Djali i ndjerë i Joe Biden ka punuar në Kosovë, pse Dodik e quan “urrejtës të serbëve”. Fitorja e Biden si një rikthim i Shteteve të Bashkuara në Ballkan

Nga Janusz Bugajski

Për DITA nga SHBA

Presidenca e Joe Biden mund të rrisë përfshirjen e Amerikës në zgjidhjen e konflikteve të zgjatura në Ballkanin Perëndimor. Ndërsa presidenca e Trump ishte përqendruar në simbolikë dhe marrëdhëniet me publikun, presidenca e Biden ka më shumë të ngjarë të merret me thelbin dhe të vendosë disa përparësi të arritshme.

Biden përfiton nga vitet e përfshirjes së drejtpërdrejtë në rajon, qoftë si Kryetar i Komitetit të Marrëdhënieve me Jashtë të Senatit qoftë si Zëvendës President i SHBA. Ai ka mbështetur fuqimisht ndërhyrjen ushtarake për të ndaluar luftërat kundër-civilëve dhe gjenocidin në Bosnjë-Hercegovinë dhe Kosovë.

Djali i tij, Beau Biden, veteran i Ushtrisë Amerikane, ka shërbyer në Kosovë me Departamentin e Drejtësisë të SHBA-së për të ndihmuar në trajnimin e prokurorëve dhe gjykatësve vendas.

Mbi të gjitha, një fitore e Biden do të shmangë pasojat potencialisht negative të një presidence të dytë të Trump. Retorika dhe veprimet e Trump kanë inkurajuar nacionalizmin, radikalizmin e djathtë dhe skepticizmin e BE-së në mbarë Europën.

Aleksandr Vucic dhe Milorad Dodik e kanë përkrahur hapur rizgjedhjen e Trump duke nxitur serbët që jetojnë në SHBA të votojnë për të. Dodik e ka përshkruar Biden si një “urrejtës të serbëve”. Të dy udhëheqësit tashmë do të jenë më pak të vendosur në bllokimin e zgjidhjeve politike me Bosnje-Hercegovinën dhe Kosovën.

Nën Biden, Ballkani dhe arenat e tjera të politikës së jashtme do të depolitizohen dhe trajtohen nga (zyrtarë) të emëruar të lartë dhe profesionistë karriere në Departamentin e Shtetit dhe në agjencitë e tjera qeveritare. Politika për Ballkanin do të përfitojë gjithashtu nga rindërtimi i marrëdhënieve me Bashkimin Europian, veçanërisht pasi Trump u distancua nga udhëheqësit e BE dhe largoi Berlinin, Parisin dhe kryeqytetet e tjera.

Politika aktuale e sigurisë do të vazhdojë nën Biden, duke rritur gatishmërinë e mbrojtjes dhe forcimin e frontit lindor të NATO-s. Këto politika nuk u hartuan nga Trump, por nga anëtarë mjaft kompetentë të ekipit të tij të sigurisë kombëtare, duke përfshirë disa sekretarë të shtetit dhe mbrojtjes. Të emëruarit e Biden do të vazhdojnë të jenë të përkushtuar për fuqizimin e aleancës së NATO-s.

Në rivendosjen e rolit të Amerikës, ekipi i politikës së jashtme të Biden duhet të synojë të arrijë disa objektiva në politikat e tij për Ballkanin.

Së pari, ata duhet të trajtojnë me seriozitet bisedimet Serbi-Kosovë për të arritur njohjen e ndërsjellë ndërshtetërore. Elementet ekonomike dhe politike nuk mund të ndahen, pavarësisht përpjekjeve të Trump. Dhe, në këtë proces, udhëheqjes së SHBA-së i duhet që të punojë ngushtë me BE-në dhe të parandalohet që Beogradi të vonojë ose devijojë bisedimet. Biden është plotësisht i vetëdijshëm se finalizimi i një marrëveshje do t’i hapë rrugën zhvillimit rajonal dhe integrimit në BE.

