“Duhet të mbajmë fjalën me Tiranën dhe Shkupin për negociatat”

Një prej deputetëve aktual të Bundestagut gjerman dhe njëherazi zëdhënënsi i punëve të jashtme për grupin parlamentar SPD, Nils Schmidt ka shkruar artikullin  “Të mbash fjalën” ku flet për rëndësinë e hapjes së negociatave për Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. Ish zëvendës kryeministri dhe ministri i Financave dhe Ekonomisë të Baden, ka theksuar se çelja e negociatave do të kishte një ndikim pozitiv si për dy vendet ballkanike ashtu edhe për vetë BE.

Në artikullin e publikuar ditën e mërkurë nga Reuters, Schmidt nuk tërhiqet të theksojë se e kundërta do të kishte ndikim negativ që do të rriste ndikimin e Rusisë dhe Kinës në rajon, sidomos në Maqedoninë e Veriut, e do të ulte kredibilitetin e BE-së në botë.

Të mbash fjalën

BE duhet të fillojë bisedimet e pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, sepse ato nuk janë garanci për anëtarësim

Bashkimi Evropian ka mjaft arsye për të festuar këto ditë: Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria janë mjaft të motivuara nga perspektiva e bisedimeve të pranimit në BE për të zbatuar reforma të gjera dhe, në disa raste, të dhimbshme. Në rastin e Maqedonisë së Veriut, qeveria dhe parlamenti kanë ndryshuar edhe emrin e vendit, duke i dhënë fund një konflikti gati 30-vjeçar me Greqinë. Shumica dërrmuese e të rinjtë në të dy vendet janë në favor të anëtarësimit në BE – 95% në Shqipëri dhe 81% në Maqedoninë e Veriut. Në fakt, shumica dërrmuese e tyre identifikohen me Evropën.

Me fjalë të tjera, BE mund të jetë krenare për atraktivitetin e saj dhe shkallën në të cilën ajo mund t’i japë formë procesit politik në këto vende.

Por në vend të kësaj, disa vende anëtare të BE dhe konservatorët (CDU / CSU) në Bundestagun gjerman e kanë të vështirë të hapin rrugën për bisedimet e pranimit. Në qershor, Këshilli i BE-së madje shtyu vendimin për në tetor 2019. Kjo jo vetëm që shkon kundër deklaratave të veta në mes të vitit 2018, por është gjithashtu në kundërshtim me Komisionit Evropian, sidomos për sa i përket Maqedonisë së Veriut. Heshtja e dëmton BE-në, si dhe perspektivat e ardhshme të të dy kandidatëve të pranimit.

Maqedonia e Veriut dhe, veçanërisht, Shqipëria kanë një udhëtim të gjatë dhe të vështirë para se të mund të bashkohen me sukses në BE, sidomos kur bëhet fjalë për forcimin e demokracisë dhe sundimit të ligjit, si dhe luftimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar. Të gjitha vendet e Ballkanit i nënshtrohen tundimit të regjimeve autoritare. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të forcohet roli i parlamenteve dhe funksionet e tyre të kontrollit. Fenomeni i bojkotit parlamentar duhet të përfundojë, me përfshirjen e BE nëse është e nevojshme. Gjithashtu, vetoja e njëanshme nga partitë bojkotuese duhet të shmanget.

5 arsye për të hapur negociatat

Vendimi i ardhshëm nuk është për pranimin në BE, por për fillimin e bisedimeve të pranimit. Ky është një ndryshim i madh. Ka të paktën pesë arsye pse fillimi i bisedimeve të pranimit është jashtëzakonisht i rëndësishëm për momentin:

Së pari, aftësia e BE-së për të ndikuar ngjarjet në këto vende nuk është pa kufizime. Varet nga fakti nëse BE dhe shtetet e saj anëtare mund ta mbajnë fjalën e tyre si partnerë të besueshëm.

Së dyti, bisedimet e pranimit i japin mundësi BE-së dhe instrumenteve të tjera për të ndikuar në zhvillimet në vendet përkatëse në një masë edhe më të madhe dhe për t’i përgatitur ato për pranimin e mundshëm.

Së treti, BE siguron popujt me perspektiva specifike për të ardhmen. Aktualisht, për shkak të mungesës së perceptuar të perspektivave në vend, shumë të rinj po veprojnë sipas motos: “Nëse BE nuk do të vijë tek ne, ne do të shkojmë në BE”.

Një gjë është e qartë: Nëse Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria do të hyjnë në BE pas një procesi të gjatë të pranimit, ato do të jenë vende krejt të ndryshme.

Më tej, bisedimet e pranimit i lejojnë BE të mbështesë forcat pro-evropiane në vendet kandidate, duke i dërguar një sinjal të qartë qeverive përkatëse se reformat politike dhe lëvizjet ia vlejnë.

E fundit por jo më pak e rëndësishme, nëse BE-ja dhe vendet e saj anëtare dështojnë të hapin rrugën për bisedimet e pranimit në të ardhmen e afërt, pavarësisht përparimit të konsiderueshëm të bërë në Maqedoninë e Veriut, do të kishte rrezik të rritet paqëndrueshmëria. Në këtë rast, nuk do të ishte surprizuese, nëse populli dhe qeveria i kthejnë shpinën BE-së dhe i afrohen Kinës dhe Rusisë.

Besueshmëria e BE-së

Megjithatë, është e rëndësishme të mos jepet përshtypja se negociatat e pranimit automatikisht rezultojnë në pranim. Në fund të fundit, kjo do të ndikonte negativisht në vendet anëtare të BE-së, si dhe gatishmërinë për të bërë ndryshime specifike në nivel lokal.

BE-ja duhet të përcaktojë kërkesa strikte dhe të sigurojë që ato të zbatohen dhe të shqyrtohen në përputhje me rrethanat. Pikave kyçe, si demokracia dhe sundimi i ligjit, duhet t’u jepet prioritet dhe duhet të kenë një pozicion qendror në agjendën e anëtarësimit. Kjo kërkon udhëheqje dhe prani politike nga ana e BE-së, si dhe qeverive dhe parlamenteve të vendeve anëtare të BE-së. Dhe nëse disa arritje do të jenë me pikëpyetje, duhet të jetë i mundur pezullimi ose edhe ndalimi i bisedimeve të pranimit. Një gjë është e qartë: Nëse Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria do të hyjnë në BE pas një procesi të gjatë të pranimit, ato do të jenë vende shumë të ndryshme.

Kancelarja gjermane Angela Merkel ka marrë një numër vendimesh të drejta në lidhje me vendet e Ballkanit Perëndimor në muajt dhe vitet e fundit. Vizita e saj në Shkup vitin e kaluar, vetëm pak ditë para referendumit maqedonas mbi mosmarrëveshjen e emrit, u interpretua si një sinjal i qartë. Tani ajo duhet t’i bindë skeptikët në rradhët e veta dhe në BE se është e vlefshme të vendoset themeli për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë për të hyrë në bisedimet e pranimit – përndryshe BE do të rrezikonte të humbiste kredibilitetin e saj në të dy vendet. Dhe, në këtë rast, kapaciteti i BE-së për të bërë një ndikim politik global nuk ia vlen të përmendet.