Dinastia ‘Kapo’, miti dhe realiteti

Eliminimi i Hysni Kapos u bë me helmim të ngadaltë. Sali Berisha ka rolin e vet në këtë eliminim. Ai, duke qenë me një rol të rëndësishëm në agjenturën misionare serbe për Shqipërinë, ishte dhe ka mbetur ende përfituesi më “fatlum” prej saj…

Nga Idajet Beqiri

(Vijon nga numri i kaluar)

Vito Kapo ishte një bashkëshorte e denjë e Hysni Kapos. Gjithçka mes tyre ishte perfekte. Familja Kondi e Zagorisë në Gjirokastër ishte me emër dhe me vepra të mëdha atdhetare. Të vetmen “vërejtje” që Hysni Kapo kishte për Viton, ishte fakti që ajo edhe peshkun e hante me thikë e me pirun! Ndërsa Hysni Kapo u besonte duarve kur hante mishin, peshkun, pulën, ullinjtë e madje edhe djathin… Dhe Hysniu shpesh herë, duke bërë humor me të shoqen e tij, Viton, e etiketonte si “borgjeze” dhe “aristokrate”! 

Eqeremi tregon se Vitua e meritonte këtë” etiketim”. Nëse do të shihje dhe prekje mënyrën e jetesës së saj dhe të gjithë familjes Kondi në Zagori, para çlirimit të vendit nga nazifashistët dhe vendosjes së regjimit komunist në Shqipëri, do të thoshe se në cilën pjesë perëndimore të botës je!

Një ditë, – tregon Eqeremi, – u ngarkova të shoqëroja Vito Kapon për në Zagori. E kishte marrë shumë malli për vendlindjen dhe për shtëpinë e saj. Por ishte kombinuar shkuarja për në Zagori edhe me një veprimtari politike. Udhëtimi me autovetura ishte thuajse i pamundur për shkak të infrastrukturës së dobët rrugore. Ndaj u vendos që ky udhëtim të bëhej me helikopter. Kur u nisëm nga Tirana, filluam të ngacmonim Viton për këtë udhëtim. I thoshim që po na çonte në humbje të botës. Vitua fliste me pasion për Zagorinë dhe sidomos për shtëpinë dhe gjithë familjen e saj. Madje tha edhe një fjalë të cilën e morëm si të ekzagjeruar, thotë Eqeremi.

“A keni ngrënë ndonjëherë me lugë të florinjtë? – tha Vitua, – sot do ta provoni!”

Kur mbërritëm në Zagori dhe shkuam në shtëpinë e Vitos, – tregon Eqeremi, – vërtetë u befasuam. Një luks i paparë! Vërtetë kemi ngrënë në këtë shtëpi të saj jo vetëm me lugë floriri, se të tilla ishin, por edhe me pjata porcelani që mund t’i hasje vetëm në restorantet nga më luksoze të botës. Për të mos folur pastaj për llojet perfekte të gatimit, për pastërtinë sterile të gjithçkaje. Kjo më bëri aq shumë përshtypje, – thotë Eqeremi, – sa ua tregova në mënyrë habitore kur u ktheva në Tiranë Hysniut dhe Nexhipit, kur më pyetën se si kishim kaluar në Zagori.

“Epo kur i them unë Vitos “borgjeze”, – u tha Hysniu, – ju nuk më besoni mua!”

***

Nexhipi, Eqeremi, Abedini, Naimi, kuzhinieri i familjes Apostoli, Llambrinia dhe i gjithë personeli që shërbenin pranë Hysni Kapos treguan një solidaritet të admirueshëm me Vito Kapon pas vdekjes së Hysniut, duke i qëndruar asaj shumë pranë në çdo çast. Madje për t’i lehtësuar dhimbjen asaj, tregonin pafund histori të bukura që kishin përjetuar me atë njeri të madh që falte shumë dashuri, shumë mirësi, shumë humanitet dhe shumë besim e siguri për një jetë më të mirë.

Eqeremi, duke qenë se nuk ishte i organizuar në Parti, ishte më i çliruar, më gazmor, më i guximshëm. Punonjësit e Gardës dhe të Drejtorisë së Dytë të Ministrisë së Brendshme, aty nga vitet 1970, i ishin borxhli Eqeremit sepse falë guximit të tij, patën rritjen më të madhe të pagës mujore. Eqeremi pati kurajon t’i thotë Hysni Kapos se pagat ishin shumë të ulëta dhe nuk i përgjigjeshin punës me dhe pa orar të tyre, mundit të tyre. Dhe Hysni Kapo, si me shaka, duke përdorur emrin e Eqeremit, e bëri Enver Hoxhën të ndërhynte dhe të përmirësohej gjendja e pagave.