Një përparësi tjetër është bllokimi i Bosnjes, për të cilin SHBA-së do t’i duhet të emërojë një zyrtar të lartë. Status quo midis dy entiteteve boshnjake është gati të shpërthejë në çdo moment dhe të çojë në kaos rajonal. Administrata e Biden duhet të përqendrohet në pengesat kryesore për një zgjidhje për Bosnjen.

Mbi të gjitha, udhëheqësit e entitetit serb ose bien dakord për ndryshime kushtetuese që kufizojnë bllokimin e institucioneve të qeverisë qendrore ose të mënjanohen dhe të sanksionohen. Dhe kërcënimet kundrejt integritetit të Bosnjes duhet të kenë pasoja dhe ndëshkime.

Prioriteti i tretë është zbutja e mosmarrëveshjes në rritje mes Mali të Zi dhe Serbisë, ku ndërhyrja e Beogradit në politikën malazeze mund ta polarizojë më tej popullin. Qeveria e ardhshme përfshin elementë radikalë që synojnë të zbrapsin përparimin e Malit të Zi drejt institucioneve perëndimore.

Administratës së Biden do t’i duhet të inkurajojë forcat pro-perëndimore brenda koalicionit të ri qeverisës dhe në parlament dhe të ndihmojë në dobësimin e fraksioneve të nacionalistëve serbë dhe atyre pro-Rusë. Gjithashtu do t’i duhet të paralajmërojë Vuçiç kundër çdo ndërhyrje në politikën e Malit të Zi.

Prioriteti i katërt i Biden duhet të jetë zerimi në zvogëlimin e destabilizimit në Ballkanin Perëndimor nga Rusia dhe Kina. Kina ka investuar miliona në infrastrukturë dhe telekomunikacion, duke përfituar nga klima e dobët e investimeve për të injektuar ndikimin e saj politik. SHBA-së dhe BE-së do i duhet të punojnë së bashku për të parandaluar çdo kapje të sektorëve kryesorë ekonomikë, ndërsa krijojnë kushte më të mira për investimet private dhe publike.

Kjo është veçanërisht urgjente, kur merret parasysh ndikimi i pandemisë në rajon. Plani i Investimeve Ekonomike të BE-së, sipas së cilit do të akordohen deri në nëntë miliardë euro për projekte në Ballkanin Perëndimor është një pikë e vlefshme fillestare.

Shtëpia e Bardhë e Biden gjithashtu mund të promovojë iniciativa për një front multi-kombëtar kundër destabilizimit së Rusisë në Ballkanin Perëndimor. Këto duhet të përqendrohen në disa fusha të rëndësishme si dezinformimi, korrupsioni dhe ultranacionalizmi, të cilat Kremlini i shfrytëzon në dobinë e vet. Serbia, atëherë, do të vihet në test/Kjo do të jetë sprova e Serbisë; nëse është një kontribuuese për sigurinë rajonale apo një bashkëpunëtore e Rusisë për të minuar institucionet perëndimore. Ndikimi i Moskës mund të zvogëlohet gjithashtu duke ndihmuar që të lehtësohet integrimi më i shpejtë në BE i Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë. Për të arritur qëllime të tilla, një udhëheqje më e fortë e SHBA-së mund të përmirësojë standardet demokratike, sundimin e ligjit dhe fushatat anti-korrupsion.

Dita, Albania

PRESIDENT BIDEN RETURNS TO THE BALKANS

Janusz Bugajski, November 2020

A Joe Biden presidency can deepenAmerica’sinvolvementin resolving the lingering conflicts in the Western Balkans. While the Trump presidency was focused on symbolism and public relations, a Biden presidency is more likely to grapple with substance and set several achievable priorities.

