“E Drejta e Autorit”, Greqia dhe Shqipëria…

Disa ditë para Vitit të Ri marr një telefonatë nga Greqia, nga vajza e një mikut tim të hershëm në Gjirokastër, vajza e Mite Gugës, matematikan dhe autori i mirënjohur i këngëve popullore të atyre viteve. Pak a shumë më tha: “Një regjisor grek ka zgjedhur një këngë me tekstin tuaj, për ta përdorur në një film që do të nxjerrë së afërmi. Bëhet fjalë për këngën: “Pushka kërkon trima”, shkruar rreth viteve 80-të dhe kompozuar nga mjeshtri Tonin Tërshana që dhe e interpreton vetë. Por ky regjisori grek, vazhdoi ajo, nuk e shfrytëzon dot këngën nëse nuk merr leje me shkrim nga Ju dhe trashëgimtarët e Tonin Tërshanës. Sapo t’i jepni lejen me shkrim ai do t’ju bëjë dhe pagesën për Të Drejtën e Autorit. Nuk është ndonjë shumë e madhe, por… Sa janë e ndërpreva unë? – Po gjashtëqind euro,- u përgjigj ajo.

– Po mirë,- i thashë unë pa e dhënë veten, po në fakt u befasova dhe u dëshpërova njëkohësisht. U befasova jo aq për shumën (që këtu është e paimagjinueshme), por për korrektësinë e regjisorit të huaj dhe zbatimit me fanatizëm të ligjit grek të së drejtës së autorit. Ai mund ta merrte këngën, ta shfrytëzonte pa problem dhe nuk do të kishte asnjë ngacmim nga unë se jemi mësuar që na i vjedhin krijimtarinë ditën me diell në njëqind vende të ndryshme dhe askush nuk paguan qindarkën për të drejtën e autorit. Ai mund ta përdorte këngën time dhe unë nuk do ta mësoja kurrë këtë ndodhi. U dëshpërova gjer në kockë që kam lindur dhe jetoj në Shqipëri. Kjo nuk është ndonjë deklaratë antipatriotike, por kur mendova se që nga viti 1972, kur unë kam bërë këngën e parë, e gjer më sot nga dora ime kanë dalë rreth tre mijë këngë dhe janë transmetuar e ritransmetuar me miliona herë, janë bërë kaseta, disqe e cd, janë kënduar në qindra koncerte e dasma, në mijëra kafene, hotele e restorante dhe këtu s’kam përfituar thuajse asgjë. Po të jetoja në Greqi, e theksoj në Greqi dhe jo në Amerikë e Angli, me një llogari të thjeshtë, nisur nga pagesa e vetëm një kënge e shkruar aty nga viti 1975, sot do të isha një miliarder në Euro-jo në lekë. Në këtë moment s’isha fare krenar që isha shqiptar, një shqiptar i vjedhur nga shteti shqiptar dhe shqiptarët përreth në mënyrën më të poshtër që mund të mendohet. Pikërisht ditën që fola në telefon me vajzën e Mites, dolën në transmetim tri këngë me tekstin tim. Njëra prej tyre (Vullkani kuq e zi – kënduar nga Ylli Baka) mund të jetë transmetuar qindra herë vetëm për dhjetë ditë, gati në të gjitha kanalet muzikore dhe mijëra e mijëra herë në youtube dhe mua as firmën s’më kanë marrë për transmetim e ritransmetim. Dhe ordinerët që kanë në përdorim “Arkivën Shqip” kanë bërë një kontratë të njëanshme vetëm me këngëtarin duke vjedhur pa turp poetin dhe kompozitorin. Dhjetëra herë transmeton RTVSH-PUBLIKU këngët tona nëpër vite dhe s’e ka zë në buxhet Të drejtën e Autorit, dhe pse ai është një RTV me financim shtetëror dhe taksat e popullit. Sa më thellë të hysh në xhunglën shqiptare, aq më shumë ligështohesh dhe dëshpërohesh. Po në ç’Europë do vejë Rama dhe qeveria e tij e shkundur me këtë gjendje alarmante të së drejtës së autorit? Shkelja e të drejtës së autorit, nuk është vetëm vjedhje e shëmtuar, por së pari shkelja e lirive dhe të drejtave themelore të njeriut, është qasja më e papërgjegjshme e një qeverie ndaj vlerave intelektuale, letrare dhe kulturore të vendit. Edi Rama dhe ministrja e tij qesharake e Kulturës, kanë tri vjet dhe s’e kanë zënë në gojë as dhe një herë të vetme problemin jetik dhe madhor të të drejtave të autorit në Republikën e Shqipërisë. Ne do të këmbëngulin që respektimi i kësaj të drejte, të jetë një nga kushtet më të rëndësishme për hapjen e negociatave me Bashkimin Europian. Këtu jetojmë në një vend me mendësitë e Epokës së Gurit. Dhe Greqia fqinjë është vite drite larg Shqipërisë për respektimin dhe pagesën e të drejtës së autorit. Dhe faktin e solla që në krye të këtij shënimi.

*Autor këngësh, autor librash lirikë, autor i mijëra vargjeve humoristikë dhe satirikë, autor parodish e kupletesh e të tjera e të tjera.