Banalitet, pambarimisht… (Për botimin e vlerësuar me çmimin “Lumo Skëndo”)

Kur të lexosh këtë shkrim, i dashur lexues, pyetja e parë që do të bësh do të jetë: Për kë botim e ka fjalën? Përgjigja vjen natyrshëm. Është një libër që vlerësohet nga një komision. Nuk ka se ku të shkoj më shumë se kaq banaliteti, bile, jemi të mendimit që gjuha jonë dhe gjuhësia shqiptare të mund të gjente një term tjetër përtej atij të huajit infinit. Na habisin realitete të tilla shqiptare: Përse organizohet dhe transmetohet një emision i tillë, indirekt, duke e vënë në diskutim, atij dhe autores Petro i bëhet një reklamë e pamerituar. Të njëjtën gjë mund të themi edhe për Shtëpinë Botuese “Albas”. Ç’ka qenë ai komision vlerësues, që paska vlerësuar këtë botim jo nga përmbajtja, jo nga mesazhet, jo nga mjeshtëria artistike, jo nga tematika, por nga se atëherë? Nga letra, kopertina! Nuk kishim dëgjuar deri më sot të vlerësohej në këtë mënyrë letërsia? Një aktivitet i tillë me këtë synim i tillë, mund dhe duhej organizuar ndryshe.

Gjykojmë kështu, pasi vlerësimi për këtë botim është motivuar në kuadër të 95-vjetorit të Bibliotekës Kombëtare, kur ky libër është botuar gati më shumë se para një viti. Ç’lidhje ka çmimi “Lumo Skëndo” me një botim të tillë, që për mendimin tonë, ky libër, duhet të shkojë për karton. “Lumo Skëndo” i barazvlershëm me letwr, karton, kopertinë?!…Edhe kjo një çudi tjetër.

Kemi dëgjuar e lexuar libra me temë erotike, me bukurinë e tyre, me mjeshtërinë artistike, poetë të lëtërsisë botërore, por edhe të letërsisë sonë të kultivuar, por edhe të poetit të madh Popull. Nuk kemi dëgjuar tituj të tillë, krijime të tilla, fjalë e vargëzime të një fjalori ekstrem dhe shumë, shumë të kufizuar në një botim letrar që ka të bëjë me përjetime të një veprimi njerëzor, që dihet, njihet nga të gjithë nga krijimi i shoqërisë njerëzore e deri më sot, është i njohur edhe në botën e kafshëve. Na habiti qëndrimi dhe vlerësimi i gjysmës së panelit Shehri, pedagoge letërsie, studiuese, autore tekstesh, Tupja përkthyes dhe një zonjë tjetër, që gjykonin dhe argumentonin me të madhe sipas tyre, vlera të këtij libri. Tupja nuk ngurron ta quajë “filozofi të erosit (dashurisë)”? Ku është këtu filozofia, jo vetëm kaq, por ai edhe gjatë emisionit tregon barsoleta dhe përdor një fjalor banal!

Shkojnë edhe më tej mundoheshin ta trajtonin këtë libër, sikur ka trajtuar një temë tabu? Cila është kjo temë? Si është trajtuar? Cili është mesazhi i saj? Cili është ndikimi tek lexuesi? Cila është shija që la ky emision, ky botim tek dëgjuesit?

Qëndrime, botime, gjykime, veprime të tilla tregojnë për një koncept tejet vulgar, jo shkencor, jo artistik për letërsinë si art i fjalës, në mënyrë të veçantë poezia.

Në mënyrë kategorike në këtë botim nuk bëhet fjalë për poezi, pasi nuk ka kategorikisht as një element të saj. Nuk mund të quhen as vargje të bardha, nuk kanë as rimë, as asonancë, nuk bëhet fjalë për asnjëlloj metrike, as një lloj vargu apo strofe, por mbi të gjitha atyre u mungon, brumi, majaja (fjala e zgjedhur, tema, pesha ideo-emocionale, figuracioni letrar). Në gjykimin tonë, një botim i tillë tek lexuesi i të gjitha moshave ka ndikim negativ, nuk e shohin dhe çmojnë atë si vepër artistike, por një plan, kuptim e vlerësim tjetër. Ai është më shumë se një pornografi, në këtë rast, jo me foto dhe figura, por me fjalë e përjetime të një natyre ekstreme…Dihen “vlerat” e një “letërsie” dhe të një “arti” të tillë.

Në të tilla kushte dhe realitete ligji shqiptar për librin, botimet, kriteret, shtëpitë botuese, duhet të kenë kritere të forta, të shtohet përgjegjësia me masa knkrete për botime të tilla me ndikime negative në shoqëri. Mendimi se sot në Demokraci je i lirë të shkruash ç’të duash, mund të botosh ç’të duash është tejet liberal, por edhe shumë regresiv në kushtet e shoqërisë shqiptare.