Biden benefits from years of direct involvement in the region, both as Chair of the Senate Foreign Relations Committee and as U.S. Vice President. He strongly supported military intervention to stop the anti-civilian wars and genocide in Bosnia-Herzegovina and Kosova.  His son Beau Biden, a veteran of the U.S. Army, served in Kosovawith the U.S. Justice Department to help train local prosecutors and judges.

Above all, a Biden victory will avoid the potentially negative repercussions of a second Trump presidency. Trump’s rhetoric and actions have encouraged nationalism, radical rightism, and EU skepticism throughout Europe. Aleksandr Vucic and Milorad Dodik openly endorsed Trump’s re-election and urged Serbs living in the U.S. to vote for him. Dodik described Biden as a “Serb hater.” Both leaders will now be less confident in blocking political settlementsin Bosnia-Herzegovina and with Kosova.

Under Biden, the Balkans and other foreign policy arenas will be depoliticized and handled by senior appointees and career professionals at the State Department and other government agencies.Balkan policy will also benefit from the rebuilding of relations with the European Union, especially as Trump distanced himself from EU leaders and alienated Berlin, Paris, and other capitals.

Current security policy will continue under Biden, by enhancing defense preparedness and strengthening NATO’seastern front. These policies were not devised by Trump, but by highly competent members of his national security team, including several Secretaries of State and Defense. Biden’s appointeeswill remain committed to strengthening the NATO alliance.

In restoring America’s role, the Biden foreign policy team mustaim to achieve several objectivesin its Balkan policy.First, they need to seriously tackle the Serbia-Kosova talks to achieve mutual inter-state recognition. Economic and political elements cannot be separated despite Trump’s attempts. And U.S. leadership in the process necessitates working closely with the EU and preventing Belgrade from delaying or diverting the talks. Biden is fully aware that finalizing a deal will open up avenues for regional development and EU integration.

A second priority is the Bosnian impasse, for whicha senior U.S. officialwill need to be appointed. The status quo between the two Bosnian entities can explode at any time and create regional havoc. The Biden administration must focus on the main impediments to a Bosnian solution. Above all, leaders of the Serb entity can either agree to constitutional changes that limit the blocking of central government institutions or be sidelined and sanctioned. And threats against Bosnian integrity must have consequences and penalties.

A third priority is to defuse thegrowing Montenegro-Serbia dispute in which Belgrade’s meddling in Montenegrin politics can further polarize the population. The incoming government includes radical elements that aim to reverse Montenegro’s progress into Western institutions. The Biden administration will need to encourage pro-Western forces within the new ruling coalition and in parliament andhelp undercut Serbian nationalist and pro-Russia factions. Vucic should also be given warnings against any interference in Montenegro’s politics.

The fourth Biden priority must zero in on curtailing Russia’s and China’s subversion of the Western Balkans.China has been investing millions in infrastructure and telecommunication, benefiting from the poor investment climate to inject its political influence. The U.S. and EU will need to work together to prevent any takeovers of key economic sectors while creating better conditions for private and public investment. This is especially urgent given the impact of the pandemic in the region. The EU’s Economic Investment Plan that will allocate up to nine billion euros for projects in the Western Balkans is a valuable starting point.

The Biden White Housecan alsopromote initiatives for a multi-national front against Russia’s subversion of the Western Balkans. These should focus on several crucial arenas such as disinformation, corruption, and ultra-nationalism,which the Kremlin exploits to its advantage. Serbia will then be tested – whether it is a contributor to regional security or a collaborator with Russia to undermine Western institutions.Moscow’s influence can also be undercut by helping to facilitatefaster EU integration for Albania, North Macedonia, Montenegro, and Serbia. To achieve such goals, stronger U.S. leadership can improve democratic standards, the rule of law, and anti-corruption campaigns.

——-

Kolonën e Bugajskit mund ta lexoni ekskluzivisht në DITA print dhe online çdo të shtunë. Ndalohet kategorikisht ribotimi i plotë apo i pjesshëm pa lejen e redaksisë dhe pa citimin korrekt e të dukshëm të burimit