Besimi te Shteti

Nga Bedri Islami

Fillimi i pandemisë në Shqipëri nxori në sipërfaqe shumë nga gjërat që ishin pak të dukshme, mënjanoheshin ose fshiheshin. Shteti shqiptar, megjithëse gjithçka ishte duke u afruar, dhe, pavarësisht paralajmërimeve që po vinin, ndoshta duke menduar se Kina është larg si kufi gjeografik dhe si koncept shtetëror, u alarmua i vonuar dhe pak kujt iu duk se e kishte pasur seriozisht në alarmimin e tij.

Ndryshimi i herë pas hershëm i rekomandimeve, ridalja aq e shpeshtë e shefit t qeverisë në proklamimet luftarake, kur njerëzit ende nuk e ndjenin luftën, mospërfillja ndaj urdhërit, mbushja e shesheve si një ditë pazari prag vitit të ri, indiferenca se e gjitha çfarë ndodh nuk ka lidhje me ne, dhe refuzimi i parë, i zgjatur në ditë për të qenë i mbyllur në shtëpi, të gjitha këto kishin lidhje dhe vazhdojnë të kenë, me konceptin shqiptar për shtetin, me bjerrjen e besimit dhe vështirësinë për ta rigjetur atë.

Shteti u lëkund dhe lëkundjet ndihen ende. Një virus, të cilin nuk e mori askush seriozisht që në fillimet e shfaqjeve të tij, i shtoi lëkundjet, që edhe ashtu nuk ishin të pakta. Njerëzit, natyrisht jo të gjithë, e përbuzën kujdesin e ditëve të para dhe nuk e besuan se gjithë kjo që po ndodh mund të ishte një tragjedi fatale.

Të vetmit që u përpoqën të ndryshonin mendësinë njerëzore, për të përbuzur rrezikun që nuk dihej nga vinte dhe ku do të godiste, ishin mjekët, që papritmas u kthyen në heronj.

Përse njerëzit nuk e besuan që në fillim shtetin e tyre, zërin qeveritar, që herë pas here, në të vërtetë, më shumë se nga kudo, vinte pikërisht nga shefi i qeverisë? Ishte diçka e sapo lindur si ide apo vazhdë e një gremine të krijuar prej vitesh mes shtetit si tërësi dhe njeriut si veçanti?

Është vetia e kundërshtimit dhe e nënvlerësimit dukuri tipike e jona apo diçka çalon prej kohësh në ndërlidhjen mes njeriut dhe shtetit të tij; ka diçka përtej asaj ftohje të zakonshme që mund të kenë njerëzit me çdo qeveri, edhe kur ajo, si kjo e tashmja, është fituese e vetme e zgjedhjeve politike?

Në fakt, tri janë problemet themelore që dolën mbi sipërfaqe, duke zbuluar edhe një pjesë tjetër të ajsbergut në raportin mes qeverisë dhe qytetarit, mes të kamurit dhe të skamurit, mes oligarkisë financiare e pushtetore dhe atyre që nxitojnë të kenë bukën e përditshme.

Së pari, qytetarët, në një shumicë dërmuese, e besojnë pak ose aspak shtetin e tyre. Në ndryshim me regjimin e shkuar, ku njerëzit mund të mos e donin sistemin dhe u kishte ardhur në majë të hundës prej tij, e besonin shtetin dhe forcën e tij. Ata ishin kundër shtetit, por ia njihnin forcën, që shpesh herë mund të ishte mizore.

Tridhjetë vite pluralizëm shembën pikërisht këtë ndërlidhje, mes asaj që dëshmohet dhe asaj që ndodh. Njerëzit filluan të mos kenë besim tek struktura e qeverive, sepse, pakrahasimisht shpejt, njëra pas tjetrës, me ndryshim të vogël nuancor, ata u kthyen në një klasë makabre politike, që u distancua jashtëzakonisht nga njerëzit dhe e mbajti veten si zotër të jetës dhe të mbijetesës.

Zgjatja e tyre me tentakulat e pushtetit, ndryshimi nga njëra gjendje në tjetrën, premtimet dhe lëshimet, mosndëshkimi i së keqes si pasojë e klanizimit të politikës, krijimi i një klase të re politike bllokiste, rrjepja e shtetit, duke lënë mënjanë parullat e ditëve të para, për më shumë barazi, për fillim të barabartë, për të bërë Shqipërinë si gjithë Europa, të gjitha këto krijuan mosbesimin e qytetarëve ndaj shtetarëve dhe nga këtu mosbesimin ndaj funksionimit të shtetit.