Pastaj Eqeremi ishte edhe “i modës”! Meqenëse i kishte flokët e bukura, kaçurrela të zeza, i mbante pak të gjata. Ishte viti 1974. Lufta kundër shfaqjeve të huaja kishte ngrënë kokat e Todi Lubonjës, Fadil Paçramit e Agim Meros. Në këtë klimë lufte kundër liberalizimit, një ditë, Rita Marko, anëtar i Byrosë Politike, e kapi aty në Bllok Eqeremin prej flokësh dhe i thotë të qethej, aq më tepër që ishte në grupin e shoqërimit të Hysni Kapos!

Eqeremi ia tha menjëherë këtë fakt Hysni Kapos dhe priste që edhe ai ta këshillonte siç bëri Rita Marko. Mirëpo Hysniu i tha: “Mos u mërzit prej fjalëve të Ritës. Ai është mësuar me flokët e shoqëruesit të tij, Isuf Kalluci, i cili i mban të shkurtra. Ti mbaji si ndihesh më mirë!”

***

Vetë Vitua kujtonte dhe qeshte me të madhe me atë ngjarjen e një dite të diel, kur Hysni Kapo sa herë e kujtonte, qeshte me lot!

Kishte rënë një shi i paparë, me erë të fortë. Ishte kohë dreke. Nexhipi iku në shtëpinë e tij për të pushuar pak. Aty, te Vila, la Eqeremin. Nuk menduan se Hysniu do të lëvizte për diku atë ditë të diel. Ndaj dhe Eqeremi “i kishte dhënë drejtim”! Kishte hedhur me radhë disa gota fërnet dhe jo vetëm që i ishte skuqur hunda, por ishte bërë dhe shumë trim.

E thirri Hysniu dhe i tha të bënin gati “Benzin”, pasi donte të dilte e të shikonte dëmet që kishte bërë shiu i rrëmbyer në bujqësi. Eqeremi njoftoi Abedinin, mori një çadër, dhe shkuan dhe e nxorën “Benzin” nga garazhi. Hysniu u vendos në vendin e tij, në të djathtë të sediljes së mbrapme të “Benzit”, ndërsa Eqeremi në vendin e parë. Hysniu u tha se donte të kalonte në Kamëz, në Rinas, në Vorë dhe të ktheheshin. Sapo mbërritën në Kamëz, panë që fushat e mbjella me grurë ishin përmbytur shumë keq nga shiu. Ishte bërë një dëm i paparë. Dhe Hysni Kapo po e përjetonte me dhimbje këtë gjendje katastrofale. Fliste gjatë gjithë kohës për këtë situatë që do të kishte pasoja për prodhimin. Në këtë moment, Eqeremi kthehet mbrapa, dhe si kurrë ndonjëherë tjetër më parë i thotë Hysni Kapos: “Mos u shqetëso shoku Hysni, nuk është kështu si thoni ju, këtë ujë e kanë lëshuar vet bujqit në këto parcela, sepse kjo është orizore, jo e mbjellë me grurë (!) Bujqit janë treguar shumë të mençur shoku Hysni që e kanë lëshuar kështu ujin mbi këtë orizore. Do kemi prodhim të paparë orizi sivjet shoku Hysni!”

Hysniu ndjeu erën e fërnetit që të mbyste, qeshte dhe i thosh Eqeremit të kthehej përpara. Eqeremi vazhdonte të fliste e të fliste për “orizoret” në Kamëz dhe Vorë, dhe detyrohej prej Abedinit duke e drejtuar të shikonte përpara, sepse e mbyti Hysni Kapon me erën e fërnetit. Pasi mbaruan këqyrjen e fushave me grurë, u kthyen në Bllok. E gjithë familja po e priste Hysni Kapon. Hysniu i thotë Vitos: “Mbush një gotë të madhe uji me raki dhe çoja përpara Eqeremit për ta pirë. E ka hallall. Ky sot ka treguar vlera të veçanta si specialist bujqësie. Më ka habitur me njohurit e tij për orizoret…!” Dhe qeshte e qeshte. Ky humor mori dhenë në Bllok dhe të gjithë e tregonin çfarë i kishte ndodhur Hysniut me Eqeremin.

