BËJE, OSE VDIS

Titulli “Bëje, ose vdis” nuk më takon mua, është thënë nga njëri ndër politologët dhe njerëzit më të shquar të politikës shqiptare, Ukshin Hoti. Është thënë në një moment të vështirë të jetës, burrërisht, dhe ka qenë njëri ndër shkaqet e shumtë të burgosjeve dhe të zhdukjes së tij.

Jemi lodhur prej kaq muajve duke dëgjuar për reformën në drejtësi: Të bëhet apo të mos bëhet, do të jetë e suksesshme apo do të jetë një farsë; është krijesë e institucioneve përtej detit apo një lojë; është thelbi i mendimit të ekspertëve shqiptarë apo u është servisur atyre si një gjetje jashtë strukturave tona; politika është lënë jashtë dyerve apo i ka mbyllur dyert për të tjerët; bëhet gjithçka në dritën e diellit apo nata ka lënë pas fshehtësinë e saj; është dakordancë politike e shumicës qeverisëse apo përmes saj duan t’ia nxjerrin sytë njëri tjetrit; është lojë e ndershme apo dikush po luan me dy porta; cilit kalë i ka hipur ambasadori Donald Lu dhe nga cila pelë ka zbritur zonja Vllahutin; opozita përmes shantazhit mund të rrëzojë qeverinë apo kjo e fundit përmes draftit do të godasë opozitën; Komisioni i Venecias është realisht i preokupuar apo është hija e një loje të shëmtuar që qëndron në dërgesat pranë saj…

Zot, shpëtona nga gjithë kjo pafundësi hamendjesh!

Ka vite që e presim këtë reformë, por për herë të parë, kemi shpresuar, që pas 25 viteve, nuk do të bëhej nën hijen e pushtetit apo të sokëllimave berishiane. Për këtë të fundit jemi gabuar! Hija e tij, përmes frikës së tij familjare, bëhet gjithnjë e më e madhe, ndërkohë që të gjithë e dinë se nëse do të zbatoheshin ligjet, askush, me përjashtim të të miturve, nga ajo familje kobzezë, nuk do të qëndronte jashtë sallave të gjyqeve, për të shkuar më tej, drejt atij që ka passhtesën “i sigurisë së lartë”.

Të gjithë duken bashkë në një gjë: duhet të reformohet drejtësia. Por… Opozita shef në reformim vetëm goditjen ndaj saj, sepse kështu e ka perceptuar drejtësinë që nga “Plepat e Durrësit”, përmes së cilave erdhi gjingjonizmi i mjerueshëm i drejtësisë së sotme, e deri tek sokëllimat barbare të ish-shefit të qeverisë kundër atyre që donin të hetonin 21 Janarin e përgjakshëm, apo Gërdecin fatal. Le të kujtohemi për pak çaste se si nga salla e Parlamentit bubullinte Berisha kundër prokurorëve që kishin guxuar të merrnin në duar, qoftë edhe për pak çaste, dosjet e mëdha të krimit. Është e qartë që duke pasur këtë bagazh pas vetes, opozita do vazhdojë të dojë një sistem drejtësie, as mish e as peshk, brenda të cilit gjenden zullumqarë, arrivistë të pandreqshëm të shpërblyer për drejtësinë e mohuar, arrogantë dhe krijues kështjellash mbrojtëse ndaj korrupsionit.

Janë thënë e stërthënë me qindra herë të gjitha aferat që presin të gjykohen. Janë thënë aq shumë sa që secili prej nesh e di se cila mund të ishte radha e tyre. Do të ndodhë vërtet? Pak kush e beson. Për vete kam disa kohë që nuk e besoj më. Nuk e besoj sepse kaq vite në pushtet ishin të mjaftueshëm, që edhe me këtë sistem drejtësie që kemi të bëhej diçka më e madhe, më e ndjeshme. Mes tyre ka plot të aftë, të ndershëm dhe kurajozë, që nga Gjykata Kushtetuese, e deri në strukturat më të vogla. Ka prej tyre që në momente të veçanta kanë dëshmuar dinjitetin e njerëzve të mësuar me të drejtën, dhe janë ende me konceptet e tyre të lirisë së gjykimit dhe të mendimit. Nuk janë të paktë, nëse sot nuk kanë zërin e tyre të plotë, faji nuk është vetëm tek ato, është edhe jashtë tyre.

Ne e kemi parë të keqen vetëm tek shefat e strukturave të drejtësisë, kur të keqen më të madhe e kemi pasur në kokat e politikës. Të gjithë Prokurorët e Përgjithshëm deri tani janë vendosur nga politika, kanë qenë nën përgjimin e politikës, nën diktatin e politikës dhe janë përzënë nga politika, sapo kanë filluar të kenë shenjat e para të rebelimit ndaj saj. Shpesh herë ata kanë dashur të bëjnë diçka, të dëshmojnë se kanë integritetin e tyre, por politika i ka zbuar, i ka poshtëruar publikisht, i ka detyruar të largohen sa më parë.

Të gjykosh Berishën për gjithë atë që ka bërë mbi këtë vend nuk duhet vetëm një njeri i guximshëm, por edhe një njeri i mbrojtur nga shteti. Nuk duhet vetëm një treshe gjykatësish e prokurorësh të ndershëm, por edhe një mbështetje e fuqishme pas tyre. Të gjykosh të gjithë ata qeveritarë që janë përlyer thellësisht duhet një sistem që, ndërsa siguron mëvetësinë, siguron edhe jetën e dinjitetin e tyre në të ardhmen.

Ndaj, si kreu i mazhorancës së votuar në 23 qershor 2013, Edi Rama e ka detyrim qartësinë dhe vendosmërinë në bërjen e reformës. Ukshin Hoti do t’i thoshte: Bëje, ose vdis politikisht. Ta bëjë dhe të ketë respektin tonë. Ose, të mos e bëjë dhe të shkojë, duke e lënë vendin për dikë që e merr përsipër.

Dëshmia e tij se, “nuk e ka lexuar draftin e përgatitur” është e pakuptueshme. Ai duhet ta lexojë mirë e mirë, rresht për rresht e nen për nen, të ketë mendimin e tij. Dhe ta thotë haptas! Haptas sepse loja e kungulleshkave e ka një fund. Haptas sepse më shumë se në dritën e diellit, një pjesë e lojës po bëhet hijeve të natës; më shumë se qartësi ka mjegullim; më shumë se dëshirë për shtet, është zgjuar ethja e kahershme për marrjen e pushtetit përmes ndryshimeve kompozicionale të qeverisjes, diversioni po rishikohet si shpresë e përmbysjes.