DILEMA SHQUPASE

Në mitingun e 8 dhjetorit, mes gjithë asaj turme, e cila lëviste si një masë amorfe, disa duke pritur rënien e qeverisë e disa të tjerë për të qenë të pranishëm sot, me mendimin se nesër mund të ndahet pushteti, më shumë mitingashë se sa militantë, çuditërisht nuk ishte asnjë nga figurat e njohura të botës intelektuale, staturat e të cilëve bëjnë vendin e tyre në mendimin e njerëzve.

Si asnjëherë tjetër, me përjashtime të veçanta, më shumë politike, ajo që quhet pjesë civile e shoqërisë apo edhe më tej, mendimi intelektual, nuk ishte i pranishëm në një ngjarje, e cila sipas organizatorëve, do të ishte gjithëpërfshirëse. Ishte një bojkotim i heshtur apo mosbesim ndaj linjës politike që, as vetë opozita nuk e di se çfarë është, kjo nuk ka të bëjë me temën e këtij shkrimi. Por fare mirë e di se kur Basha, disa vite më parë, synonte të bëhej kryebashkiaku i Tiranës, rreth tij u mblodhën disa forume, që po aq shpejt sa u krijuan, aq shpejt edhe u shkrinë.

Në vendin e tyre, pra në vendin e studentëve, intelektualëve, shoqërisë civile, kishte shumë nga të papunët e sotëm, të cilët, mund të ishin kudo, por nuk mund të jenë pjesë e një partie, e shpallur si e krijuar nga intelektualët, forcë e djathtë, etj. Kushdo qoftë, ka të drejtën e tij të demonstrojë përkrah secilës forcë politike që ka dëshirë, aq më tepër ata që janë të papunë, që kanë pritur me një shpresë të vakët se mund të bëhet diçka edhe për ta, e kur këtyre u bashkohen edhe ata që u larguan nga vendi i punës, të vendosur në distancën kohore: 2013, qershor, pas humbjes, shtator, pas dorëzimit të pushtetit, gjërat bëhen edhe më të kuptueshme.

Në fakt, duhet të kesh fantazi të pazakontë që të mund të mendosh pranë Bashës e grupit levantin rreth tij, minatorët e dikurshëm, si ata të Valiasit dje e të Bulqizës sot; është jashtë së zakonshmes që të mund të përfytyrosh pranë një zyrtari shqupas dikë që ka ardhur aty nga miniera apo një front i vështirë, dhe në fakt, ata janë të përzënët e mëdhenj nga partia që mori vitalitet nga grevat e dikurshme. Në tërë filozofinë politike të PD-së, rendja pas mashtrimit ka qenë ankthi i një vendi të tërë, të cilët enigmën e vizionit që nuk dihej se ku ishte, më në fund e lidhën me të shfaqurën e forcës, krahasimisht më të dendur dhe më agresive se sa idea që përshkon ngjarjet.

I kollarisur, çdo mund të jetë secili zyrtar i një force politike, kjo është zgjedhje vetjake, Basha, më shumë se sa paraardhësi i tij, kërkon rreth vetes jo vetëm njerëz të bindur, por edhe levantinë si ai vetë. Duke lënë jashtë strukturës atë që mund të sjellë forcë e besim, u bë më i pranueshëm dhe më besnik njeriu që, duke i përngjarë shefit, vishet si ai, flet si ai, mendon si ai, qesh si ai, është agresiv si ai, vjedh si ai dhe vret si ai.

Berisha bënte herë pas here përjashtime, pasi atij i duhej të ngrinte, bashkë me strukturat e partisë, edhe strukturat e gardës së tij vetjake dhe për këtë, me botën e tij të forcës dhe të ndëshkimit, mblodhi rreth vetes gjithë farë halabakësh, disa nga të cilët ishin edhe ditën e 8 dhjetorit në sheshin kryesor dhe bënë atë që mundën të bënin. Natyrisht ata nuk ishin aty të sulmonin një bunker, që nuk ikën dot e nuk i bën dëm aq të madh, hekur e beton, por për të shfryrë mllefin e lënies jashtë hises së pushtetit, donin zjarrin e bënë zjarr. Berisha i toleronte këta, ishin të tijtë, dhe si një strukturë të gatshme, por jo piramidën e saj, ia dorëzoi Bashës.

