Çfarë janë ulcerat aftoze në mukozën e gojës?

Janë plagë të dhimbshme që mund të shfaqen kudo në mukozën e gojës. Është një sëmundje kronike që përsëritet herë pas here. Të paktën 1 në 5 persona zhvillohet ulcer aftoze, në një fazë në jetën e tyre. Statistikisht gratë preken më shpesh se meshkujt.

Ka tre lloje:

Ulcerat e vogla aftoze janë më të zakonshme (8 në 10 raste). Ata janë të vogla, të rrumbullakëta ose ovale dhe janë më pak se 10 mm. Ato kanë një ngjyre të verdhë te zbehtë, por zona përreth tyre mund të duken të fryrë ne të kuqe. Çdo ulcer e vogël zgjat 7-10 ditë, dhe pastaj shkon pa lënë një mbresë. Ata nuk janë zakonisht shumë të dhimbshme.

Ulcerat e mëdha aftoze ndodhin në rreth 1 në 10 raste. Ata priren të jenë 10 mm ose më të mëdha. Zakonisht vetëm një ose dy paraqitet në një kohë. Çdo ulcer zgjat nga dy javë deri në disa muaj, por do të shërohet pa lënë një mbresë. Ata mund të jenë shumë të dhimbshme dhe japin probleme dhe vështirësi në të ushqyerin.

Ulcerat Herpetiform ndodhin në rreth 1 në 10 raste. Këto janë ulcera te vogla rreth 1-2 mm. Ulcera të shumta ndodhin në të njëjtën kohë, por disa mund të bashkohen së bashku dhe të formojnë forma të parregullta. Pavarësisht nga emri, ato nuk kanë asgjë të bëjnë me herpes ose herpes virus.

Ulcerat aftoze zakonisht ndodhin për herë të parë mes moshës 10 dhe 40 vjeç. Ulcerat kanë tendencë që të përsëriten, por me pak rikthehen kur plakemi ose ka raste që zhduken fare.

Çfarë e shkakton ulcerën  aftoze në gojë ?

Shkaku nuk është i njohur. Ato nuk janë infektive. Në shumicën e rasteve, ulcerat zhvillohen pa asnjë arsye të dukshme në njerëz të cilët janë të shëndetshëm. Në disa raste ulcerat janë të lidhur me faktorë të tjerë apo sëmundje të ndryshme. Disa nga këto janë:

Lëndimi – Të tilla si protezat e lëvizshme, keqvendosja e tyre, nga një furçë dhëmbësh e  ashpër, etj

Ndryshimet në nivelin e hormoneve. Në disa gra gjejmë që ulcerat në gojë të shfaqen pak para ciklit të tyre. Në disa gra, ulcerat vetëm zhvillohet pas menopauzës.

Në disa ish-duhanpirës zhvillohet ulcera vetëm pas ndalimit te duhanit.

Mungesa e hekurit, ose mungesa e vitaminave të caktuara (të tilla si vitaminë B12 dhe acidit folik) mund të jetë një faktor në disa raste.

Rrallë, një alergji ushqimore mund të jetë shkaku. Ka raste ku ulcerat aftoze në  gojë mund t’i gjejmë si familje. Pra, kemi një faktor gjenetik ku mund të luajë një rol në disa raste.

Stresi apo ankthi është e thënë të jenë shkaktarë për ulcer aftoze në  gojë në disa njerëz.

Disa medikamente mund të shkaktojnë ulcera në gojë. Shembuj të ilaçeve që mund të shkaktojë ulcerat në gojë janë: ilaçe anti-inflamator në raste të tepruara si (p.sh., ibuprofen) dhe terapi orale zëvendësimi me nikotina.

Ulcerat në gojë janë më të zakonshme në njerëz me sëmundje Celiac, infeksionin HIV, dhe sëmundja Behçet. Megjithatë, këto ulcerat nuk janë të llojit aftoze.

Ju duhet të informoni mjekun tuaj nëse keni ndonjë simptomë tjetër përveç ulcerave aftoze në gojë. Simptoma të tjera të rëndësishme do të përfshijnë lëkurën apo ulcera gjenitale ose të përbashkëta (Rheumatological) dhimbje dhe inflamacion.

Cilat janë trajtimet për ulcerat aftoze?

Trajtimi ka për qëllim për të lehtësuar dhimbjen kur ulcerat të ndodhë, dhe për të ndihmuar ata për ta shëruar sa më shpejt të jetë e mundur. Nuk ka asnjë trajtim që pengon ulcerat aftoze në gojë që të mos përsëriten. Ka raste që asnjë trajtim nuk është i nevojshëm sepse dhimbja është shpesh e butë, veçanërisht me llojin e vogël.