Në ditët e para të shfaqjes së koronavirusit qytetarët panë një shef qeverie të ngujuar në shtëpi, humbjen e një sërë ministrash, të cilët nuk dihej as se ku ishin, dhe e gjithë vëmendja u ndal në dy figura, tek Ministrja e Shendetësisë, Znj. Manastirliu, që filloi të jepte shpresë se shteti po funksiononte dhe një fillesë shfaqje të zotit Braçe, i cili, edhe pse zëvendëskryeministër mbeti përsëri në margjinat e politikës së ditës.

Në krahun tjetër, ku mund të dëshmohej më qetësi e përmbajtje, opozita nxitoi të shpallte luftën ndaj coronavirusit si luftën e saj për pushtet dhe , megjithëse më pas filloi të mbushej në mend, në ditët e para, kur duhej ulur paniku dhe vendosur gjithçka mbi shina, e rriti atë. Rrëmujën në perceptimin e gjithë çfarë ndodhte morën përsipër ta drejtonin figura politike, të cilat nuk kishte asnjë lidhje me profesionin e mjekut ose prej kohësh e kishin braktisur atë. Dhe që, nesër, nëse nuk do të jenë parlamentarë, nuk do të jenë askush. Të panjohur. Si mund të ndodhë me m shumë se gjysmën e deputetëve të shumicës.

Dhe, kur të bën thirrje një figurë politike që shumë lehtë mund të jetë i panjohur , për të kthyer nj ngjarje tragjike në një fillesë komike, besimi humbet.

Së dyti, qytetarët, në njërin ndër shkaqet që nuk e besuan shtetin ishte se ky i fundit, më parë se të mendonte për hallin e madh që po afrohej, i rrahu ngrohtësisht shpatullat një grupi biznesmenësh, në një veprim që vetëm mbarësi dhe besim nuk mund të sillte. Shifra e dhënë atyre, në rrjedhën e më pak se 48 orëve, edhe pse nuk e prishte themelin e buxhetit të shtetit, minonte më tej besimin e njerëzve tek shteti dhe qeveria e tij.

Mund të ketë një mijë vërejtje për menaxhimin e situatës në ditët e para, por , nëse gjërat kanë filluar të kthehen nga një kujdes i shtuar dhe rritje e besimit, kjo ka të bëjë jo me personalizimin e luftës në dorë të një njeriu, qoftë ky edhe shefi i qeverisë, por sepse besimi u injektua nga mjekët tek njerëzit, si një antivirus.

Nse qeveritë do e bënin këtë që prej herës atëherë rrugët do të kishin qenë të zbrazura shumë më shpejt; rrugët e infeksionit do të kishin qenë më të pakta.

Ata që sot i bëjnë thirrje qeverisë për delegimin e shumave fantastike drejt njerëzve , si një detyrim qeveritar, nuk duhet t harrojnë se ende nuk kanë shlyer asnjë pjesë të vogël të borxhit të tyre në përmbytjet në Veriun e Shqipërisë apo në jug, pikërisht në kohën kur ishin në pushtet. Qindra biznese në Shkodër ende nuk kanë marrë asnjë qindarkë nga dëmet e përmbytjeve dhe , më parë se të ngritin zërin për detyrimet e shtetit, të shikojnë se çfarë kanë bërë me detyrimet e tyre.

Së treti, qeveria tani e ka marrë seriozisht në dorë situatën dhe pavarësisht se jo gjithçka mund të shkojë në një vijë me dëshirën e saj, ajo ka vendosur disa përcaktime serioze dhe të detyrueshme, të cilat, si duket, pas ditës së hënë, do të thellohen edhe më tej. Ka bërë premtime dhe ka nxjerrë dekrete për të menaxhuar edhe më tej si duhet situatën.

Premtime të tilla janë dhënë mjaft herë. Çdo fatkeqësi është shoqëruar me premtime dhe çdo pas fatkeqësi është shoqëruar me harresë.

Për të mos ndodhur rishtas e njëjta komedi , premtim – harresë, gjërat duhet të lëvizin; shteti të mos jetë i pranishëm vetëm përmes atyre që ka nxjerrë në rrugë, forca policore e ushtarake, të cilat nuk do të ishin nëse shteti do të merrej seriozisht, por të nisë zbatimin e asaj që është premtuar.

Secili nga banorët është në hallin e tij dhe secilit, halli i tij i duket më i rëndë se i tjetrit.

Ka në Shkodër një fjalë të hershme “ më doli vetja e më këputi shpirtin”, por që të mos këputet shçpirti i shumë vetëve, shteti, ndryshe nga sa ka ndodhur, duhet të fillojë të veprojë më urgjentisht, duke e ndjerë hallin e çdo qytetari si hallin e tij.

Nëse ndodh e kundërta, pra nëse kjo pandemi krijon edhe më tej hendekun mes shtetit dhe besimit ndaj tij, është krejt e mundur që, duke dalë nga një pandemi, të bjerë edhe shteti.