Pas disa ditësh Hysni Kapo shkoi me shërbim në Bregdetin e Jonit. Drekën e hëngrën në Llogara. Kishin therur një mish. Hysni Kapo i shkel syrin Nexhipit dhe i thotë: “Xhipe, bishtin të lutem çoja Eqeremit, sepse ai pi raki, nuk më duhet mua që nuk jam i zoti të pi…!” Dhe rikujtonin e qeshnin me shpirt për orizoren e Eqeremit dhe njohuritë e tij speciale në fushën e bujqësisë!

***

Kapo me personel sherbimi

Në mbyllje theksojmë se nuk ishte e rastësishme ikja me radhë nga jeta, ashtu një e nga një, të ish udhëheqjes së lartë të Partisë së Punës. Madje edhe sëmundja që ju faneps Enver Hoxhës pas vitit 1973, nuk ishte nga Zoti! Agjenturat e huaja, ato që i vunë minat gjysmës së botës, domethënë gjithë Lindjes, kishin menduar dhe vepruan me një plan afatgjatë që të bëhej në kohën e duhur përmbysja e regjimit edhe në Shqipëri. Ishin përcaktuar qysh më parë me një planifikim tepër të studiuar edhe radha e gjërave, kush do eliminohej më parë, dhe kush më pas, me çfarë mjeti do të eliminohej njëri dhe me çfarë mjeti tjetri. Rolin udhëheqës ndër këto agjentura që do të zbatonin skenarin për Shqipërinë, e kishte UDB e Serbisë. Ata shqiptarë që ishin rekrutuar prej kësaj agjenture, sipas peshës, kontributit dhe rolit që kishin brenda UDB, do të merrnin situatën në duar në Shqipëri, në kohën e duhur, kur cikli i ish-udhëheqjes komuniste të mbyllej.

Nëse Beqir Balluku, Petrit Dume, Koço Theodhosi, Abdyl Këllezi, Kadri Hazbiu etj, u pushkatuan, kjo mënyrë eliminimi ishte e përshtatshme për ta. Sikurse e përshtatshme për eliminimin e Mehmet Shehut ishte vrasja e servirur si “vetëvrasje”. Pa eliminimin e Hysni Kapos dhe të Mehmet Shehut, nuk mund të kishte Dhjetor 1990! Por Mehmet Shehu, që ish shtylla më e fuqishme që e mbante Shqipërinë në këmbë, nuk mund të eliminohej dot, nëse do të ishte gjallë Hysni Kapo. Ata dinin se si ta donin dhe se si ta mbronin njëri-tjetrin.

Ndaj Hysni Kapo u eliminua para Mehmet Shehut.

Hysni Kapo nuk mund të eliminohej dot me pushkatim, si të tjerët. Ai, nuk ishte vetëm numri dy i partisë-shtet të regjimit, por mbi të gjitha ishte i vetmi udhëheqës i lartë komunist që kishte krijuar një “Dinasti”. Klani Kapo ishte dhe ka mbetur deri më sot nga më të fuqishmit, e ndoshta i vetmi në Shqipëri. Të mos harrojmë se brenda kësaj “Dinastie” ishin dhe janë, veç Hysniut, Vitos, Pirro dhe Alqi Kondit, edhe Enver Kapo, vëllai i Hysniut, një kuadër i rëndësishëm i Ministrisë së Brendshme; edhe Gaqo Nesho, Lumturi Kapo (Gjoni) kjo grua e veçantë, motra e Hysni Kapos, edhe Xhelil Gjoni, edhe “Bushatët” e Shkodrës (Medi Bushati dhëndëri i Hysniut), edhe Pëllumb Kapo, edhe Mehmet Çaka, krushku i Hysni Kapos, edhe Dane Mehmeti, edhe mjeku i mirënjohur Lutfi Balili, diplomati dhe specialisti i shquar i sigurisë kombëtare Idajet Hoxha…etj, etj, deri më të rinjtë e sotëm të kësaj “Dinastie”.

Ishte kjo arsyeja që eliminimi i Hysni Kapos u bë me helmim të ngadaltë. Berisha ka rolin e vet në këtë eliminim. Ai, duke qenë me një rol të rëndësishëm në agjenturën misionare serbe për Shqipërinë, ishte dhe ka mbetur ende përfituesi më “fatlum” prej saj. Janë pikërisht këto dy arsye të forta, nga njëra anë të qenurit “Dinasti” e Kapove, dhe nga ana tjetër, të qenurit e Berishës një ndër mëkatarët kryesorë të eliminimit të Hysni Kapos, që ky “Klan” nuk është prekur aspak, pavarësisht përmbysjes së madhe që u bë në këtë vend.

Fund