E DJATHTA, MBROJTËSJA MË E FLAKTË E ENVERIT

Këtu nuk ka asgjë për t’u çuditur, sepse duke qenë se jetojmë në një vend me paradokse, dhe dashuritë apo urrejtjet tona, shpesh shfaqen si paradokse. Nëse dikush do të thoshte sa tani pas një çerek shekulli, e djathta shqiptare ka më shumë dobësi për Enverin, do të dukej si humor, por nuk është tamam kështu. Sa herë që në ndonjë cep katundi, shfaqet si nostalgji apo si gallatë, portreti i Enver Hoxhës, të parët që bëhen xheloz për këtë reklamim periferik të ish diktatorit, janë pikërisht të djathtët. Duket sikur duan të thonë se portreti i ish diktatorit është më i denjë se sa të përfundojë në duart e ndonjë plaku të lodhur dhe kalamajve të katundit. Në një dalldi frenetike, si urrejtje a mall, ata “rrëmbejnë” portretin e tij, si të duan të thonë se “komandanti e ka vendin këtu mes nesh” dhe jo atje në katunde të humbura. Në raport me Enverin, e djathta i ngjanë një turme të inatosur që vrapon pllajë në pllajë, (tribunë parlamenti) me bustin e tij në duar, ndoshta për ta flakur, ndoshta për ta vendosur diku, po kjo nuk dihet me saktësi. Ajo që dihet është fakti se pas kësaj, në ligjërimin e Berishës apo Topallit, Strazimirit apo Dodës, Islamit apo Bregut, emri i Enverit, është prezentë aq shumë sa ai nuk do ta kishte menduar, madje dhe më shumë se sa dikur, kur për të flitej ndryshe. Pas kësaj, ata janë gati të harrojnë gjithçka, të lënë mënjanë të sotmen dhe të ardhmen e tyre dhe fare natyrshëm thonë, “është koha të flasim për Enverin”, që herë-herë, duket sikur përkthehet, “ende është koha e Enverit”!

Pas kësaj, të persekutuar dhe të dënuar prej tij, apo dhe të bërë armik me të, pas viteve nëntëdhjetë, mbushin sheshet duke kërkuar “largimin e Enverit”! Më tej, kërcënojnë për “greva me mungesë buke”, ndërsa tek hyrja e çadrave falënderojnë në heshtje ndonjë plak të lodhur cepave të katundeve që ua risolli Enverin në kujtesë. Ka njerëz që thonë se sapo dëgjojnë emrin e Enverit, Berisha apo Topalli, Strazimiri apo Doda, Islami apo Bregu, në inat e sipër, i kap dalldia e urrejtjes ndaj tij dhe derdhin gjithë dufin, gjë që ka pak mundësi të besohet. Ka njerëz që thonë se është urrejtja ajo që nuk i lë ish të dënuarit t’i largohen figurës së Enverit dhe të kapur në këtë rrjet inati, nuk po munden të shikojnë sa duhet përpara, gjë që është për të ardhur keq, po të jetë e vërtetë. Por duke vazhduar me këto hamendësime, mundet edhe të mos jetë as njëra dhe as tjetra. Gjërat mund të jenë më të koklavitura se kaq dhe secili grup, mund te ketë arsyet e veta që nuk ndahet dot prej Enverit. Edhe pse emrat e përmendur më sipër janë gjithsesi persona “të dijshëm”, (nëse citojmë këtë fjalë të përdorur diku, nga një prej këshilltarëve të presidentit të Republikës), mund të ketë ndodhur që ata të kenë rënë pa dashje në kurth. Kështu, ndërsa në një kohë tjetër, ata kanë ngritur pa fund male nderimi për ish diktatorin e tyre, ku kanë ardhur të tjera kohë, e vetmja mënyrë për të shpëtuar nga hija e tij, ishte sharja dhe pështymosja. Pikërisht këtu qëndron dhe makthi i tyre, ose pamundësia e tyre për “t’i larë” duart me Enverin. Sa do që ata pështyjnë e pështyjnë drejt tij, ata e dinë mirë se atë e kanë pasur brenda vetes dhe brenda vetes nuk mund të pështyhet. Kur kthejnë kokën, shohin jo pa tmerr se pështyma e tyre, nuk ka mundur ta shembë malin që ata kanë ngritur dikur brenda vetes, për ish diktatorin. Ata kanë zgjedhur rrugën e gabuar për ta luftuar atë, nëse vërtet duan ta luftojnë. Në vend që të largohen prej tij, ata përkundrazi, shkojnë e shkojnë pafundësisht drejt tij, qoftë edhe me sharje, apo duke e pështyrë.