Shefi i Shqup-it, në pak kohë mblodhi rreth vetes një grupim të ri, të ngjashëm me të, të ardhur si ai në futllën partiake, nga mosnjohja, të shfaqur në dyert e partisë pasi ishin shfaqur në dyert e pushtetit, dhe, si shefi, gjithëherë me ndjenjën e ndotjes nga ata që janë laramanët e mitingjeve. I mbajnë sepse u duhen, i përbuzin, sepse i quajnë shtresë drejt zeros. Janë të nevojshëm për rrëmujën, zjarrin, gurët, rrahjet, por nuk janë të grupimit të tyre. Por, sëbashku me ta, ata flakin edhe çdo ndjenjë që kanë të tjerët, të zakonshmit, që duke mos e pasur mundësinë të vishen bukur, me kostumet e markave të njohura, të drekojnë në vende të shtrenjta, të mos bëjnë biznes me fondet e shtetit, janë të lënurit jashtë përjetësisht.

Levantinët në PD janë njëra ndër të këqijat që i takon asaj vetë ta zgjidhë. Ndërlidhjet e saj me njerëzit janë punë e saj, ajo vetë e di se si i ndërton këto lidhje, të forta e të qëndrueshme, apo kalimtare e hipokrite. Nëse njerëzit i shkojnë pas dhe pranojnë këtë realitet, edhe kjo është punë e tyre.

Ajo që të trazon është se përmes dy anëve që shfaqen bujshëm: lodhjes së njerëzve nga jeta dhe mosdurimi i ndërrimit, sajojnë një fortunë mbrojtëse ndaj asaj që kanë bërë vetë, krijojnë përmes mllefit të mllefosurve perden që mund të çonte drejtësinë tek ato, krijojnë mendimin e pështirë se mendimi politik e jeta politike është pronë e këtij skalioni, të cilët, sa janë levantinë në sjelle, përgjime, përshtatje e vegjetim; aq janë të papërballueshëm në mërinë e tyre, në pasionin për të vjedhur, në ushtrimin e dhunës kur i rrezikohet pushteti dhe , aq më keq, kur sillen hijet e dorëzimit të saj.

Unë e kuptoj, për shembull, një militant të Shqup-it si Gjin Gjoni apo Bujar Nishani. E kuptoj përse Ristani është egërsuar dhe është i gatshëm të krijojë struktura militare. Jam në gjendje të di se çfarë fshihet pas mbllaçitjes politike të Palokës apo pse është e mllefosur zonja Topalli. Këto janë gjërat më të zakonshme në një politikë ku arsyeja është gjëja e fundit që mund të shfaqet. Pasuritë dërrmuese janë përtallja më e çmendur me ata që protestojnë, të nisur nga shtëpitë me ngashërimin se “sot do e tundim”, të joshur nga thirrjet bashiane se “mund të merrnim edhe 10 ministri”, që politikën e gurëve e përdorin si shenjë për të vënë në lëvizje policinë dhe që janë të dëshpëruar se nuk është derdhur gjak dhe nuk janë rrahur disa nga martirët e thirrur enkas për këtë punë.

Të mendosh sot se njerëzve të politikës në Shqup-in demokratikas u bëhet vonë për jetën e njerëzve duhet të jesh miop. Bile, më shumë se aq. Jo se në kampin tjetër kanë një dhëmbshuri më të madhe, por, sidoqoftë, shfaqja e tyre dhe bindja e tyre është shumë më njerëzore. Në bindjen e shefit të sotëm të PD-së, është sentenca serbe, e përshtatur në kohën reale. Nëse serbët dikur thonin se “një shqiptar i vdekur, është një shqiptar i mirë”, sot në kampin shqupas, ka shumë prej atyre që mendojnë se “një demonstrues i vrarë ose i plagosur është një demonstrues i mirë”. Provat që ka bërë ajo, që nga 2 prilli, shtatori i vitit 1998, kur, duke qenë si sot, në opozitë, shkonte drejt rrëmujës e përgatitur se do të bëhej një gjurmë gjaku; forca e dëshmuar e saj kur ishte në pushtet se “do të vras jo vetëm tre vetë, por edhe tridhjetë, edhe treqind”, dëshmia tronditëse se “i vetmi gabim i Berishës në vitin 1997 ishte që nuk ju ka vra të tanve”; paranoja e pushtetit duke ndërprerë katër jetë dhe plagsur shumë herë më tepër se kaq, të gjitha, veç e veç e së bashku, sjellin peisazhin politik të asaj që lindi për të ruajtur jetën e njerëzve.

