Coloseum-i është monumenti me i famshëm në Itali dhe një nga më të famshmet në të gjithë botën.
- Amfiteatri gjigand është ndërtuar përgjatë viteve 75 deri 80 Para Krishtit. Për perimetrin e jashtëm te tij janë përdorur me shume se 100 mije metra kub arkitrarë. Ai është 189 metra i gjate, 156 i gjere dhe 48 metra i larte. Ai kishte një kapacitet nga 50 mije deri ne 70 mije qe uleshin ne një sipërfaqe te përgjithshme prej 24 mije metra katrore. Arena kishte një forme eliptike dhe kishte 80 hyrje dhe me shume gjasa, dyshemenë prej druri
- Një dite në këtë amfiteatër kishte një axhendë te përcaktuar. Fillimisht gladiatorëve u shtrohej një darke publike dhe te nesërmen ne mëngjes ata sfilonin në arenë me arme dhe veshje parakalimi. Pas kësaj fillonin duelet mes kafshëve, ose mes kafshëve dhe gladiatorëve. Ne dreke kishte ekzekutime të të dënuarve me vdekje, ndërsa duelet mes gladiatorëve fillonin pas dreke.
- Ne lidhje me emrin e tij ka disa legjenda. Fillimisht ai quhej Anfiteatro Flavio, pasi është ndërtuar ne kohen e mbretërimit te dinastisë Flavia. Një tjetër thotë se Coloseum është quajtur kështu pasi është ndërtuar pranë statujës se “colosit” Neron. Një tjetër hipoteze ka lidhje me nderimin qe kishin njerëzit e asaj kohe për demonët, kur ceremonitë e organizuara nga priftërinjtë përfundoni me shprehjen Colis Eum, Adhurim atij.
- Mendohet se Coloseum-i kishte edhe një tende te madhe dielli. Ajo ishte e formuar nga 80 pjesë që lidheshin mes tyre dhe konstruksionin mbajtës me 320 litarë të fuqishëm.
- Coloseum-i është vendi i pare qe ka përdorur ashensor që nevojiteshin për te sjelle në arenë kafshët e egra dhe gladiatorët nga korridoret nëntokësore, duke i dhënë edhe më shumë spektakolaritet pasi dukeshin sikur mbinin nga toka.
- Gjatë periudhës së abandonimit të tij, me materiale te marra nga konstruksioni i tij janë ndërtuar dhe veshur shume godina te tjera historike ne Rome, sikurse bazilikat e Shën Pjetrit dhe Palazzo Barberini. Ai është dëmtuar nga tërmete, sikurse ai i vitit 851, por edhe nga disa ndërtime abuzive ne brendësi te tij.
- Arena e tij është përdorur edhe si pishine gjigande ku inskenoheshin beteja detare mes gladiatorëve.
- Në kohën e gladiatorëve, Coloseum-i fitoi një reputacion të keq, duke u konsideruar si porta e shtatë e ferrit.
- Flora e Coloseum-it është e shumë llojëshme dhe aty janë evidentuar madje edhe bime ekzotike, rritja e te cilëve është favorizuar nga mikroklima e amfiteatrit.
- Arena e Coloseumit është përdorur edhe në shume filma, por ai që i ka dhënë njëkohësisht fame në të gjithë boten nuk është xhiruar aty, por në një amfiteatër tjetër në Tunisi, El Djem si dhe ne një tjetër amfiteatër i ndërtuar enkas për filmin.
v.l/ Dita


Vitet para Krishtit numerohen ndryshe…(80 – 75)
Nuk eshte ndertuar ne vitet 80-75 para Krishtit, por 75-80 A.D. (pas Krishtit).
Koloseo kishte afer nje statuje gjigante(kolosale) 30m te neronit . Ajo zone ka qene pjese e kopshteve private te neronit qe ja fali popullit dhe perpara ndertimit u bonifikua sepse ka qene nje liqen artificial. Perandoret qe e ndertuan si dhurate per popullin Vespasiano e Tito (dhe te tjere mbrapa per nderhyrje te vogla) ishin te dinastise-familjes Flavia, prandaj quhet amfiteatri flavia. Vendet ishin me numra dhe çdo qytetar romak kishte vendin e tij te caktuar..pra ishte pa bileta. Ne nje prove kompiuterike te bere ne kohet e fundit nga arkitekti qe beri stadiumin olimpik ne kine , ne rast evakuimi koloseu ishte me efikas per zbrasjen e fluksit te njerezve.Inxhinieria romake kane qene e persosur… thuhet qe ndertimi zgjati 7 vjet por ne fakt koha reale e ndertimit ishte 2vjet e 9 muaj dhe festa per inagurimn zgjati 100 dite.
Po te ishte Edi Rama dhe Lali Eri ne rome do ta kishin quajtur Koloseumin Madheshtor nje “dopolavora fashiste” e vjeteruar pa asnje vlere dhe do ta kishin shkaterruar me tritol per te ndertuar kullat e tyre bashke me Fushen,
njashtu:
Sic po veprojne me Tetarin Kombetar Historik te Tiranes qe eshte pjese e madheshtise se arkitektit te papare, Gherado Bosio
Mire Rama do bente keshtu sipas mendjes tende prej halektuali po Enveri cdo bente? Se ai i kishte shume merak keto pune. Ai i nxori ne drite gjithe mbetjet arkiologjike. Hajde tani halektual jepi haken njehere sic e meriton.
Enveri prishi i pari si terminator stalinist Pazarin e Vjeter CARSHIA eTiranes si ajo e Stambollit me miliona vizitore ne dite nga e gjithe Bota dhe ndertoi ne vendte tij Pallatin Sovjetikte Kultures per te bere servilin e Hrushcovit,
Enveri prishi gjithashtu Bashkine Monumentalete Tiranes nje veper Arti e arkitekteve italiane per te ndertuar goca e Fecor Shehut shemtire. Gerdalle qe quhet Muzeu historik si MUT, si dordolec komunist ne mes te sheshit Skenderbej
Por:
Enveri prishi kishat dhe xhamijat vrau dhe masakroi kleriket dhe besimtaret si ne asnje vend tjetr te Botes
Prandaj:
KUR DO TE BEHENI NJEREZ JU, O KAFSHE TE FERMES SE ENVERIT?
Enveri prishi i pari si terminator stalinist Pazarin e Vjeter CARSHIA e Tiranes si ajo e Stambollit me miliona vizitore ne dite nga e gjithe Bota dhe ndertoi ne vendte tij Pallatin Sovjetik te Kultures per te bere servilin e Hrushcovit,
Enveri prishi gjithashtu Bashkine Monumentale te Tiranes nje veper Arti e arkitekteve italiane per te ndertuar goca e Fecor Shehut shemtiren Gerdalle qe quhet Muzeu historik si MUT, si dordolec komunist ne mes te sheshit Skenderbej
Por:
Enveri prishi kishat dhe xhamijat vrau dhe masakroi kleriket dhe besimtaret si ne asnje vend tjetr te Botes
Prandaj:
KUR DO TE BEHENI NJEREZ JU, O KAFSHE TE FERMES SE ENVERIT?
Ku lozem ,emri eshte Shqip,acumulon=asht ku mullar,compared =kam pare arena=asht rera complex=kam pkeksur cdo Etymologji ka kuptim vetem ne shqip