22 vjet PS, Integrimi dhe nacionalizmi

Temën e nacionalizmit nuk e kam patur në projektet e mia të studimit, sepse kur nacionalizmi i Milosheviçit zbatoi deri dhe genocidin për pastrim etnik, shqiptarët në unitet me Bashkësinë Ndërkombëtare dhe N ATO-n, me hapjen e dyerve për shqiptarët e Kosovës, duke dhënë mbështetje si vëllai-vëllait treguan para gjithë botës se janë patriotë të mirë dhe se nuk e këmbejnë këtë me pozitat ekstremiste të nacionalizmit. Eshtë një fakt i njohur dhe i vlerësuar, se megjithë provokimet e fqinjëve dhe më gjerë, shqiptarët nuk ranë në grackat e nacionalizmit por u bënë faktor stabiliteti në Rajon.

Më tej në histori, procesi i shtetformimit që u perputh dhe me fitoren e Pavarësisë së Shtetit Shqiptar më 28 nëntor 1912 u shoqërua me një vetëdijë të fuqishme kombëtare. Boshti i politikës shqiptare, pavarësisht edhe nga polarizimet e pakuptimta midis forcave politike për sundim e dominim, mbeti konstant. Pas proceseve të pluralizmit dhe të demokracisë së 22 viteve me parë, Shqipëria hodhi vendosmërisht veshtrimin drejt integrimit në Bashkimin Europian. Kjo është në përputhie me realitetet e kohës, kur kominikimet dhe prirjet krvesore të ekonomisë gJobale kapërcejnë kufijtë e shteteve kombëtare, duke synuar forma të reja asocimi politik dhe lëvizjen drejt strukturave transnacionale. Inkurajuese është që rreth 90 për qind e shqiptarëve, në sondazhet e bëra publike vazhdojnë të shprehen në favor të integriniit Europian.

Ndërkohë, ndodhi ajo që nuk pritej. Berisha shfrytëzoi jo një fatkeqësi a shqetësim kombëtar, por festën e madhe të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shtetit Shqiptar, për të vënë në qarkullim nje retorikë nacionaliste, shoqëruar me pretendimin e shpërthimit të një lëvizjeje nacionaliste për të ndrequr padrejtësitë e Fuqive të Mëdha të 1913-s, të ndarjes së shqiptarëve në pesë shtete. Më pas, retorika nacionaliste në vend që të tërhiqej, u theJlua më tej me tezën nazistoide të albanofobisë, që sipas Berishës përligj çdo lloj nacionalizmi të shqiptarëve, si dhe hapa konkretë sipas sloganeve: Një komb-një shtet, një komb – një pasaportë! Veçse të kërkosh sot modelin e kombit-shtet për shqiptarët, kur në botë më pak se 10 per qind e shteteve anëtare të OKB-së janë shtete-kombe me kufij që shtrihen deri ku shtrihet popullsia etnikisht homogjiene, është politikisht e papranueshme dhe praktikisht e parealizueshme.

Me nacionalizëm nuk arrihet as bashkimi i shqiptarëve dhe as fitohen zgjedhjet, z. Berisha.

Arsye e mjaftueshme që zhurma të bëhej e madhe, qe reagimi i fqinjëve dhe i faktorit ndërkombëtar, i SHBA-së dhe i BE-së të ishte i shpejtë, i ashpër e paralajmërues. Për këdo, përrshi dhe për Kryeministrin Berisha. përmes një ofensive diplomatike të motivuar, u bë e qartë se në epokën e sotme të integrimeve dhe të globalizmit, nuk mund te lejohet që dikush të dojë të prodhojë politikë përmes retorikës nacionaiiste, destabilizimit të vendit të vet dhe të Rajonit. Madje, as dhe kur thuhet se ështe vetëm “në kontekstin historik”, apo thjesht për efekte të përkohshme elektorale!