Kur, shumë vite më parë, ndodhën ngjarjet e pazbardhura ende të “puçit në Shkollën e Bashkuar të Oficerëve”, ku njerëz të armatosur nga jashtë qëllonin mbi studentët ushtarakë, në një intervistë të dhënë ngutshëm, si për të përligjur atë që po ndodhte, Berisha i madh, pat thënë se mos e kërkoni vrasjen tek unë, pasi unë jam njeriu i bluzës së bardhë.

Tani, ku duhet kërkuar ajo?

Pse u përdhos një parti, tek e cila, idealistët kanë mbetur aq të paktë, sa që kanë droje ta dëshmojnë idealizmin e tyre, pasi mund të dëbohen nga vetë shokët e tyre. Unë njoh idealistë të tillë. Njoh një grua deputete nga qyteti im, të cilës i besoj pafundësisht për ndershmërinë, mendjen e artë, jetën shoqërore, mos korruptimin e pamasë, seriozitetin e gjithë familjes së saj, e respektoj atë, si kam respektuar babain e saj, një njeri i jashtëzakonshëm, dhe, si e kam shkruar, unë do të votoja për të, si njeri, sa herë të kisha mundur. Kjo profesoreshë e nderuar, nganjëherë më duket se ka pak rreth vetes, ndoshta një ditë mund të jetë e huaj, por, nëse opozita do të kishte disa personalitete të tilla, ajo do të frymonte krejt ndryshe.

Njeriu i kapur nga krimi e kërkon krimin. Një strukturë bashkëpunëtore me krimin e kërkon atë. Për të bërë katarsis politik mund t’i kërkohet një strukture që ka mbi vete faje e gabime, por nuk ka krime. Ajo e humbi shansin e saj në qershorin e vitit 2013, kur ende ishte një mundësi për të dalë nga rrethi vicioz ku e kishte futur qëllimisht, për ta pasur në grusht, njeriu i hekurt i saj Berisha. Atëherë mund të ishte një fillesë e re, por jo rastësisht ata, kupola e lartë e saj, vendosi të jetë shefi i ardhshëm një njeri që ishte pjesë e krimit, që ishte në fakt, jo jashtë qypit të fajit, por në thellësi të tij, dhe si i tillë ai nuk mund të dilte jashtë vetes.

8 dhjetori ishte një mundësi për të parë veten jashtë fantazmës optimiste që e sheh veten shefi gjysmë holandez e gjysmë vendas i Shqup-it. Është një shans për të menduar se, jo vetëm duhet folur e menduar ndryshe, por edhe duhet programuar ndryshe. Një turmë laramane përballë selisë qeveritare nuk është asgjë më shumë se sa një turmë. Ajo mund të thyejë xhamet, mund të hedhë bojra gjithëfarësh, për më tepër shefi i qeverisë së sotme është merakli ngjyrash; mund të çirret, mund të sulmojë bunkerët, por nuk sjell asnjë dobi. Mbetet turmë. Edhe ata që janë pas tyre, që i shtyjnë me heshtat e dhunës së fjalëve, nuk mund të jenë fitues. Edhe nëse kanë pas vetes mercenarë të armatosur, si në vitin 1998, edhe nëse rrëmbejnë tanket, edhe nëse gjysma e gardës së Republikës ka mbetur me besnikët e saj që qëlluan mbi popullin në 21 janar.

Koha e revolucioneve në Shqipëri ka shkuar.

Koha e mendimit nuk ka ardhur ende.