyshim, gjyqtari që do të bënte këtë shpallje proceduriale, do të ishte shembulli më tipik i ndotjes së gjyqësisë dhe, jam i bindur, se, as pastrues në ndonjë gjykatë nuk do të ishte më. Parimi i precedentit nuk njihet në këtë rast. Aq më tepër kur në të gjithë këtë histori ishte një togfjalësh me emra si Lulzim Basha dhe të tjerët rreth tij. E gjithë qeveria gjermane do të ngrihej kundër kësaj procedure, Këshilli i Lartë i Drejtësisë do të flakte jashtë tij njeriun që do të bënte krimin e fshehjes së një vjedhjeve masive.

Mendoni një gjyqtar në perëndim , i cili, pasi ka ndodhur një shpërthim masiv, në të cilin vdesin 26 vetë, ka në duar një ndër telefonatat e para të pas shpërthimit të njeriut fajtor me djalin e kryeministrit, dhe këtë të fundit, as edhe një herë të vetme, nuk e thërret të hetojë rreth kësaj bisede. Nuk do të ndodhte as edhe një herë të vetme. Në të kundërtën, do të hapej një dosje e madhe, jo vetëm për atë telefonatë që dëshmon krimin e përbashkët, por edhe për takimet e tjera, bisedat e tjera, lidhjet e përbashkëta, njerëzit mes tyre, ndarjen e fitimeve, kontratat e para dhe të tjerat pas tyre; gjithçka që do të shkonte drejt zbardhjes së një krimi apo pafajësisë së tij. Mirëpo kush guxon të thërrasë djalin e shefit të qeverisë ai është i anatemuar, i mallkuar, ai shpallet heretik, vrasës, dhe këtë e bën vetë shefi i qeverisë. Kujtoni gjëmën e tij pas ngjarjeve të Gërdecit, kërkesën për të shoshitur të gjithë prokurorët e gjykatësit hetues. Ata që e njihnin turrin e një njeriu gjysmë të çmendur, jo nga dhimbja për të vrarët, por nga droja e zbulimit të krimit familjar, ikën; e humbën vendin e punës , por jo gjysmën e nderit; të tjerët, e ruajtën vendin e punës, e humbën nderin,as nuk bëhen merak për këtë, dhe fituan pasuri të jashtëzakonshme.

Në shtetin gjerman, ish ministri i mbrojtjes , njëri ndër pasuesit më të mundshëm të zonjës Merkel, shpresa e demokristianëve, në punimin e tij për titullin doktor i shkencave, kishte plagjiaturë, e cila u zbulua pas disa viteve. Në Shqipëri njerëzit e politikës, si zonja Topalli, marrin tituj shkencor, por askush nuk e di punimin e tyre. Ish-ministri i Mbrojtjes së shtetit gjerman, për disa rreshta të kopjuara, u flak nga zyra e ministrit, doli jashtë partisë së tij, gjithçka u bë në ditën e diellit, pa dhimbje, pa shqetësim se mos humb partia. Ish-ministri i mbrojtjes së Shqipëri, Mediu, republikan që kishte ndihmës një monarkist, u largua nga detyra, por u bë përsëri ministër, çështja e tij u mbyll falë imunitetit parlamentar, të vrarët shkuan në pas jetën e tyre, ministri u kthye aty ku ishte. Gjykatësit morën përfitimin e tyre.

Kriminalizimi si tipar…

Të gjitha këto dihen tashmë. Ajo që ende nuk dihet sa duhet është pikërisht lidhja e nëntokës e gjyqësisë me krimin, me botën e tij, e cila shpesh herë është e përbashkët me botën e politikës.

Njerëzit e drejtësisë që janë më afër politikës, ata janë edhe bosët e krimit juridik. Ata kanë tashmë rrugëtimin e lirë deri në skaj të kriminalizimit të legjislacionit tonë në fushën e drejtësisë, me to dhe përmes tyre, opozita e sotme, e cila mbolli këtë farë të keqe, kanë krijuar bllokun opozitar, dhe mjerisht, në ballë kanë bënë një njeri të cilin e rrotullojnë nga të duan. Ky njeri, Nishani quhet, duhet i pari, botërisht, si në të gjithë botën, të bëjë të ditur pasurinë e tij, përfitimet që ka, shpenzimet, mundësitë për të mbajtur jashtë shtetit, në një shkollë të kushtueshme pjesëtarët e familjes së tij; pastaj, po botërisht, të bëjë të ditur përfitimet e anëtarëve të Këshillit të lartë të Drejtësisë, të ardhurat e tyre vjetore, por jo vetëm të vitit të fundit, pasurinë që kanë, shpenzimet që ndërmarrin, dhe pas kësaj, nj[ë strukturë e posaçme, pranë Ministrisë së Financave, si në të gjithë botën, të bëjë verifikimin, të bëjë zyrtare përfundimet e këtij verifikimi dhe çdo papërthueshmëri të ndëshkohet. Nishani nuk e bën këtë, në të kundërtën ai merr në mbrojtje krimin në drejtësi, duke u bërë pjesë e tij. Ai bëhet merak se ministri i Brendshëm, Tahiri, i dërgon një listë me ngjarje skandaloze, shokuese, të organeve të drejtësisë, ku e pabesueshmja bëhet e besueshme vetëm sepse është në një letër të firmosur nga një titullar i lartë shteti; dhe njëkohësisht, ky Nishan, harron se shefi i tij shpallte prokuroren e përgjithshme puçiste, paraardhësin e tij, presidentin e Republikës, po ashtu, puçist, pa folur për të tjerët, të cilët i mallkonte deri në disa breza. Nishani , duke dëshmuar për pasurinë e tij, të hapur e të pahapur, si ta ketë, nuk duhet të harrojë se ish presidenti i shtetit gjerman, pa asnjë dhimbje, u hoq nga detyra, vetëm sepse kishte marrë një kredi me norma më të ulëta se shtetasit e tij, kur tashmë, kredia zyrtare është dy herë më e ulët se ajo që mori presidenti.

Thonë se peshku qelbet nga sipër. Drejtësia jonë është një ndër llojit e atyre peshqve, që si i thonë në Shkodër, nuk kapet as me gjethe fiku. Mirëpo edhe gjethja e fikut e ka kohën e saj. Në fakt, ajo që rëndon më shumë, në gjithë këto muaj të qeverisjes socialiste, gjërat po ndryshojnë kaq ngadalë, njerëzit po mësohen të dëgjojnë të njëjtat lajme, drejtësia po shkërmoq edhe sot besimin e tyre, sa që mund të vijë shpejt një ditë dhe të bëhet pyetja më e zakonshme: Jeni palë, apo jeni të pafuqishëm?

Është koha të zgjidhni njërën ndër dy mundësitë, ende pa u bërë kjo pyetje, e cila do të kishte fundosur  shpresën e shumë njerëzve.