Edhe pse mund të tingëllojë si qesharake, por po t’i hedhësh një sy të dy krahëve të parlamentit dhe të bësh një “test dashurie” për Enverin, nuk është çudi që këtë dashuri ta gjesh më shumë pikërisht tek ata që e shajnë dhe kjo ka shpjegime e veta. Nuk është vetëm lidhja e dikurshme e tyre me sistemin që iku, sepse këtë lidhje e ka shumica prej nesh, por ajo që fletë në favor të animit të dashurisë për Enverin nga e djathta, ka arsye të tjera. Llokoçitja në gojën e së djathtës kaq shumë e emrit të diktatorit, edhe pas njëzetë e pesë vitesh, nuk ka asnjë dyshim se ka lënë gjurmë “dhembshurie”, në një proces të pafund komunikimi, që disa e quajnë sharje, disa të tjerë e quajnë lidhje me të keqen, e disa të tjerë, ndoshta e quajnë dobësi. Nuk ka dyshim se ata, si të “dijshëm” që janë, e kuptojnë se duke folur kaq shumë për të keqen, vjen një çast që e keqja kërkon shpagim për kohën e llokoçitjes në gojën e tyre, duke i dënuar ata që të flasin pafundësisht për të. Si rrjedhojë e lidhjes së tyre të dikurshme me të keqen, e pamundësisë së tyre për t’u ndarë prej saj, e mungesës së gjetjes së një alternative tjetër, nuk ka dyshim se ata kanë arsye që të mos kenë vullnetin e duhur për t’u ndarë nga kjo e keqe që në rastin konkret ka emrin e ish diktatorit. Në këtë mënyrë ata janë duke i bërë atij shërbimin më të mirë.

Ish të persekutuarit, kanë të tjera motive që nuk ndahen dot prej emrit të tij. Ka njerëz që mendojnë një variant të trishtuar për ta, ku mund të ketë ndodhur që shpirti i tyre, i paepur në diktaturë, tani në liri, ndoshta nuk di se çfarë duhet të bëjë me lirinë  e vetë. E kështu ndërsa erdhën nga burgjet, të rrëgjuar nga mosha dhe vuajtjet e një kohe kur kishte vetëm një emër, duket se po ikin nga kjo botë, duke thënë e ri thënë po atë emër, madje dhe duke u ngujuar “në greva pa bukësie” me emrin e tij në gojë. Pa i lënduar, mund të themi se ka edhe të tjerë që mendojnë se duke qëndruar shumë kohë me të keqen, nëse mes tyre nuk ka lindur ndonjë flirt i fshehtë, të paktën mund të thuhet se midis tyre dhe të keqes, ka një përtim për t’u ndarë. Kjo është jo vetëm e padenjë, por edhe e dhimbshme për fatin e tyre.

Ajo që mund të thuhet, është fakti se e djathta po i bënë të keqen më të madhe vendit, duke mos e lënë atë që të shpëtoj nga hija e ish diktatorit. Të vraposh shesheve dhe në tribunën e parlamentit me bustin e tij në krah, (gojë), (qoftë edhe sikur të kesh qëllim thyerjen e tij), nuk është asgjë më shumë veçse një kurth i ngritur për të mos u ndarë prej tij. Nëse vërtet e djathta do që të ndahet prej tij, nëse vërtet do që ta dënojë njëherë e mirë, le ta lërë në harresë! Kjo duhet bërë që ne të tjerëve, të djathtë apo të majtë, të mos na mohohet e ardhmja, sepse Berishës apo Topallit, Strazimirit apo Dodës, Islamit apo Bregut, mund t’u ketë ngelur ora në vitin e largët 1990, ashtu si ish diktatorit që thuajse nuk i punoi më ora, pas vitit të stërlargët 1944!