Ndërkohë, është vënë në lëvizje edhe një lloj tjetër “‘kritike”, absurde në thelbin e vet dhe që duket e sponsorizuar nga qarqe të njohura nacionaliste ballkanike, sipas të cilës me që shqiptarëve ndryshe prej fqinjëve të tyre u ka munguar një histori e përbashkët para 1912-s, si “akte dëshpërimi” kanë sajuar mite nacionaliste mbi vijimësinë iliro-shqiptare, mbi epokën e Skënderbeut, që në të vërtetë qenka “një histori e thjeshtë hakmarrjeje për vrasjen e të atit” etj. (Oliver Jens Schmitt, Shqiptarët. Një histori midis Lindjes dhe Perëndimit. Tiranë. 2012), me të cilën kurrsesi nuk mund të jemi dakord.

Rrethana të tilla më dhanë shtysën për të mos qëndruar mënjanë, por për të folur e shkruar kundër një gjallërimi të tillë të ideologjisë dhe lëvizjes nacionaliste në ditet tona. Njëherësh të ofroj   dhe kqëndvështrimin tim, duke ballafaquar nacionalizmin si prirje të së kaluarës, përgjithësisht e kapërcyer nga këndvështrimi I filozofisë së integrimit në një botë që globalizohet me shpejtësi. Kjo përbën edhe boshtin e librit “Integrimi dhe nacionalizmi”, që po u ofroj lexuesve para zgjedhjeve të 23 qershorit 2013.

Do të ishte i papranueshëm çdo padurim nacionalist i shkëputur nga situatat dhe mundësitë konkrete. Asnjë hap përpara nuk do ta çonin idenë e bashkimit kombëtar arsyetime të tilla: ‘Nuk ka më kuptim që shqiptarët, edhe në këtë realitet të ri, të qëndrojnë të ndarë në 5 shtete. Është koha për sulm mediatik dhe diplomatik. Le të na duan si të duan fqinjët edhe europianët, pasi janë këta të fundit që e bënë çorbë derri Shqipërinë … Le të na quajnë nacionalistë, as na prishte puna fare… po kërkojmë ato troje që u përkasin shqiptarëve etj. Me konceptime dhe thirrje të tilla nacionaliste të vjetruara që s’pyesin as për aleatë të mundshëm europianë, meqë paraardhësit e tyre qenkan fajtorë për ndarjen e Shqipërisë në 5 shtete, bashkimi kombëtar shqiptar mbetet parullë e zbrazët. Arsyetime të tilla më shpesh janë pasojë e ngushtësisë nacionaliste që nuk i lejojnë të kuptojnë as vetë konceptin e bashkimit kombëtar.

Në vend të retorikës nacionaliste, na duhet një platformë e studiuar transparente për bashkimin kombëtar, duke filluar nga ecuria normale e demokracisë në Shqipëri, integrimi brenda nesh, lëvizja e lirë e njerëzve, e kapitaleve, heqja e barrierave doganore përmes një bashkimi doganor,  lehtësimi i investimeve për bizneset, krijimi i një sistemi arsimor të unifikuar Shqipëri –Kosovë, një plan të përbashkët për sigurinë energjetike, strategji të njësuar turistike etj…

Bashkimi i vërtetë kombëtar do të ndodhë kur kufijtë të shndërrohen vetëm në një kujtim të ndarjeve, pra në kufij të integruar: do të ndodhë kur niveli ekonomik dhe kulturor do t’i lejojë njërit apo tjetrit shqiptar të jetojë i barabartë me të tjerët ku të dojë, në Kosovë, në Shqipëri, në Mal të Zi apo në Maqedoni, brenda një bashkimi ku po përpiqemi të gjithë të bëjmë pjesë, pra brenda BE-së. Mirëpo, kjo nuk arrihet me demagogji dhe me fjalë në erë, sikurse po ndodh tani.

Shkrimi është botuar sot në gazetën DITA