Masat e përgjithshme përfshijnë shmangien e ushqimeve pikante, pije acid fruta, dhe ushqime shumë të kripura, të cilat mund të shkaktojnë dhimbje thumbuese dhe më keq.

Duke përdorur një pipëz për të pirë, mund të shmanget që lëngjet të prekin ulcerën në pjesën e përparme të gojës ose duke përdorur një furçë dhëmbësh shumë të butë. Shko tek dentisti në qoftëse ju keni protezat keq.

Nëse dyshoni se një mjekim është duke shkaktuar ulcerat, atëherë një ndryshim mund të jetë e mundur. Për shembull, në qoftë se ju jeni duke përdorur terapinë e zëvendësimit të nikotinës me gojë (çamçakëz nikotinë ose rombe), ajo mund të ndihmojë për të përdorur një lloj tjetër në vend të spray nazale.

Disa ilaçe mund të lehtësojë simptomat tuaja nga ulcerat aftoze në gojë.

Gargarë Chlorhexidine mund të zvogëlojë dhimbjen. Ajo gjithashtu mund të ndihmojë për të shëruar ulcerat më shpejt. Ajo gjithashtu ndihmon për të parandaluar ulcerat nga infektimi. Për fat të keq, kjo nuk do të zvogëlojë numrin e ulcerave të  reja. Chlorhexidine gargarë përdoret zakonisht dy herë në ditë. Ajo mund të njgjyrosë dhëmbët në kafe në qoftë se ju e përdorni atë rregullisht. Megjithatë, ngjyra nuk është zakonisht i përhershëm dhe mund të reduktohet duke shmangur pije që përmbajnë tanin (të tilla si çaj, kafe, ose verë e kuqe), dhe nga larja e dhëmbëve para përdorimit. Ju duhet të shpëlani gojën tuaj edhe pasi ju i lani  dhëmbët tuaj, ku disa përbërës në pastë dhëmbësh mund të kenë chlorhexidine.

Lozenges steroide (me emër marke si Corlan® ose tableta Betnesol®) gjithashtu mund të zvogëlojnë dhimbjen dhe mund të ndihmojnë për të shëruar ulcerat më shpejt. Duke përdorur gjuhën tuaj, ju mund të mbani një tabletë në kontakt me një ulcer deri në shkrirjen e tabletës. Doza e zakonshme është një tabletë, katër herë në ditë, derisa ulçera zhduket. Tek fëmijët rekomandohet përdorimi i tyre jo më shumë se pesë ditë. Një xhel antidhimbje ose llak gojë mund të ndihmojë për të lehtësuar dhimbjen. Si shembull mund të sjellim llakun benzydamine (Difflam®), ose xhel choline salicilat (Bonjela®). Bonjela® nuk duhet të përdoret në fëmijët nën moshën 16 vjeç për shkak të një rreziku të mundshëm të sindromës Reye nëse ajo është e amortizuar. Kjo është e njëjta arsye pse aspirina nuk mund të përdoret shumë tek fëmijët. Efekti i ilaçeve xhel qetësues është fatkeqësisht jetëshkurtër.

Ju mund të blini të gjitha trajtimet e listuara më sipër në farmaci duke u konsultuar me mjekun tuaj.

Kur duhet të shihni një mjek?

Ulcerat aftoze në  gojë mund të jenë të  dhimbshme dhe shpesh janë të bezdisura, por nuk janë serioze. Herë pas here një ulçer aftoze në gojë mund të infektohet me mikrobe (bakterie). Në këtë rast ju mund të vëreni irritim, dhimbje apo skuqje, mund të mos ndjeheni mirë duke pasur një temperaturë të lartë (ethet). Infeksionet sekondare bakteriale nuk janë të zakonshme, por mund të kenë nevojë për trajtim me ilaçe antibiotiku. Mos harroni, jo të gjitha ulcerat në gojë janë ulcera aftoze.

E rëndësishme: Kanceri i gojës nganjëherë mund të fillojë si një ulcer e pazakontë e gojës që nuk shërohet. Ju duhet të shkoni ne një mjek ose dentist nëse keni një ulcer aftoze në  gojë që ka zgjatur për më shumë se tre javë pa shenjë shërimi, ose është i ndryshëm në një mënyrë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në qoftë se ju jeni një duhanpirës. Mjeku juaj ose dentisti mund t’ju rekomandojë urgjentisht në klinikë ambulatore për t’u pare dhe nga një specialist në gojë. Një mostër e vogël (biopsi) i ulcerës mund të merret në klinikë dhe për të parë nëse është kanceroze apo jo.

*Kirurg oral